Οι επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας αναδεικνύουν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος του βασιλείου, παρά τις αμυντικές δαπάνες που υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνες των περιφερειακών του γειτόνων.
Πύραυλοι και drones που εκτοξεύονται από την Υεμένη από την υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στη Σαουδική Αραβία τις τελευταίες ημέρες, σκοτώνοντας τουλάχιστον 18 ανθρώπους και οδηγώντας στο κλείσιμο του βασικού διεθνούς αεροδρομίου της χώρας, στο Ριάντ.
Οι Χούθι δεν δείχνουν σημάδια υποχώρησης, καθώς οι επιθέσεις τους επεκτάθηκαν σε αρκετές σαουδαραβικές πόλεις αυτή την εβδομάδα και συνεχίστηκαν έως σήμερα Πέμπτη.
Η Σαουδική Αραβία διέθεσε φέτος από 64 δισ. έως 96 δισ. δολάρια για την άμυνα, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg Economics. Το ανώτατο ποσό είναι υπερδιπλάσιο από τις αμυντικές δαπάνες του Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται στη δεύτερη θέση μεταξύ των χωρών της Μέσης Ανατολής.
Το βασίλειο διαθέτει συστοιχίες αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot της Raytheon, εξοπλισμένες με τους νεότερους αναχαιτιστές PAC-3 της Lockheed Martin. Παράλληλα, επιχειρεί εκατοντάδες μαχητικά F-15 της Boeing, ειδικά προσαρμοσμένα για τις ανάγκες της σαουδαραβικής αεροπορίας, ενώ είναι η μοναδική χώρα του Κόλπου που διαθέτει αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού.
Η έκταση της χώρας δυσκολεύει την αεράμυνα
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι Χούθι μπορούν να προκαλούν τόσο μεγάλες ζημιές χρησιμοποιώντας λιγότερο εξελιγμένο εξοπλισμό είναι το μέγεθος της Σαουδικής Αραβίας, το οποίο περιπλέκει την προσπάθεια προστασίας των υποδομών της.
Το βασίλειο καλύπτει περισσότερα από 2,1 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα, με πολυάριθμους στρατηγικούς στόχους προς προστασία, από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τις αεροπορικές βάσεις έως αρκετές μεγάλες πόλεις.
Η άμυνα απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους είναι περίπλοκη ακόμη και όταν αφορά την προστασία ενός μόνο στόχου, πόσο μάλλον όταν οι εγκαταστάσεις είναι διασκορπισμένες σε μια τόσο μεγάλη επικράτεια.
Χιλιάδες ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones σε ολόκληρη την Αραβική Χερσόνησο, κατά την αρχική φάση του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αναχαιτίστηκαν σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, ακόμη και ποσοστό επιτυχίας της τάξης του 90% μπορεί να αφήσει πίσω του εκτεταμένες ζημιές.
Παράλληλα, ο σαουδαραβικός στρατός βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία εκσυγχρονισμού και εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ για την παροχή στρατιωτικών πληροφοριών.
Η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν απάντησε σε αίτημα του Bloomberg για σχολιασμό.
Drones, πυραύλους και χαμηλό κόστος αξιοποιούν οι Χούθι
Οι πιο πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας περιλαμβάνουν συνδυασμό διαφορετικών όπλων, γεγονός που δυσκολεύει περαιτέρω την αντιμετώπισή τους. Μεταξύ αυτών βρίσκονται μικρά drones, φθηνοί πύραυλοι cruise που πετούν σε χαμηλό ύψος και βαλλιστικοί πύραυλοι.
Επιπλέον, οι Χούθι αποτελούν έναν ευέλικτο αντίπαλο που εξελίσσει γρήγορα τις δυνατότητές του. Με την υποστήριξη του Ιράν, η οργάνωση έχει αναπτύξει και αναπτύσσει πυραύλους και drones που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα ακόμη και σε προηγμένα συστήματα αεράμυνας. Τα χρόνια των συγκρούσεων στην Υεμένη έχουν καταστήσει τις δυνάμεις της πιο έμπειρες στο πεδίο της μάχης, επιτρέποντάς τους να αντιστέκονται σε παρατεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Οι Χούθι επωφελούνται εν μέρει από την τύχη, αλλά φαίνεται να προσαρμόζονται εντυπωσιακά γρήγορα», δήλωσε ο Άνκιτ Πάντα, ανώτερος ερευνητής στο Πρόγραμμα Πυρηνικής Πολιτικής του Carnegie Endowment for International Peace. «Ένας αποφασισμένος επιτιθέμενος που διαθέτει πυραύλους εξακολουθεί να είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί».
Το οπλοστάσιο των Χούθι έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε η οργάνωση να μπορεί να κατασκευάζει drones σχετικά υψηλής ακρίβειας και βαλλιστικούς πυραύλους. Ορισμένα από τα συστήματα αυτά βασίζονται σε εξαρτήματα κινεζικών εταιρειών.
Τα συγκεκριμένα όπλα μπορεί να κοστίζουν από μερικές χιλιάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, ποσά πολύ χαμηλότερα από εκείνα των αναχαιτιστών αεράμυνας, η αξία των οποίων ανέρχεται σε εκατομμύρια δολάρια.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν μια επίθεση αναχαιτίζεται επιτυχώς, η Σαουδική Αραβία επιβαρύνεται με σημαντικό πρόσθετο κόστος, ενώ παράλληλα γίνεται πιο ευάλωτη σε μελλοντικά πλήγματα.
Την ίδια στιγμή, αμυντικά όπλα όπως οι ιρανικής κατασκευής πύραυλοι εδάφους-αέρος 358, οι οποίοι μπορούν να παραμένουν σε μεγάλο ύψος και να πλήττουν υποηχητικά αεροσκάφη, καθιστούν επικίνδυνο και τον εναέριο χώρο πάνω από την Υεμένη.
Τα όρια των συστημάτων Patriot και η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Ένα ακόμη πρόβλημα, σύμφωνα με την Μπέκα Βάσερ, επικεφαλής του τομέα άμυνας του Bloomberg Economics, είναι ότι οι συστοιχίες αεράμυνας Patriot έχουν συγκεκριμένη κατεύθυνση κάλυψης και δεν προστατεύουν μια περιοχή σε πλήρη ακτίνα 360 μοιρών.
Όπως εξήγησε, εάν τα ραντάρ και οι εκτοξευτές είχαν τοποθετηθεί με στόχο την αναχαίτιση ιρανικών επιθέσεων, ενδέχεται να μην μπορούσαν να αντιμετωπίσουν εξίσου εύκολα πυραύλους που εκτοξεύονται από τους Χούθι.
Η Βάσερ σημείωσε ότι οι δυνατότητες της σαουδαραβικής αεροπορίας και αεράμυνας έχουν βελτιωθεί στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων. Οι πιλότοι απέκτησαν σημαντική εμπειρία από τον πολυετή πόλεμο στην Υεμένη, ωστόσο τα αεροσκάφη της χώρας εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ για δεδομένα στόχευσης.
Η κατάσταση έχει βελτιωθεί από τότε που ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ξεκίνησε το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, παράλληλα με την απόκτηση πραγματικής πολεμικής εμπειρίας στην Υεμένη.
«Ωστόσο, ο εκσυγχρονισμός είναι αργός και περιορίζεται σε επιμέρους τομείς με σημαντικές επιδόσεις, αντί να αναβαθμίζονται συνολικά οι δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεων», ανέφερε η Βάσερ.
Παρότι το Ριάντ διαθέτει περισσότερα από 200 μαχητικά F-15, αριθμό σχεδόν αντίστοιχο με εκείνον της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας, δεν κατάφερε να χρησιμοποιήσει αποφασιστικά την αεροπορική του ισχύ κατά τη διάρκεια περισσότερων από δέκα ετών βομβαρδισμών εναντίον των Χούθι.
Η Σαουδική Αραβία ενεπλάκη στον πόλεμο το 2015, όταν η οργάνωση κατέλαβε την πρωτεύουσα της Υεμένης, Σαναά. Οι συγκρούσεις υποχώρησαν μετά την εκεχειρία του 2022, πριν από τη νέα κλιμάκωση των τελευταίων εβδομάδων.
«Ο εξοπλισμός και η χρηματοδότηση δεν κερδίζουν πολέμους», δήλωσε ο Βολφ-Κρίστιαν Πάες, ανώτερος ερευνητής για τις ένοπλες συγκρούσεις στο International Institute for Strategic Studies. «Αυτό που μετρά είναι η εκπαίδευση, το κίνητρο και η ηγεσία».
Η «κατάρα της προστασίας» από τις ΗΠΑ
Η αμερικανική επιρροή στη Μέση Ανατολή μετά το 1990, όταν η Ουάσιγκτον παρενέβη στρατιωτικά μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, οδήγησε πολλές χώρες της περιοχής να βασιστούν στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ, αντί να αναπτύξουν πλήρως τις δικές τους δυνατότητες.
Η Σαουδική Αραβία δεν έμεινε ανεπηρέαστη από αυτή την «κατάρα της προστασίας», όπως την περιέγραψε ο Ντέιβιντ Ρόμπερτς, ειδικός στη διεθνή ασφάλεια και στις σπουδές Μέσης Ανατολής στο King’s College London.
Οι δυσκολίες των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, αλλά και περιστατικά όπως η επίθεση με drones των Χούθι το 2019 στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Αμπκάικ, στην ανατολική Σαουδική Αραβία, υπονόμευσαν την εικόνα ότι «ο θείος Σαμ θα εντόπιζε ουσιαστικά τις απειλές και θα προστάτευε τη χώρα», όπως ανέφερε ο Ρόμπερτς.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει μέχρι στιγμής επιλέξει να μην παρέμβει άμεσα στην τρέχουσα σύγκρουση. Σε ανάρτησή του στο Truth Social την Τρίτη, χαρακτήρισε τους Χούθι «πολύ κακομαθημένους», χωρίς να διευκρινίσει ποια μέτρα θα μπορούσε να λάβει η Ουάσιγκτον.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι «τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων είναι σοβαρά», προσθέτοντας ότι η απάντηση του βασιλείου «πρέπει να είναι εξίσου σοβαρή, παραμένοντας παράλληλα προσηλωμένη στις δεκαετίες που βρίσκονται μπροστά μας».
Γιατί είναι δύσκολο να περιοριστούν οι Χούθι
Οι Χούθι άρχισαν να απειλούν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, γεγονός που οδήγησε τις ΗΠΑ σε μια σύντομη στρατιωτική παρέμβαση. Μέσα σε διάστημα τριών μηνών, οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν περισσότερα από 1.000 πλήγματα.
Ωστόσο, ο εντοπισμός κινητών εκτοξευτών που παραμένουν κρυμμένοι και η καταστροφή υπόγειων εγκαταστάσεων παραγωγής οπλικών συστημάτων είναι δύσκολες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στο δύσβατο έδαφος όπου δρα η οργάνωση. Η επιχείρηση ολοκληρώθηκε με εκεχειρία.
«Οι Χούθι δείχνουν ότι υπάρχουν πολύ σαφή όρια στο τι μπορεί να πετύχει μια αεροπορική εκστρατεία», δήλωσε η Έιπριλ Λόνγκλεϊ Άλεϊ, ανώτερη ερευνήτρια στο Washington Institute for Near East Policy.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν, μιλώντας στο Warsaw Defense Forum τη Δευτέρα, εκτίμησε ότι η Σαουδική Αραβία πιθανότατα θα χρειαστεί τη βοήθεια φιλικών χωρών για να αντιμετωπίσει την απειλή των Χούθι.
«Θα υπάρξει συντονισμένη προσπάθεια για να τεθεί υπό έλεγχο το ζήτημα των Χούθι», δήλωσε. «Αλλά δεν θα είναι εύκολο. Είναι πολύ πιο ανθεκτικοί απ’ όσο αναγνωρίζουν οι περισσότεροι».
Οι συγκρούσεις στο Ιράν και την Ουκρανία έχουν αναδείξει τον ρόλο των βαλλιστικών πυραύλων, ιδιαίτερα εκείνων με βεληνεκές 1.000 χιλιομέτρων ή μεγαλύτερο. Τα όπλα αυτά επιτρέπουν ακόμη και σε χώρες με σχετικά ασθενέστερες ένοπλες δυνάμεις να προκαλούν σοβαρά προβλήματα σε ισχυρότερους αντιπάλους.
Το οπλοστάσιο των Χούθι περιλαμβάνει πυραύλους cruise Quds-1, εγχώριας παραγωγής, με βεληνεκές περίπου 750 χιλιομέτρων, σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies.
Μεγαλύτερο είναι το εγχώριο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων της οργάνωσης, το οποίο περιλαμβάνει τις εκδόσεις Burkan-1, Burkan-2 και Burkan-3, με βεληνεκές 600, 850 και 1.200 χιλιομέτρων αντίστοιχα. Οι δυνατότητες αυτές επιτρέπουν στους Χούθι να πλήττουν σχεδόν οποιονδήποτε στόχο στη Σαουδική Αραβία.
Οι δυσκολίες του Ριάντ να εξαλείψει την απειλή των Χούθι και να προστατευθεί από τα αντίποινα αναδεικνύουν πόσο δύσκολο είναι ένα τέτοιο εγχείρημα, στο οποίο έχουν αποτύχει και άλλες στρατιωτικές δυνάμεις.
«Η Υεμένη είναι ένα σκληρό καρύδι. Οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να το σπάσουν», δήλωσε η Λόνγκλεϊ Άλεϊ. «Αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να λυθεί αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα».