Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απηύθυνε έμμεση προειδοποίηση κατά της παρέμβασης στην εύθραυστη δημοκρατική μετάβαση της Βενεζουέλας, την οποία προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, μία ημέρα μετά την πανηγυρική επιστροφή της εξόριστης ηγέτιδας της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο στο Καράκας.
«Δεν πρόκειται να φτάσετε στη δημοκρατία απλώς διαδηλώνοντας στους δρόμους», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους χθες Δευτέρα, χωρίς να αναφερθεί ονομαστικά στη Ματσάδο.
Γιατί ανησυχεί η Ουάσιγκτον
Οι απαιτήσεις της Ματσάδο για διεξαγωγή εκλογών το 2027, αλλά και η κριτική της σε μια μεγάλη συμφωνία για το πετρέλαιο μεταξύ των ΗΠΑ και του σημερινού καθεστώτος στο Καράκας, έχουν προκαλέσει ανησυχία σε αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ μετά την αιφνιδιαστική επιστροφή της.
«Ο Ρούμπιο βρίσκεται σε δύσκολη πολιτική θέση», δήλωσε στο Axios πηγή του Λευκού Οίκου. «Η Βενεζουέλα είναι το σημαντικότερο επίτευγμα της εξωτερικής πολιτικής αυτής της κυβέρνησης και, αν ανατραπεί η πρόοδος που έχουμε σημειώσει και η Ματσάδο λειτουργήσει ως παράγοντας αποσταθεροποίησης, κανείς δεν θα βγει κερδισμένος».
Εκπρόσωπος της Ματσάδο δεν απάντησε στα μηνύματα με τα οποία ζητήθηκε σχόλιο.
Οι τρεις προϋποθέσεις των ΗΠΑ πριν από τις εκλογές
Η Ματσάδο και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι συμφωνούν ότι η Βενεζουέλα πρέπει να διεξαγάγει εκλογές. Ωστόσο, η ίδια ζητά να πραγματοποιηθούν το 2027, ενώ η Ουάσιγκτον δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Πριν από την προσφυγή στις κάλπες, οι ΗΠΑ θεωρούν αναγκαία την υλοποίηση τριών βασικών παρεμβάσεων.
1. Μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστηρίου
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας στελεχώνεται από υποστηρικτές του Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος συνελήφθη από τις ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου και μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου αντιμετωπίζει κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών επιδιώκει να έχει επιλεγεί νέο δικαστικό σώμα έως το τέλος του έτους.
2. Αναμόρφωση του Εθνικού Εκλογικού Συμβουλίου
Το εκλογικό συμβούλιο αποτελείται επίσης από υποστηρικτές του Μαδούρο και, μαζί με το Ανώτατο Δικαστήριο, φέρεται να συνέβαλε στην αλλοίωση των δύο τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων στις οποίες συμμετείχε ο πρώην πρόεδρος.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιδιώκει να έχει συγκροτηθεί νέο εκλογικό συμβούλιο έως τις αρχές του 2027.
3. Αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους
Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα κρατικού χρέους παγκοσμίως. Το συνολικό χρέος της υπολογίζεται σε 300 δισ. δολάρια, ποσό που υπερβαίνει το ΑΕΠ της χώρας.
Το χρονοδιάγραμμα για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος παραμένει λιγότερο σαφές, ενώ ο Ρούμπιο δεν αναφέρθηκε ρητά στο ζήτημα κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων τη Δευτέρα.
Το οικονομικό και το ζήτημα της ασφάλειας
Όπως είχε μεταδώσει το Axios τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ είχε συζητήσει και τα τρία ζητήματα με τη Ντέλσι Ροντρίγκες, όταν της είχε αναφέρει κατ’ ιδίαν ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να διεξαχθούν εκλογές.
Στο απομαγνητοφωνημένο κείμενο της ενημέρωσης του Ρούμπιο, ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ακόμη μία πιθανή προϋπόθεση: τη μεταρρύθμιση των υπηρεσιών ασφαλείας, διαδικασία που θα μπορούσε επίσης να απαιτήσει χρόνο.
«Αν θέλεις να πετύχει μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση, δεν θέλεις να κληρονομήσει μια οικονομική αποκάλυψη που θα την οδηγήσει στην κατάρρευση», δήλωσε ο αξιωματούχος, σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο.
Ο ίδιος έθεσε και το ενδεχόμενο οι δυνάμεις ασφαλείας να μην υπακούσουν σε μια νέα κυβέρνηση, ακόμη και αν αυτή έχει εκλεγεί δημοκρατικά.
«Τι συμβαίνει όταν οι δυνάμεις ασφαλείας, που δεν είναι πιστές στο σύστημα, αποφασίσουν ότι δεν θα ακολουθήσουν τις εντολές, ανεξάρτητα από το ποιος εκλέχθηκε; Δεν θα υπακούσουν. Δεν θα εφαρμόσουν τις εντολές. Τότε το Καράκας θα γίνει ξανά η πρωτεύουσα των δολοφονιών στο δυτικό ημισφαίριο, ίσως και στον κόσμο», ανέφερε.
Το χρονοδιάγραμμα των εκλογών παραμένει ανοιχτό
Ο Ρούμπιο δεν παρουσίασε συγκεκριμένες ημερομηνίες για τα επόμενα βήματα. Δήλωσε, ωστόσο, ότι δεν θα επιτρέψει στην κυβέρνηση της Βενεζουέλας, υπό την πρώην αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, να καθυστερήσει τη διαδικασία μέχρι να ολοκληρωθεί η θητεία της κυβέρνησης Τραμπ, τον Ιανουάριο του 2029.
«Κι αν προσπαθήσουν απλώς να μας καθυστερήσουν για δύο χρόνια; Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών. «Έχουμε συμφωνήσει σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και, μέχρι στιγμής, έχουν τηρήσει κάθε ένα από αυτά».
Για να προκηρυχθούν νέες εκλογές, η Ροντρίγκες θα πρέπει να κηρύξει κενή τη θέση του προέδρου. Σύμφωνα με αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αυτό θα ενεργοποιούσε τη διαδικασία διεξαγωγής εκλογών μέσα σε έξι μήνες.
Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η Ροντρίγκες θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές για τον Ιούνιο του 2027. Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ υπογράμμισαν στο Axios ότι δεν έχει καθοριστεί ημερομηνία και ότι οι εκλογές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν είτε το 2027 είτε το 2028.
Ο Ρούμπιο δήλωσε επίσης ότι επιθυμεί να παραμείνει στη θέση του όσο το δυνατόν περισσότερο.
«Στο καλύτερο σενάριο, θα βρίσκομαι σε αυτή τη θέση για ακόμη δύο χρόνια και δύο μήνες. Επομένως, σκοπεύω ξεκάθαρα να δω αυτή τη διαδικασία να ολοκληρώνεται πολύ πριν αποχωρήσω από την κυβέρνηση», ανέφερε.
Η αντιπαράθεση Ματσάδο - Ροντρίγκες
Η Ροντρίγκες και η Ματσάδο έχουν καταστήσει σαφή την αμοιβαία αντίθεσή τους. Ο Μαδούρο είχε απαγορεύσει στη Ματσάδο να είναι υποψήφια στις εκλογές του 2024.
Χωρίς να κατονομάσει την πολιτική της αντίπαλο, η Ροντρίγκες δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ότι η Ματσάδο θα έπρεπε να αισθάνεται τύψεις ή μεταμέλεια για τη στήριξή της σε αυτό που χαρακτήρισε «εξωτερική επίθεση» και «στρατιωτικού τύπου επιθετικότητα» κατά της Βενεζουέλας.
Η αναφορά αφορούσε τη σύλληψη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ. Ο Ρούμπιο, ωστόσο, δήλωσε ότι παρακολουθεί τις πράξεις της Ροντρίγκες και όχι τα λόγια της.
Όπως ανέφερε, μέχρι στιγμής η Ροντρίγκες έχει ανταποκριθεί στις αμερικανικές απαιτήσεις για τον περιορισμό της ιρανικής και της κουβανικής επιρροής στη χώρα, καθώς και για την έκδοση του Άλεξ Σαάμπ, πρώην συμμάχου του Μαδούρο, ο οποίος συνεργάζεται με τις αμερικανικές αρχές ως μάρτυρας στην υπόθεση εναντίον του.
«Αν τελικά έχουμε ένα νέο Ανώτατο Δικαστήριο, ένα νέο εκλογικό συμβούλιο, νέες εκλογές και ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης, αυτό είναι που επιδιώκουμε», δήλωσε ο Ρούμπιο. «Ανεξάρτητα από όσα λέγονται στην πορεία, εφόσον αυτό επιτευχθεί, πρόκειται για μια διαδικασία που κρίνεται από τα αποτελέσματά της».
Καταλήγοντας, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η Βενεζουέλα πρέπει να αλλάξει τη θεσμική υποδομή των εκλογών της.
«Όχι σε 10 χρόνια. Ούτε σε πέντε χρόνια. Ούτε σε δύο χρόνια. Πρέπει να συμβεί γρήγορα, μέσα στα χρονοδιαγράμματα που έχουμε θέσει», δήλωσε.
«Όποιος προσπαθήσει να εκτροχιάσει αυτή τη διαδικασία, θα προκαλέσει μεγάλη ζημιά στη Βενεζουέλα».