Δείτε εδώ την ειδική έκδοση

Το «παιχνίδι» της Τουρκίας για να πουλήσει όπλα στην Ευρώπη

Επιχειρεί να παρακάμψει το σχέδιο «Made in Europe» της ΕΕ. Η ανάγκη των χωρών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ για εξοπλισμούς δημιουργεί ευκαιρίες για την Αγκυρα, παρά τις αντιδράσεις Ελλάδας και Κύπρου.

Το «παιχνίδι» της Τουρκίας για να πουλήσει όπλα στην Ευρώπη
Η εικόνα είναι προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης (AI generated image)

Η Τουρκία εκτιμά ότι η αυξανόμενη ανησυχία των χωρών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία και η ανάγκη τους να αποκτήσουν γρήγορα οπλικά συστήματα θα περιορίσουν την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Buy European», η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία της ΕΕ.

Οπως μεταδίδει το Politico, η τουρκική αμυντική εταιρεία Aselsan θεωρεί ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες θα προτιμήσουν τη συνεργασία με τρίτες χώρες, προκειμένου να καλύψουν άμεσα τις εξοπλιστικές τους ανάγκες.

«Πολλές χώρες, σύμμαχοί μας στο ΝΑΤΟ που είναι επίσης μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζουν τη συνεργασία και όχι περιορισμούς όπως το Made in Europe», δήλωσε στο Politico ο διευθύνων σύμβουλος της Aselsan, Αχμέτ Ακιόλ, στο περίπτερο της εταιρείας στην έκθεση αμυντικού εξοπλισμού Euronaval.

«Η αμυντική βιομηχανία δεν είναι μια συνηθισμένη επιχειρηματική δραστηριότητα. Είναι σύμβολο συνεργασίας σε περιόδους συγκρούσεων», πρόσθεσε.

Ο Ακιόλ αναφέρθηκε σε απειλές από χώρες εκτός ΝΑΤΟ, χωρίς να κατονομάσει τη Ρωσία. Για τα κράτη της ανατολικής πτέρυγας, ωστόσο, η απειλή αυτή παραπέμπει προφανώς στη Μόσχα.

Η Τουρκία θέλει μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά όπλων

Η τουρκική στρατηγική βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρύτερης διαμάχης για τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές χώρες θα διαθέσουν τα κονδύλια του επανεξοπλισμού τους, ισορροπώντας ανάμεσα στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και την ανάγκη για ταχεία παράδοση οπλικών συστημάτων.

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ με ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, αλλά και τεταμένες σχέσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης.

Έχοντας βιώσει στο παρελθόν ξένα εμπάργκο όπλων, η Άγκυρα έδωσε προτεραιότητα στην εγχώρια σχεδίαση και παραγωγή αμυντικών συστημάτων, με στόχο να περιορίσει την εξάρτησή της από το εξωτερικό. Η εγχώρια βιομηχανία έχει πλέον αναπτύξει πιο σύνθετες τεχνολογικές δυνατότητες και αυξάνει τις εξαγωγές της.

Η κρατικά ελεγχόμενη Aselsan κατασκευάζει ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και αντιμετώπισης drones, συστήματα αεράμυνας και σόναρ. Σύμφωνα με τον Ακιόλ, επενδύει 4 δισ. δολάρια για την αύξηση της παραγωγικής της δυναμικότητας και αποτελεί βασικό ανάδοχο του τουρκικού προγράμματος αεράμυνας «Steel Dome».

Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, η εταιρεία ανακοίνωσε έσοδα 151 δισ. τουρκικές λίρες, περίπου 2,7 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 28% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Παράλληλα, διαθέτει ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών ύψους 30 δισ. δολαρίων.

Η Aselsan κατατάσσεται στην 47η θέση της λίστας του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI) με τις 100 μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής όπλων και παροχής στρατιωτικών υπηρεσιών παγκοσμίως.

Η παρουσία της εκτείνεται στη Μέση Ανατολή, την Άπω Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Στην Ευρώπη, η Πολωνία υπέγραψε τον περασμένο Δεκέμβριο συμφωνία 410 εκατ. δολαρίων με την εταιρεία για συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ το νεότερο πολεμικό πλοίο της Ρουμανίας διαθέτει ραντάρ της Aselsan.

Η εταιρεία επιδιώκει πλέον να ενισχύσει την παρουσία της και στη Δυτική Ευρώπη.

Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, οι νέες εξαγωγικές συμβάσεις της ανήλθαν σε 1,9 δισ. δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 34%. Ωστόσο, η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ευνοήσει τις εγχώριες αμυντικές επιχειρήσεις ενδέχεται να περιορίσει την πρόσβαση τουρκικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο Ακιόλ χαρακτήρισε τους κανόνες ευρωπαϊκής προτίμησης «μέθοδο περιορισμού του ανταγωνισμού ή κλεισίματος των συνόρων απέναντι σε ανταγωνιστικές δομές». Όπως υποστήριξε, «βραχυπρόθεσμα μπορεί να είναι αποτελεσματικοί για όσους εφαρμόζουν αυτούς τους κανόνες, αλλά μακροπρόθεσμα, και ιδιαίτερα σε περιόδους συγκρούσεων, η συνεργασία είναι καλύτερη από τον ανταγωνισμό».

Οι περιορισμοί της ΕΕ και οι αντιδράσεις Ελλάδας και Κύπρου

Η αμυντική συνεργασία της ΕΕ με την Άγκυρα ήταν ανέκαθεν περίπλοκη.

Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά διατηρεί σχέσεις με τη Ρωσία παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Παράλληλα, υπάρχουν μακροχρόνιες διαφωνίες με την Ελλάδα για τα χωρικά ύδατα, ενώ τουρκικά στρατεύματα εξακολουθούν να κατέχουν τμήμα της Κύπρου, κράτους-μέλους της ΕΕ, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν εμπόδια στην πρόσβαση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα.

Η συμμετοχή της Τουρκίας στις προμήθειες που χρηματοδοτούνται μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, υπόκειται σε περιορισμούς.

Στις συμβάσεις που χρηματοδοτούνται από το SAFE, το 65% του κόστους των εξαρτημάτων πρέπει να προέρχεται από την «ευρύτερη ευρωπαϊκή περιοχή», ενώ το ποσοστό από τρίτες χώρες, στις οποίες περιλαμβάνεται και η Τουρκία, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 35%.

Επιπλέον, οι κανόνες του προγράμματος αποκλείουν εξαρτήματα από τρίτες χώρες που αντιβαίνουν στα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ και των κρατών-μελών της. Σύμφωνα με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), η συγκεκριμένη διάταξη αφήνει περιθώρια «περιορισμού της συμμετοχής της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας».

Περιορισμοί για τις τουρκικές εταιρείες ενδέχεται να υπάρξουν και στην πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια άμυνας μέσω του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η Επιτροπή Βιομηχανίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υιοθέτησε αυτή την εβδομάδα τη θέση της για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο προβλέπεται να περιλαμβάνει και χρηματοδότηση για την άμυνα.

Το κείμενο προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής τρίτων χωρών μέσω συμφωνιών σύνδεσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και ασφάλειας. Ωστόσο, αποκλείει επίσης εξαρτήματα από χώρες που αντιβαίνουν στα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των «σχέσεων καλής γειτονίας». Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θα μπορούσε να επηρεάσει τις τουρκικές εταιρείες.

Στο Συμβούλιο της ΕΕ, η Ελλάδα έχει εκφράσει την αντίθεσή της στη συμμετοχή της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, παρά τις αντιδράσεις του προέδρου της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Αντίστοιχα, η Γαλλία αντιστέκεται στην πρόσβαση τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά κονδύλια, σε μια προσπάθεια που στρέφεται κυρίως κατά των ΗΠΑ, αλλά επηρεάζει και την Τουρκία.

Η απειλή της Ρωσίας αλλάζει τους υπολογισμούς στην ανατολική Ευρώπη

Παρά τους περιορισμούς, υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες που επιθυμούν τη συμμετοχή της Τουρκίας στα εξοπλιστικά προγράμματα.

Τον περασμένο μήνα, ο επικεφαλής του Γραφείου Εθνικής Ασφάλειας της Πολωνίας, Μπαρτόζ Γκροντέτσκι, άσκησε κριτική στους περιορισμούς για τις τρίτες χώρες στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Αναφέρθηκε ειδικά στην Τουρκία, επισημαίνοντας ότι διαθέτει «μια πολύ καλή ανεξάρτητη βιομηχανία».

Η Πολωνία διαθέτει πάνω από το 50% του αμυντικού προϋπολογισμού της για εισαγωγές οπλικών συστημάτων, κυρίως από τη Νότια Κορέα και τις ΗΠΑ, καθώς επιδιώκει να εξοπλιστεί όσο το δυνατόν ταχύτερα για να αντιμετωπίσει τη ρωσική απειλή.

Παρόμοιους υπολογισμούς κάνουν και άλλες χώρες που βρίσκονται απέναντι στη Μόσχα, αν και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα επιδιώκουν παράλληλα να αναπτύξουν τις δικές τους αμυντικές βιομηχανίες.

Ο Ακιόλ υπογράμμισε ότι βασικός παράγοντας για τις εξοπλιστικές επιλογές των χωρών της περιοχής είναι η απειλή από την ανατολική πτέρυγα.

«Ο κύριος στόχος πολλών χωρών στην περιοχή είναι να προστατευθούν από απειλές που προέρχονται από χώρες εκτός ΝΑΤΟ. Προσπαθούν να αποκτήσουν αυτές τις δυνατότητες όσο το δυνατόν πιο γρήγορα», δήλωσε.

Ευρωπαίος αξιωματούχος της αμυντικής βιομηχανίας, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, συμφώνησε με αυτή την εκτίμηση: «Οι χώρες που βρίσκονται κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία φοβούνται πολύ. Θέλουν εξοπλισμό άμεσα».

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v
Απόρρητο