* Οι αναλυτικοί πίνακες με τις αποδόσεις και τις αποτιμήσεις των αναδυόμενων αγορών δημοσιεύονται στη δεξιά στήλη "Συνοδευτικό Υλικό".

Υστερα από μια σκληρή περίοδο υποαποδόσεων από τον Μάιο του 2008, οι αναδυόμενες αγορές από τον περασμένο Οκτώβριο υπεραπέδωσαν έναντι των ανεπτυγμένων, οι οποίες σημείωσαν εξάλλου δύο νέα χαμηλά (στις 20/11/2008 και στις 9/3/2009) προτού ανακάμψουν το τελευταίο διάστημα.

Σε απόλυτες τιμές, έπειτα από άνοδο 50% από τις 9/3 (+35% για τις ανεπτυγμένες) οι συνολικές αποδόσεις των αγορών του παγκόσμιου δείκτη αναδυομένων της ΜSCΙ αυξήθηκαν κατά 27% από τις αρχές του έτους σε όρους δολαρίου, ενώ οι μετοχές των ανεπτυγμένων αγορών αυξήθηκαν κατά 3% αντίστοιχα.

Η αυξημένη διάθεση για ανάληψη ρίσκου το τελευταίο διάστημα και η θετική εικόνα των κύριων μετοχικών αγορών οδήγησαν σε σημαντικά κέρδη και τις αναδυομένες. Η άνοδος των commodities βοήθησε στην καλή εικόνα της Ρωσίας και της Λατινικής Αμερικής, ενώ η ενίσχυση του δείκτη ναύλων ξηρού φορτίου Baltic Dry πάνω από τις 2.000 μονάδες φάνηκε και στην ενίσχυση των εξαγωγικών χωρών της Ασίας.

Επιπλέον, η άρση των περιορισμών από τις Αρχές της Ταϊβάν σε κινεζικά επενδυτικά κεφάλαια ανοίγει τον δρόμο για επερχόμενες συγχωνεύσεις και εξαγορές και οδήγησε τις συγκεκριμένες αγορές σε σημαντικά κέρδη. Επίσης, η ροή κεφαλαίων από το ΔΝΤ προς τις χώρες της αναδυόμενης Ευρώπης και η μείωση του επενδυτικού ρίσκου συνεχίζουν να οδηγούν τις αντίστοιχες αγορές σε νέα κέρδη, ιδιαίτερα καθώς έχουν υποαποδόσει εν συγκρίσει με τις λοιπές αναδυόμενες οικονομίες.

Κοινή άνοδος

Ανοδικά κινήθηκαν το τελευταίο διάστημα και τα ομόλογα των αναδυόμενων αγορών. Το κόστος δανεισμού -όπως αυτό περιγράφεται από τα spreads του δείκτη JP Morgan EMBI+ - υποχώρησε στις 483 μονάδες βάσης (μ.β.), ενώ από την αρχή της χρονιάς έχει μειωθεί κατά 207 μ.β. Κορυφαίες αποδόσεις το τελευταίο διάστημα πρόσφεραν τα ομόλογα δολαρίου της Αργεντινής και της Ουκρανίας.

Από τα ομόλογα σε ευρώ και σε όρους ολικής απόδοσης ξεχώρισε η Βενεζουέλα, ενώ αρνητική συμπεριφορά κατέγραψαν τα ομόλογα της Ρουμανίας. Οι παραδοσιακοί επενδυτές των αναδυόμενων αγορών έχουν τοποθετηθεί και είναι «overweight», η κάλυψη των ανοιχτών short θέσεων έχει ολοκληρωθεί στο μεγαλύτερο μέρος, συνεπώς η μείωση των spreads δεν είναι δυνατόν να συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό.

Η αδιάλειπτη παροχή ρευστότητας από το ΔΝΤ και η μείωση της μεταβλητότητας ευνόησαν τις αναδυόμενες αγορές, ωστόσο οι αναλυτές υπολογίζουν ότι το ανοδικό περιθώριο είναι πλέον περιορισμένο.

Πάντως ορισμένοι υποστηρίζουν πως τα κέρδη των αναδυομένων ενδέχεται να σηματοδοτούν ανοδική μεταστροφή για τον παγκόσμιο κύκλο της επιχειρηματικής δραστηριότητας και σημειώνουν ότι τείνουν να υπεραποδίδουν όταν οι μελλοντικοί δείκτες του ΟΟΣΑ στραφούν σε ανοδική κατεύθυνση.

Ελκυστικές αποτιμήσεις

Αν και είναι μάλλον απίθανο να δούμε κάτι τέτοιο να γίνεται σύντομα, οι αποτιμήσεις των αναδυόμενων οικονομιών βρίσκονται σε ελκυστικά επίπεδα. Η αναλογία τιμής προς λογιστική αξία (P/BV) βρίσκεται σήμερα κατά 28% χαμηλότερα από τον μέσον όρο της περιόδου 1996 - 2008, ενώ ο μέσος πολλαπλασιαστής κερδών (Ρ/Ε) είναι ελκυστικότερος κατά 15% σε σχέση με τις ανεπτυγμένες αγορές.

Οι παραγωγικές χώρες και αυτές με πλεονάσματα από την Ασία και τη Λατινική Αμερική κατέγραψαν εν γένει υπεραποδόσεις συγκριτικά με τις περιοχές των οποίων το χρηματοοικονομικό σύστημα είχε πληγεί, περιλαμβανομένων και των κρατών της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης.

Ωστόσο, καθώς οι ενισχυμένοι πόροι που προστέθηκαν στη φαρέτρα του ΔΝΤ ήταν το πιο απτό αποτέλεσμα από τη σύνοδο κορυφής του G20, οι καλύτερες προοπτικές οι οποίες διαγράφηκαν για τη ΝΑ. Ευρώπη οδήγησαν αγορές όπως η Ουκρανία, που ήταν έως πρόσφατα στα πρόθυρα της κατάρρευσης, σε κέρδη πλέον 31% σε τοπικό νόμισμα από την αρχή του έτους.

Η λύση η οποία προτάθηκε, δηλαδή οι πιο εύρωστες χώρες της ευρωζώνης να κάνουν πληρωμές προς τις ασθενέστερες, αντί οι πληρωμές να γίνονται απευθείας ή μέσω ενός ευρωπαϊκού αποθεματικού ταμείου, ευνόησε τις προοπτικές της «γειτονιάς» μας και αυτό αποτυπώθηκε και στις ελληνικές τράπεζες που έχουν μεγάλη έκθεση στην περιοχή.

Τα συν και τα πλην

Αν και οι πρόσφατες αποφάσεις από το ΔΝΤ και την Ε.Ε. για μεγαλύτερη και σημαντική στήριξη των οικονομιών της ανατολικής Ευρώπης εξομαλύνουν τις ανησυχίες για την έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε αυτές, ωστόσο τα δυσμενή ενδεχόμενα που εξακολουθούν να υφίστανται, όπως αποτυπώνονται στην καταγεγραμμένη αδυναμία επιμέρους κλάδων (οικοδομική δραστηριότητα, τουρισμός, ναυτιλία και λιανικό εμπόριο), με κρίσιμη επίπτωση στην οικονομία, όπως και η σαφής επιβράδυνση της πιστωτικής επέκτασης από τα τρέχοντα επίπεδα περιορίζουν (ή θα έπρεπε να περιορίζουν) τα περιθώρια ενθουσιασμού και χρηματιστηριακής ανόδου.

Αρκετοί ήταν οι παράγοντες που ευνόησαν τις αναδυόμενες αγορές τα προηγούμενα χρόνια. Η υψηλή ρευστότητα στις διεθνείς αγορές, η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου, καθώς αρκετές από τις χώρες αυτές παράγουν πετρέλαιο, η καλή μακροοικονομική κατάσταση των περισσότερων κρατών, ειδικά σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο ανόδου των επιτοκίων (1994), οι ελκυστικές αποτιμήσεις, η αυξημένη διάθεση ανάληψης κινδύνου από διεθνείς επενδυτές και η στροφή αμερικανικών επενδυτικών κεφαλαίων προς τις διεθνείς αγορές είναι ορισμένοι από αυτούς.

Όμως, από τον Νοέμβριο του 2001 και έως τον Νοέμβριο του 2007 η Βραζιλία σημείωσε κέρδη 370%, η Ινδία 500%, η Ρωσία 630% και η τοπική αγορά της Κίνας 820%. Ο ρυθμός ανάπτυξης στις χώρες αυτές τα τελευταία χρόνια ήταν 4 φορές υψηλότερος των επτά πιο ανεπτυγμένων χωρών του πλανήτη (G7), με την Κίνα μάλιστα να ξεπερνά το 2007 για πρώτη φορά τη συνεισφορά των ΗΠΑ στον ρυθμό αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Οι συστάσεις

Πάντως, καθώς παγκοσμίως ελάχιστοι πια πιστεύουν στη θεωρία του «decoupling», δηλαδή στο ότι ο αναπτυσσόμενος κόσμος θα μπορούσε να συνεχίσει να αναπτύσσεσαι ανεπηρέαστος από μια ύφεση στις δυτικές οικονομίες, ίσως είναι πρέπον οι επενδυτές να παραμείνουν επιφυλακτικοί και κυρίως επιλεκτικοί απέναντι στη μετοχική έκρηξη των αναδυόμενων οικονομιών.

Ωστόσο, το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ανεπτυγμένων χωρών ως ποσοστό επί του ΑΕΠ κινούνται σε υπερδιπλάσια επίπεδα σε σχέση με αυτά των αναδυομένων, τη στιγμή που η ανάπτυξη το 2010 στις οικονομίες αυτές πιστεύεται πως θα είναι τριπλάσια των ανεπτυγμένων, καθιστά ορισμένες αγορές πολλά υποσχόμενη εναλλακτική επενδυτική προοπτική.

Ειδικό ρόλο στην πορεία της παγκόσμιας οικονομίας διαδραματίζει η Κίνα η οποία υπήρξε και η πρώτη χώρα όπου οι οικονομολόγοι αναβάθμισαν τις εκτιμήσεις τους για την ανάπτυξη στο 7,5% - 8% το 2009 από 6,5% προηγουμένως. Η Κίνα κάνει χρήση του πλεονάσματός της για να ενισχύσει την παροχή δανείων και προχωρά σε έργα υποδομής με επιτυχία, καθώς έχει τη δυνατότητα να ελέγχει το τραπεζικό σύστημα αλλά και το σύνολο της εγχώριας οικονομίας της.

Ουσιαστικά με αυτή την πολιτική ενισχύει την οικονομία της και ελπίζει πως μπορεί να το κάνει μέχρις ότου η παγκόσμια οικονομία ανακάμψει. Μάλιστα, τα βελτιωμένα στοιχεία της αποτέλεσαν το έναυσμα για ενίσχυση του κλίματος στις αγορές και ειδικότερα στις αναδυόμενες και στα εμπορεύματα (commodities).

Οι μετοχικές αγορές, λοιπόν, συνολικά ανέκαμψαν ραγδαία και οι τοποθετήσεις που οι επενδυτές είχαν στην κατοχή τους το 2008 έχουν χάσει έδαφος (φαρμακευτικές, τηλεπικοινωνίες, τρόφιμα κ.ά.), ενώ τίτλοι των κυκλικών κλάδων και αυτοί του χρηματοπιστωτικού τομέα απογειώθηκαν.

Μία τέτοια αντιστροφή της τάσης είναι αναμενόμενη σε κάθε ανάκαμψη, όμως η ταχύτητά της και το μέγεθός της είναι μάλλον ακραία. Έως έναν βαθμό οφείλεται στην αναγκαστική επανατοποθέτηση επενδυτών στην αγορά και στην ολοένα και αυξανόμενη πεποίθηση ότι τελικά η παγκόσμια οικονομία θα αποφύγει μία μακροχρόνια και πολύ επώδυνη συρρίκνωση.
Ωστόσο, μπορεί τα οικονομικά στοιχεία να ανακάμπτουν από σε ακραίο βαθμό χαμηλά επίπεδα, όμως ακόμα σηματοδοτούν συνθήκες ύφεσης.

Επίσης, η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας έχει σχέση με το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις αναπληρώνουν τα αποθέματά τους, παρότι αυξάνεται η καταναλωτική ζήτηση . Τα εταιρικά κέρδη εξέπληξαν θετικά λόγω της άμεσης μείωσης του εργατικού κόστους, με ρυθμό πιο γοργό απ’ ό,τι σε προηγούμενες υφέσεις και όχι εξαιτίας της αύξησης των εσόδων τους.

Ο συνδυασμός υψηλής ανεργίας και πτώσης των τιμών κατοικίας καθιστά επομένως λιγότερο πιθανό το ενδεχόμενο άμεσης ενίσχυσης της κατανάλωσης, λένε οι αναλυτές. Η τρέχουσα ύφεση είναι βαθιά, υποστηρίζουν, και η όποια ανάκαμψη θα αποδυναμώνεται όσο η επίδραση των κρατικών ενισχύσεων θα υποχωρεί και η διαδικασία μείωσης του χρέους θα επιβαρύνει την επένδυση και την κατανάλωση.

** Αναδημοσίευση από το 582ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ", 15 - 19/5/2009.

* Οι αναλυτικοί πίνακες με τις αποδόσεις και τις αποτιμήσεις των αναδυόμενων αγορών δημοσιεύονται στη δεξιά στήλη "Συνοδευτικό Υλικό".