Δύο απαισιόδοξα σενάρια και ένα αισιόδοξο (το οποίο ούτε η ίδια δεν φαίνεται να πολυπιστεύει) περιλαμβάνουν οι προβλέψεις της Morgan Stanley για την παγκόσμια οικονομία το 2012.

Σύμφωνα με τον διεθνή οίκο, η Ευρώπη έχει εισέλθει σε νέα ύφεση -μόλις δύο χρόνια μετά το τέλος της προηγούμενης ύφεσης- και για τον λόγο αυτόν μειώνει την εκτίμησή του για το ΑΕΠ της ευρωζώνης το 2012 στο -0,2% από 0,85% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη.

Για τις ΗΠΑ, το βασικό σενάριο εξακολουθεί να βλέπει αναιμική ανάπτυξη περίπου 2% το 2012, ωστόσο «αυτό θα εξαρτηθεί από το αν το Κογκρέσο παρατείνει τις κινήσεις για τόνωση της οικονομίας, καθώς ο τερματισμός του προγράμματος θα μπορούσε άνετα να φέρει τις ΗΠΑ σε διπλή ύφεση». Πιο ζοφερές είναι οι εκτιμήσεις του διεθνούς οίκου και για τις αναδυόμενες αγορές, για τις οποίες μειώνει την πρόβλεψή του στο 5,7% από 6,1%, με το ΑΕΠ της Κίνας το 2012 να εκτιμάται στο 8,4% έναντι του 8,7% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη.

Κατά τη Morgan Stanley, τα λάθη πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού -και συγκεκριμένα η διαμάχη για το όριο χρέους των ΗΠΑ και η απόφαση για «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων στην Ευρώπη- οδήγησαν σε ταχεία απώλεια εμπιστοσύνης για την ικανότητα των κυβερνήσεων να περιορίσουν τη δημοσιονομική κρίση. Η κρίση αυτή τάραξε τις χρηματαγορές και οδήγησε σε βουτιά την καταναλωτική και την επιχειρηματική εμπιστοσύνη, γεγονός που πλέον φαίνεται όλο και πιο ξεκάθαρα στα στοιχεία που ανακοινώνονται παγκοσμίως για τη ζήτηση και την παραγωγή.

---Τα σενάρια για το 2012

Το βασικό σενάριο: Δεν γίνονται άλλα λάθη

Οι πολιτικές υποθέσεις πάνω στις οποίες βασίζεται αυτό το σενάριο «μπορεί να μοιάζουν ηρωικές», λέει η Morgan Stanley. Για τις ΗΠΑ, υποθέτει πως μέσα στις επόμενες τέσσερις εβδομάδες το Κογκρέσο θα παρατείνει τις περικοπές στους φόρους μισθοδοσίας και τα διευρυμένα επιδόματα ανεργίας για έναν ακόμα χρόνο. Στην Ευρώπη, υποθέτει πως οι κυβερνήσεις θα κάνουν ένα σημαντικό βήμα προς τη δημοσιονομική ενοποίηση τον Δεκέμβριο, που θα βοηθήσει στο να σταθεροποιηθεί η εμπιστοσύνη και θα επιτρέψει στην ΕΚΤ να αυξήσει τη στήριξή της για τις αγορές ομολόγων. «Αν και αυτό δεν θα αποτρέψει μια ύφεση -πιστεύουμε πως είναι πολύ αργά-, θα μπορούσε να τη διατηρήσει σε σχετικά περιορισμένο επίπεδο. Δεδομένου ότι αυτές οι επερχόμενες αποφάσεις στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη βρίσκονται στην κόψη του ξυραφιού, το βασικό μας σενάριο μπορεί εύκολα να αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξο και να αντικατασταθεί από ένα πιο σκοτεινό, το απαισιόδοξο σενάριο».

Το απαισιόδοξο σενάριο: Πλήρης παγκόσμια ύφεση

Αντίθετα με τις υποθέσεις του βασικού σεναρίου, το σενάριο αυτό βλέπει αποτυχία του αμερικανικού Κογκρέσου να παρατείνει τις περικοπές των φόρων μισθοδοσίας και να διευρύνει τα επιδόματα ανεργίας το 2012, γεγονός που θα οδηγούσε σε δημοσιονομική σύσφιγξη λίγο μεγαλύτερη του 1% του ΑΕΠ. Στην Ευρώπη, το σενάριο αυτό υποθέτει πως οι κυβερνήσεις δεν θα καταλήξουν σε κάποια πειστική δημοσιονομική λύση σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις της Συνόδου της 9ης Δεκεμβρίου και πως οι αποδόσεις των ομολόγων αντιδρούν κινούμενες σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα. Αυτά τα λάθη πολιτικής πιέζουν ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη και την εγχώρια ζήτηση. Η μετάδοση της κρίσης στον υπόλοιπο κόσμο γίνεται μέσω των τιμών των assets, της περαιτέρω απομόχλευσης των τραπεζών και μέσω του εμπορίου (στην περίπτωση αυτή ο ρυθμός ανάπτυξης του παγκόσμιου εμπορίου θα είναι στο ήμισυ του βασικού σεναρίου). Ως συνέπεια, η παγκόσμια ανάπτυξη μειώνεται στο 1,9% το 2012 και ως εκ τούτου χαμηλότερα του «ορίου» ύφεσης του 2,5%. Η αμερικανική οικονομία συρρικνώνεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2012 και η ευρωπαϊκή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ο ρυθμός ανάπτυξης του κινεζικού ΑΕΠ επιβραδύνεται στο 7,7%, με μια ταχύτατη δημοσιονομική χαλάρωση να αποτρέπει τα χειρότερα.

Το υπεραπαισιόδοξο σενάριο: …Άσ' το καλύτερα

Έτσι, αναλόγως των πολιτικών αποφάσεων που θα ληφθούν (ή που δεν θα ληφθούν) τον επόμενο μήνα, το αρνητικό σενάριο της Morgan Stanley για την παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να γίνει βασικό. «Στην πραγματικότητα, ακόμα και το απαισιόδοξο σενάριό μας μπορεί να είναι πολύ αισιόδοξο», προειδοποιεί ο διεθνής οίκος. «Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν σε ένα μεγάλο βήμα προς τη δημοσιονομική ενοποίηση και η ΕΚΤ αρνηθεί να αυξήσει τη στήριξή της, τότε μπορεί να υπάρξει το υπεραπαισιόδοξο σενάριο, που περιλαμβάνει αρκετές χρεοκοπίες στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα καθώς και διάλυση της ευρωζώνης», τονίζει. Η Morgan Stanley διευκρινίζει πως εξακολουθεί να θεωρεί αυτό το σενάριο ακραίο, ωστόσο σημειώνει ότι τελευταία έχει γίνει πιο πιθανό. «Το να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες προβλέψεις για το ΑΕΠ και άλλους οικονομικούς δείκτες υπό το συγκεκριμένο σενάριο είναι πολύ δύσκολο», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «η Μεγάλη Ύφεση που ακολούθησε τη χρεοκοπία της Lehman μάλλον θα ωχριά σε σύγκριση με το σενάριο που προβλέπει διάλυση της ευρωζώνης και καταρρεύσεις τραπεζών και κρατών».

…και ένα «λογικό» αισιόδοξο σενάριο

Το σενάριο αυτό υποθέτει μια ταχεία και πειστική λύση στην κρίση χρέους της Ευρώπης και ένα ισορροπημένο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα μείωσης του ελλείμματος των ΗΠΑ, συνδυασμένο με παράταση των μέτρων δημοσιονομικής στήριξης. Η εμπιστοσύνη και η εγχώρια ζήτηση θα ενισχύονταν και το παγκόσμιο εμπόριο θα αναπτυσσόταν κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο απ’ ό,τι στο βασικό σενάριο. Στο σενάριο αυτό, το παγκόσμιο ΑΕΠ τρέχει με 4,2% το 2012, έναντι 3,5% στο βασικό και 1,9% στο απαισιόδοξο σενάριο.

--- Ποσοτική χαλάρωση, δημοσιονομική κυριαρχία και ο ρόλος των αναδυόμενων αγορών

Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ, εκτιμάται πως η Fed θα προχωρήσει σε έναν τρίτο γύρο ποσοτικής χαλάρωσης την ερχόμενη άνοιξη, που στόχο θα έχει ενδεχομένως την αγορά κυρίως στεγαστικών δανείων. Στην Ευρώπη, εκτιμάται πως η ΕΚΤ θα μειώσει το επιτόκιο αναχρηματοδότησης κατά επιπλέον 75 μονάδες βάσης στο 0,5%, ενώ μπορεί να υπάρξει πιο μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη για τις τράπεζες. Επίσης, η ΕΚΤ ενδέχεται να αποφασίσει να προχωρήσει σε ευρείας κλίμακας αγορές κρατικών ομολόγων όλων των χωρών της ευρωζώνης, προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους για την τιμολογιακή σταθερότητα και να διασφαλίσει την εφαρμογή της πολιτικής χαμηλών επιτοκίων στα κράτη-μέλη.

Κατά τον διεθνή οίκο, πλέον οι κεντρικές τράπεζες στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες λειτουργούν υπό το καθεστώς της δημοσιονομικής κυριαρχίας και αυτό σημαίνει ότι η νομισματική πολιτική κυριαρχείται από την ανικανότητα των κυβερνήσεων να σταθεροποιήσουν το χρέος ή ακόμα και να αναχρηματοδοτηθούν σε λογικά επίπεδα επιτοκίων. Δηλαδή, οι ανησυχίες για το χρέος παίρνουν το πάνω χέρι και το θέμα του πληθωρισμού γίνεται άσχετο, ενώ παράλληλα περιορίζεται η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών. Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, σήμερα το μεγαλύτερο μακροοικονομικό πρόβλημα είναι τα μη βιώσιμα δημόσια χρέη και οι κεντρικές τράπεζες -είτε τους αρέσει είτε όχι- θα αναγκαστούν να βοηθήσουν στην επίλυση αυτού του προβλήματος με το να μειώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα επιτόκια.

Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο «βοήθειας» από τις αναδυόμενες αγορές, η Morgan Stanley λέει ότι δεν θα πρέπει να περιμένουμε αυτές οι αγορές (και ιδιαίτερα η Κίνα) να σώσουν την κατάσταση, αφού αυτήν τη φορά οι πολιτικοί των συγκεκριμένων χωρών θα κάνουν μόνο τόσα ώστε να στηρίξουν τις δικές τους οικονομίες.