Το πετρέλαιο δεν βυθίζει από μόνο του τις αγορές

Το ράλι συνοδεύθηκε από ρεκόρ 10ετίας στον όγκο των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς πετρελαίου (call options) καθώς η αγορά προεξοφλεί ότι η σύγκρουση θα έχει διάρκεια. Μάλιστα, αρκετοί έσπευσαν να αγοράσουν δικαιώματα με τιμή-εξάσκησης πάνω από τα 90 δολάρια κι αυτό δείχνει πόσο πολύ πίστευαν ότι το πετρέλαιο έχει σημαντικά περιθώριο ανόδου.

Από την άλλη πλευρά, η τρέχουσα τιμή spot του πετρελαίου είναι πολύ χαμηλότερη από την τιμή του συμβολαίου μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) σ’ ένα χρόνο από σήμερα. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως backwardation (αντεστραμμένη αγορά) υπονοεί ότι η αγορά περιμένει ομαλοποίηση των τιμών του πετρελαίου περίπου σε 10-12 μήνες από σήμερα.

Χθες βράδυ, η τιμή του futures παράδοσης Μαρτίου ήταν στα 107,8 δολάρια και του συμβολαίου Ιανουαρίου 2027 στα 68 δολάρια. Φυσικά, το φαινόμενο μπορεί να αλλάξει σε λίγο καιρό αν η τιμή spot πέσει πολύ ή οι τιμές των μακροπρόθεσμων συμβολαίων ανέβουν πολύ.   

Όσο μεγαλύτερη είναι η άνοδος της τιμής του πετρελαίου, τόσο γρηγορότερα εξαπλώνεται η ζημιά αλλού, εξαιρουμένων των πετρελαιοπαραγωγών χωρών εκτός του Περσικού Κόλπου όπως η Ρωσία.   

Μια σημαντική αύξηση της τιμής του πετρελαίου ευνοεί τον πληθωρισμό κι αυτός φέρνει υψηλότερες αποδόσεις στα ομόλογα. Οι τελευταίες στερούν ρευστότητα και υποσκάπτουν τις μετοχές.

Όμως, είναι δύσκολο να προβλέψει κάποιος την διάρκεια των συγκρούσεων εν μέσω συχνά αντικρουόμενων συμφερόντων και ενίοτε δηλώσεων. Η αγορά ή τουλάχιστον μέρος της φαίνεται να προεξοφλεί ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει ενάμιση με δυο μήνες καθώς το κόστος του πολέμου εκτιμάται περίπου στα 65 δισ. δολάρια για τις ΗΠΑ  και κοστίζει κάπου 1 δισ. την ημέρα.

Οι μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του παρελθόντος προσφέρουν σημαντικά μαθήματα ως προς τις επιπτώσεις της μεγάλης ανόδου των τιμών του πετρελαίου στις χρηματιστηριακές αγορές και τις οικονομίες γενικότερα. 

Το 1973-74, η τιμή του πετρελαίου τετραπλασιάσθηκε μετά το εμπάργκο του ΟΠΕΚ και ακολούθησε ύφεση με τον δείκτη S&P 500 να βυθίζεται πάνω από 40%.

Το 1979-1980, η τιμή του πετρελαίου υπερδιπλασιάσθηκε κατά την διάρκεια της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν, η Fed του Paul Volcker ανέβασε πολύ και απότομα τα επιτόκια και η αμερικανική οικονομία μπήκε σε ύφεση. Ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε 17% περίπου.

Το 1990, η τιμή του πετρελαίου διπλασιάσθηκε μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, η αμερικανική οικονομία μπήκε σε ύφεση και ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε περίπου 20%. Το 2022, η  Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, το πετρέλαιο πήγε στα 120 δολάρια από 80 περίπου, ο πληθωρισμός αυξήθηκε και η Fed ανέβασε τα επιτόκια με αποτέλεσμα ο S&P 500 να πέσει αρκετά.

Από τις ανωτέρω μεγάλες κρίσεις του πετρελαίου προκύπτει ότι η μεγάλη πτώση της χρηματιστηριακής αγοράς, έχοντας ως  μπούσουλα τον δείκτη S&P 500, συνοδεύθηκε από τρία τινά. Πρώτον, την άνοδο της τιμής του πετρελαίου πάνω από 50% για αρκετούς μήνες. Δεύτερον, την ύφεση της οικονομίας  και τρίτον, τις επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες.

Στο σημερινό πόλεμο των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η τιμή του πετρελαίου έχει  πάει στα 107 δολάρια το βαρέλι από 65 δολάρια, οι οικονομίες των ΗΠΑ και της ευρωζώνης δεν δείχνουν σημάδια ύφεσης και η Fed με την ΕΚΤ δεν δείχνουν διατεθειμένες να αυξήσουν επιθετικά τα επιτόκιά τους.

Με άλλα λόγια, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για να δούμε μια πτωτική χρηματιστηριακή αγορά με βάση την εμπειρία των πετρελαϊκών κρίσεων του παρελθόντος.  Επομένως, αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, το πιο πιθανό σενάριο είναι η αυξημένη μεταβλητότητα στα χρηματιστήρια, π.χ.  πρώτα πτώση και μετά ανάκαμψη.