Ό,τι γυαλίζει δεν είναι χρυσός

Όσοι σήμερα θεωρούν πως οι γενικότερες συνθήκες ευνοούν την οικονομία θα πρέπει μάλλον να το ξανασκεφτούν -με ειδική αναφορά στα ελληνικά δρώμενα αναφέρει ο Αντώνης Κεφαλάς τονίζοντας, μεταξύ άλλων, δύο οικονομικά ”αγκάθια” και συγκεκριμένα την διευρυνόμενη απόσταση που χωρίζει τις εισοδηματικές τάξεις, αλλά και την ονομαστική άνοδο των τιμών σε αξίες, πάγια και κινητά.

Δημοσιεύθηκε: 9 Μαρτίου 2007 - 13:05

του Αντώνη Κεφαλά

Όσοι σήμερα θεωρούν πως οι γενικότερες συνθήκες ευνοούν την οικονομία θα πρέπει μάλλον να το ξανασκεφτούν -με ειδική αναφορά στα ελληνικά δρώμενα. Ό,τι λάμπει δεν είναι υποχρεωτικά χρυσάφι. Μερικές φορές δεν είναι καν ασήμι.

Είναι γεγονός ότι τα μακροοικονομικά δεδομένα φαίνονται καλά. Δέσμιοι της ”αναπτυξιακής” λογικής επικεντρωνόμαστε στον ρυθμό ανάπτυξης, στον πληθωρισμό και -σε πιο σύγχρονη τάση- στο δημοσιονομικό έλλειμμα. Όλα αυτά είναι ευνοϊκά. Η ανεργία είναι υψηλή, αλλά έχουμε πλέον τη δικαιολογία πως μειώνεται, έστω με αργούς ρυθμούς.

Τέλος, με το ευρώ να ”σώζει” το ισοζύγιο πληρωμών, έχουμε απαλλαχθεί και από τον φόβο της συναλλαγματικής κρίσης. Οι μερικές αποκρατικοποιήσεις δίνουν δυναμισμό στην αγορά και ο έξυπνος τρόπος με τον οποίο το υπουργείο Οικονομίας χειρίζεται τις αντικειμενικές τιμές των ακινήτων έχει προσδώσει μία ενδιαφέρουσα ανοδική πορεία στον πάντα κρίσιμο για την Ελλάδα τομέα της οικοδομής.

Το χρηματιστήριο ακολουθεί τη δική του πορεία. Περίπου 150 επιχειρήσεις σέρνουν έναν χορό που έχει δει τον Γενικό Δείκτη να ξανακερδίζει χίλιες μονάδες από το προηγούμενο χαμηλό του και να δημιουργεί κλίμα ευρύτερης ευφορίας.

Το επίκεντρο της ώθησης βρίσκεται στους ξένους θεσμικούς, οι οποίοι έχουν πλέον αποκτήσει πάνω από το 50% της κεφαλαιοποίησης. Επίσης βρίσκεται στην τεράστια διεθνή ρευστότητα, η οποία καθημερινά αναζητεί επενδύσεις που θα της δώσουν αποδόσεις πάνω απ’ ό,τι μία κατάθεση σε τράπεζα ή ένα απλό και συντηρητικό αμοιβαίο.

Τα χρυσάφια και τα ασήμια λάμπουν, αλλά η εικόνα μπορεί εύκολα να αμαυρωθεί.

Το πολιτικό πλαίσιο

Στο πολιτικό επίπεδο είναι πλέον σαφές ότι παρά την έμμονη παρότρυνση του πρωθυπουργού προς τους υπουργούς του να κυβερνήσουν και να μην παρασυρθούν σε εκλογολογία, τα μάτια όλων είναι στραμμένα προς τις κάλπες.

Τυπικά η κυβέρνηση έχει μπροστά της πάνω από έναν χρόνο. Πολλά στοιχήματα λένε πως δεν θα εξαντλήσει ούτε το εξάμηνο. Με τα δεδομένα αυτά η πορεία της οικονομίας μπορεί εύκολα να εκτροχιαστεί.

Το θέμα δεν είναι αυτές οι εκλογές, αλλά οι μεθεπόμενες. Κατά πάσα πιθανότητα η Νέα Δημοκρατία θα τις κερδίσει αλλά λόγω του εκλογικού συστήματος Σκανδαλίδη με σημαντικά μειωμένη, ουσιαστικά οριακή, πλειοψηφία.

Ο κ. Κώστας Καραμανλής δεν σκοπεύει να το παίξει ”πολιορκημένος” αλά Μητσοτάκη (το 1990 - 1993). Η πιθανότητα είναι πως μέσα στους επόμενους μήνες θα δούμε να ψηφίζεται ένας νέος εκλογικός νόμος που θα ισχύσει στις μεθεπόμενες εκλογές.

Έτσι, οι πιθανές εξελίξεις διαγράφονται ως εξής:

* Αλλαγή του εκλογικού νόμου.

* Εκλογές μέσα στο επόμενο εξάμηνο.

* Οριακή πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας.

* Νέες εκλογές σχεδόν αμέσως μετά.

Η προοπτική είναι δηλαδή να υπάρξει σημαντική πολιτική αναστάτωση που ενδέχεται να διαρκέσει έναν χρόνο. Είναι αναμφισβήτητο ότι έτσι θα υπάρξει επίπτωση στην οικονομία -ακόμη και στα μακροοικονομικά μεγέθη που σήμερα βλέπουμε να εξελίσσονται ευνοϊκά.

Επιπλέον αγκάθια

Στο οικονομικό πάντα πλαίσιο παρουσιάζονται δύο ακόμη προβλήματα:

1. Το πρώτο αφορά στην κατανομή του προϊόντος της ανάπτυξης. Οι ενδείξεις είναι πως η απόσταση που χωρίζει τις εισοδηματικές τάξεις μεγαλώνει πλέον διαρκώς σε βάρος των οικονομικά ασθενέστερων: των συνταξιούχων, των ανέργων, των ανειδίκευτων, των πολύ νέων και της πλειονότητας των γυναικών. Η εξέλιξη αυτή, που είναι αναπόφευκτη στη λογική και στην πράξη της παγκοσμιοποίησης, μπορεί να μετριαστεί με τα κατάλληλα προγράμματα εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης και διά βίου εκπαίδευσης καθώς και με άλλα κοινωνικής ευαισθησίας και προσφοράς.

Δυστυχώς στη χώρα μας τα προγράμματα αυτά δεν παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό αποτελεσματικότητας, λειτουργούν με αδιαφάνεια και υποφέρουν από την κομματικοποίησή τους. Εξάλλου, παρά την ειδική αναφορά στους ανέργους, οι ίδιοι οι θεσμοί του εργατικού κινήματος δεν τους φροντίζουν. Οι διοικήσεις των θεσμών ενδιαφέρονται για τη συνδικαλιστική εξουσία και οι άνεργοι δεν ψηφίζουν. Οι άνεργοι λοιπόν καταλήγουν να μην εκπροσωπούνται ούτε καν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τις αμοιβές. Έτσι, όπως έχει υποστηρίξει και στο παρελθόν η στήλη αυτή, το αποτέλεσμα θα είναι η ένταση των κοινωνικών συγκρούσεων, προφανώς με αρνητικά αποτελέσματα στην οικονομία.

2. Το δεύτερο πρόβλημα εστιάζεται στην ονομαστική άνοδο των τιμών σε αξίες, πάγια και κινητά. Για πολλοστή φορά η στήλη αυτή υποστηρίζει πως ο κύκλος αγορά - πώληση - αγορά που χαρακτηρίζει αυτή τη φάση της παγκοσμιοποίησης δεν οδηγεί παρά σε κρίση. Οι εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων έχουν θέσει σε κίνηση έναν μηχανισμό εξαγορών, συγχωνεύσεων και πωλήσεων όπου οι συναλλαγές πραγματοποιούνται με μεγάλη ταχύτητα, σε εξαιρετικά σύντομα χρονικά διαστήματα, σε ολοένα πιο υψηλές τιμές και χωρίς να έχει προηγηθεί συνειδητή διαδικασία απόδοσης αυξημένης προστιθέμενης αξίας στο αντικείμενο της συναλλαγής.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, τα κεφάλαια που διαθέτουν οι εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη ανέρχονται σήμερα σε περίπου 500 δισ. ευρώ. Η στιγμή της κρίσης θα έρθει (όπως και στο παρελθόν στη δεκαετία του 1990 και στην κρίση του 1999) όταν ένας πωλητής που θα επιχειρήσει να μεταπωλήσει θα ανακαλύψει ότι είχε πληρώσει πολλά και νέος αγοραστής δεν υπάρχει στην τιμή που ζητά. Όσο αυξάνονται μάλιστα τα επιτόκια τόσο πιο κοντά χρονικά θα βρίσκεται η στιγμή αυτή. Τότε θα ανακαλύψουμε ότι η ρευστότητα θα έχει ξαφνικά μειωθεί δραματικά, ότι τα δάνεια θα περικόπτονται και ότι οι εταιρείες δεν θα αξίζουν ούτε τα 2/3 της τιμής που κατεβλήθη από τον τελευταίο αγοραστή τους.

Παράλληλα, με τις πράξεις τους οι εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων ίσως να έχουν δρομολογήσει σημαντικές αλλαγές για εκείνες που είναι στο χρηματιστήριο.

Οι επιχειρήσεις που ανήκουν στις εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων και που κατά κανόνα είναι εκτός χρηματιστηρίου έχουν να εκπληρώσουν πολύ λιγότερες και αρκετά φτηνότερες συμβατικές υποχρεώσεις. Τα ΜΜΕ τις αγγίζουν πολύ λιγότερο.

Οι μάνατζέρ τους απολαμβάνουν υψηλές αμοιβές, εφόσον πετυχαίνουν, και απώλεια της δουλειάς τους αν δεν φτάσουν στους στόχους τους. Παλαιότερα λέγαμε ”go public” (”μπες στο χρηματιστήριο”). Σήμερα η τάση είναι το αντίθετο: ”de-listing” (”βγες από το χρηματιστήριο”).

Το παιχνίδι και οι τυφλοί

Το πρόβλημα είναι πως παρακολουθώντας τις εξελίξεις δημιουργείται η απόλυτα λαθεμένη εντύπωση πως όλους μας ενδιαφέρει το χρηματιστήριο, πως αν εκείνο πηγαίνει καλά το ίδιο θα ισχύει για την ελληνική κοινωνία και για την οικονομία στο σύνολό της.

Κανείς δεν κατάλαβε, όμως, τι ακριβώς κέρδισε η Ελλάς από την πώληση της ΤΙΜ σε τιμή που διπλασιάστηκε μέσα σε 18 μήνες και χωρίς να έχουν αλλάξει τα βασικά οικονομικά δεδομένα της εταιρείας. Τίποτα δεν ακούστηκε για αλλαγή επενδυτικών σχεδίων, για νέες αγορές και προοπτικές που να δικαιολογούν τον διπλασιασμό της αξίας της.

Αν αύριο πέσει το χρηματιστήριο εκείνοι που θα κλάψουν είναι οι μερικές εκατοντάδες τζογαδόροι, μερικοί μάνατζερ που άφησαν τα μυαλά τους να πάρουν αέρα, πολλοί χρηματιστές και ορισμένα μέλη της κυβέρνησης. Ο λαός τίποτα δεν θα καταλάβει διότι δεν έχει και πολλά να χάσει. Όσο για τους ξένους επενδυτές; Ακόμη και αν ξεγράψουν στο 100% το ελληνικό χαρτοφυλάκιό τους, πάλι δεν τους ενδιαφέρει.

Βγάζουν πολύ περισσότερα στο υπόλοιπο 99% των κεφαλαίων τους ώστε η όποια εξέλιξη αυτής της μορφής δεν προβληματίζει... σήμερα. Το παιχνίδι είναι στα χέρια μας και δυστυχώς βγαίνουμε τυφλοί.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 466 της εφημερίδας ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 23-27/2/2007.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.