Αντ. Κεφαλάς: Η εξυγίανση έχει δρόμο...

Η δημοσιονομική εξυγίανση έχει ακόμη δρόμο καθώς παρά τις θριαμβευτικές ιαχές για την έξοδο από την επιτήρηση στο Υπουργείο Οικονομίας επικρατεί μετριοπάθεια αν όχι σκληρός συντηρητισμός, τονίζει ο Αντώνης Κεφαλάς, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι προσπάθειες που έγιναν είναι αναμφισβήτητες.

Δημοσιεύθηκε: 1 Ιουνίου 2007 - 11:43

του Αντώνη Κεφαλά

*Ο σχετικός πίνακας δημοσιεύεται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”

Παρά τις θριαμβευτικές ιαχές για την έξοδο από την επιτήρηση, στο υπουργείο Οικονομίας επικρατεί μετριοπάθεια, αν όχι σκληρός συντηρητισμός. Ο λόγος είναι απλός: γνωρίζουν πολύ καλά ότι η δημοσιονομική εξυγίανση είναι εύθραυστη και βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού.

Οι προσπάθειες που έγιναν είναι αναμφισβήτητες. Από την πρώτη στιγμή υπέφεραν από ένα βασικό μειονέκτημα: δεν μπορούσαν να είναι τόσο αποτελεσματικές ώστε να δημιουργήσουν ένα δυσβάστακτο πολιτικό κόστος για τη Νέα Δημοκρατία. Το βάθος τους και η εμβέλειά τους ήταν έτσι εκ των προτέρων καθορισμένα και περιορισμένα.

Ανάλυση της EFG δείχνει με ακρίβεια τη δομή της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Συγκεκριμένα, η μείωση του ελλείμματος της Γενικής Κυβέρνησης κατά 5,35 μονάδες του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) έχει προέλθει από τις εξής πηγές:

- Κατά 0,25 μονάδα του ΑΕΠ από την καθαρή αύξηση των εσόδων.

- Κατά 0,95 μονάδα από τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης των χρεών.

- Κατά 0,5 μονάδα από τη μείωση των πρωτογενών δαπανών.

- Κατά 1,61 μονάδα από τη μείωση των δημόσιων επενδύσεων.

- Κατά 2,04 μονάδες από την αύξηση της ”άσπρης τρύπας”.

Μικρή η βελτίωση

Μια πραγματικά δομική εξυγίανση θα είχε προέλθει σε μεγαλύτερο βαθμό από τη μείωση των πρωτογενών δαπανών και την αύξηση των εσόδων. Η δαπάνη για τόκους έτσι κι αλλιώς δεν εξαρτάται από εμάς, οπότε από πλευράς σχεδιασμού πολιτικής είναι εξωγενής - επομένως και ουσιαστικά ουδέτερη ως προς την αξιολόγησή της.

Αντίθετα, η βελτίωση που προέρχεται από τη μείωση των δημόσιων επενδύσεων και την αύξηση των πλεονασμάτων των ασφαλιστικών ταμείων αξιολογείται αρνητικά. Η μείωση των δημόσιων επενδύσεων επιδρά αρνητικά στον ρυθμό ανάπτυξης, στην παραγωγικότητα και στην ανταγωνιστικότητα. Η αύξηση των πλεονασμάτων είναι λογιστική και μπορεί και να αντιστραφεί - αν αλλάξει η πορεία των κεφαλαιαγορών.

Με άλλα λόγια: η διαρθρωτική μείωση του ελλείμματος είναι της τάξης της 0,75 μονάδας του ΑΕΠ. Καλύπτει, δηλαδή, μόλις το 15% της συνολικής βελτίωσης. Το 18% είναι ”ουδέτερο” και το υπόλοιπο 67% είναι περιστασιακό ή παροδικό κατά μία έννοια.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία που δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ε.Ε.) για την πορεία του καθαρού δανεισμού της Γενικής Κυβέρνησης και του διαρθρωτικού ελλείμματος την τριετία 2006 - 2008 (βλ. γράφημα).

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι στην τριετία που διανύουμε και σε αντιπαράθεση με την περίοδο 2004 - 2005 (που έχει επηρεαστεί από την απογραφή, τους Ολυμπιακούς Αγώνες και από την τεράστια στατιστική διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτά χρόνια) η διαρθρωτική βελτίωση στο έλλειμμα είναι μικρή. Στην πράξη, μερικοί θα τη χαρακτήριζαν και αμφιλεγόμενη - ιδιαίτερα επειδή η πρόβλεψη για το 2008 βασίζεται σε δικές μας εκτιμήσεις, που δεν τις συμμερίζονται υποχρεωτικά οι Βρυξέλλες.

Η μισή αλήθεια

Μερικοί θεωρούν ότι η αναθεώρηση του ΑΕΠ μας προσδίδει κάποια πλεονεκτήματα ως προς τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Αυτή είναι η μισή αλήθεια. Θα υπάρξει ιδιαίτερα θετική επιρροή στη σχέση του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Και η επιρροή της μείωσης της δαπάνης για τόκους ως ποσοστό πάντα επί του ΑΕΠ θα είναι επίσης θετική. Αλλά:

- Τα διεθνή και πάντως τα ευρωπαϊκά επιτόκια μπορεί να αυξηθούν, οπότε η επιρροή είναι αρνητική.

- Το πλεόνασμα της ”άσπρης τρύπας” θα είναι μικρότερο ως ποσοστό επί του ΑΕΠ.

Συνολικά, το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης θα εμφανιστεί ελαφρά χαμηλότερο, αλλά είναι αμφίβολο αν θα επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχει σημασία όσον αφορά στον επιβαλλόμενο από την Ε.Ε. στόχο ο προϋπολογισμός να είναι ισοσκελισμένος μέχρι το 2010.

Το υπουργείο τα γνωρίζει όλα αυτά πολύ καλά. Τα γνωρίζει σε βάθος. Και ανησυχεί. Γι’ αυτό και δεν θέλει να δημιουργήσει την εντύπωση ότι όλα είναι πλέον καλά.

Δίλημμα εν όψει εκλογών

Η τριετία την οποία διανύουμε είναι -από την άποψη αυτή- κρίσιμη. Η χώρα έχει να αντιμετωπίσει τη λαίλαπα των εκλογών. Παραδοσιακά οι χρονιές αυτές είναι καταστροφικές για τα δημοσιονομικά.

Ο νυν υπουργός είχε δημοσιεύσει ένα εξαίρετο άρθρο για το θέμα αυτό με τον άκρως πετυχημένο τίτλο ”Τα δύο πρόσωπα του Ιανού”. Ξέρει τι μπορεί να συμβεί και γι’ αυτό επιδιώκει να βρει την πιο καλή ισορροπία ανάμεσα στις κομματικές επιταγές της ”βαθιάς” Νέας Δημοκρατίας και στην ανάγκη να διαφυλάξει μια πραγματικά εύθραυστη δημοσιονομική κατάσταση.

Μονόδρομος για το κόμμα, εφιάλτης για την κυβέρνηση

Η ”βαθιά” Νέα Δημοκρατία πιέζει τώρα για παροχές. Αναγνωρίζει ότι έχει πρόβλημα. Τα ομόλογα δεν κατέστρεψαν μόνο την όποια αξιοπιστία είχε απομείνει στη δήθεν επικοινωνιακή ομάδα της κυβέρνησης. Έθιξαν άμεσα τον ίδιο τον πρωθυπουργό που μέχρι τώρα είχε περάσει αλώβητος όλες τις κρίσεις.

Είναι ένα θέμα έντονα φορτισμένο συγκινησιακά, καθώς ακουμπά στην ασφάλεια της σύνταξης. Το ερώτημα είναι αν η παραδοσιακή συνταγή του ”Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα” μπορεί να λειτουργήσει με αποτέλεσμα. Η απάντηση μάλλον τείνει να είναι αρνητική.

Για το κόμμα της Ν.Δ. οι παροχές είναι μονόδρομος. Για το υπουργείο Οικονομίας είναι ένας εφιάλτης. Για την Ε.Ε. είναι κουδούνι κινδύνου: έχουν εκπαιδευτεί στα ελληνικά τερτίπια και παρακολουθούν με προσοχή. Δικαίως το υπουργείο ”φωνάζει” και προσπαθεί να περισώσει την αξιοπιστία της δημοσιονομικής προσαρμογής. Δεν θέλει να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, αλλά δεν θέλει και να θεωρηθεί υπεύθυνο για μία εκλογική ήττα. Η τελική έκβαση είναι έτσι περίπου άδηλη.

Η μάχη για να μην έχουμε νέο δημοσιονομικό πρόβλημα θα δοθεί και θα είναι σκληρή. Σκληρός είναι και ο κομματικός μηχανισμός αλλά και η αδήριτη -κατά την άποψη της Ν.Δ.- ανάγκη να μη χάσει την εξουσία. Η πολιτική άκρας αντιπαράθεσης που ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ διευκολύνει τα πράγματα -δεν τα δυσκολεύει- για το υπουργείο.

Προς το παρόν και ίσως για 2 - 3 εβδομάδες ακόμη η Ν.Δ. θα εξακολουθήσει να είναι σε άμυνα. Μετά κανείς δεν ξέρει. Τα πράγματα μπορεί να δυσκολέψουν, αλλά και να γίνουν πιο εύκολα. Όλα θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στα ομόλογα, από τις ευρύτερες μακροοικονομικές εξελίξεις αλλά και από την ικανότητα του ΠΑΣΟΚ να αποφεύγει τα λάθη.

*Ο σχετικός πίνακας δημοσιεύεται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.