Α. Κεφαλάς: Αβέβαιο και ”συγκρουσιακό” το 2008

Με τους φτωχούς να παραμένουν φτωχοί, τους νεόπτωχους να πληθαίνουν και τους νεόπλουτους να απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από το κοινωνικό σύνολο, οι προϋποθέσεις για έντονες κοινωνικές μάχες μεγεθύνονται, γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς. Πόσο μας αγγίζει η παγκόσμια κρίση.

Δημοσιεύθηκε: 29 Νοεμβρίου 2007 - 10:53

Α. Κεφαλάς: Αβέβαιο και ”συγκρουσιακό” το 2008

του Αντώνη Κεφαλά

Tο 2008 φαντάζει πολιτικά αβέβαιο, οικονομικά δύσκολο και κοινωνικά ”συγκρουσιακό”. Η πολιτική αβεβαιότητα εδράζεται πρωταρχικά στη μικρή κοινοβουλευτική αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας, η οποία αφήνει την κυβέρνηση περισσότερο έκθετη σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησής της σε πιέσεις από βουλευτές και κομματικούς παράγοντες. Το όπλο ”εκλογών με λίστα” μπορεί να χρησιμεύσει ως ανάχωμα, αλλά έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Μπορεί να κάνει μερικούς να σιωπήσουν αφήνοντάς τους εκτός Βουλής, όμως είναι σχεδόν βέβαιο πως δεν θα αλλάξει τον συσχετισμό των δυνάμεων. Στις θέσεις των φωνασκούντων και διαφωνούντων θα αναδειχτούν νέα αστέρια.

Η πολιτική αβεβαιότητα εδράζεται επίσης και στην αξιωματική αντιπολίτευση. Μπορεί πολλά στελέχη της να επαγγέλλονται τη διατήρηση της κομματικής ενότητας την επαύριον της 11ης Νοεμβρίου, όμως οι προσωπικές εμπάθειες και συγκρούσεις έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Δύσκολα θα ξεχαστούν οι αντιπαραθέσεις και δύσκολα θα συνεργαστούν αρμονικά και αποτελεσματικά τα δύο στρατόπεδα. Ως πιθανότερος νικητής, ο κ. Γιώργος Παπανδρέου θα εμφανιστεί ενωτικός.

Όμως, για να δικαιολογήσει τη νίκη του και για να διατηρήσει τα αρχηγικά ηνία θα πρέπει να ανακατέψει καλά την τράπουλα στο ΠΑΣΟΚ κι αυτό δεν συνάδει προς την ενότητα που θα πρέπει να επιδειχτεί απέναντι σε μία αδύναμη Νέα Δημοκρατία.

Θύματα των κεκτημένων

Ουσιαστικά, και τα δύο κόμματα είναι θύματα μιας κοινωνίας που δεν θέλει την αλλαγή, φοβάται τον εκσυγχρονισμό και ταμπουρώνεται στα κεκτημένα. Η κομματική εμπλοκή σε συνδυασμό με την άνοδο των κομμάτων των άκρων ενισχύει τις συγκρουσιακές δυνάμεις και δημιουργεί νέες εστίες αντίστασης κατά των μεταρρυθμίσεων. Αυτές επικεντρώνονται αφενός στη Βουλή -όπου το ίδιο το σύστημα περιορίζει την αποτελεσματικότητά τους- και αφετέρου στο ”πεζοδρόμιο”.

Η λέξη χρησιμοποιείται τόσο για τις παράνομες συμπεριφορές των κουκουλοφόρων όσο και για τις θεμιτές αντιδράσεις των συνδικάτων και άλλων οργανωμένων ομάδων συμφερόντων.

Σε μια εύρωστη οικονομία μια καλά οργανωμένη κυβέρνηση θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα με πολιτικές οι οποίες θα μπορούσαν να απαλύνουν τις έντονες οικονομικές ανισότητες, που έχουν δημιουργηθεί και που τείνουν να αυξηθούν στο άμεσο μέλλον. Με τους φτωχούς να παραμένουν φτωχοί, τους νεόπτωχους να πληθαίνουν και τους νεόπλουτους να απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από το κοινωνικό σύνολο, οι προϋποθέσεις για έντονες κοινωνικές συγκρούσεις μεγεθύνονται και οι συγκρούσεις γίνονται πραγματικότητα.

Η ελληνική κοινωνία ζει ήδη τα φαινόμενα του κοινωνικού αποκλεισμού, με μία ουσιαστική διαφορά: ο σύγχρονος κοινωνικός αποκλεισμός δεν είναι η αδυναμία των πολλών να συμμετάσχουν στο οικονομικό και πολιτικό παιχνίδι, αλλά η σαφής διάθεση, που μετουσιώνεται σε πράξη, των λίγων και πολύ πλουσίων να οχυρωθούν στα δικά τους σπίτια, στα δικά τους σχολεία και στα δικά τους κέντρα.

Να κάνουν ταξίδια που άλλοι δεν μπορούν, να αγοράζουν αυτά που άλλοι δεν έχουν τη δυνατότητα και να συμπεριφέρονται με ασυλία εκεί που άλλοι τιμωρούνται. Το χειρότερο; Αυτά να γίνονται με πλήρη δημοσιότητα, με περίσσεια αυθάδεια, με θράσος και με έπαρση.

Η πολιτική οικονομία

Οικονομικά τα πράγματα δεν είναι ρόδινα. Έχοντας εξαντλήσει όλα τα περιθώρια καλής θέλησης, οι Βρυξέλλες μάς έχουν στο μάτι. Σε μια εποχή διεθνών αναταράξεων, αναζητούν στήριγμα οικονομικής σταθεροποίησης με παραδοσιακά μέτρα και πρώτα απ’ όλα με τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από το 2% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Έχουμε κάνει τις ”λαμογιές” μας, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση υποφέρουμε μερικώς αναίτια και μάλλον άνισα σε σύγκριση με άλλα μέλη, προς τα οποία επιδεικνύεται μεγαλύτερη ανοχή.

Αν ο υπουργός Οικονομίας είχε μεγαλύτερα περιθώρια, θα μπορούσε να εφαρμόσει πιο αποτελεσματική πολιτική πρόνοιας και ισότητας και να αποδυναμώσει έτσι τις επερχόμενες κοινωνικές συγκρούσεις. Τα χέρια του όμως είναι σε μεγάλο βαθμό δεμένα όχι μόνο από τις Βρυξέλλες αλλά και από την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να τιθασεύσει τα δικά του δημιουργήματα: τον μικροκομματισμό, την κομματικοκρατία και τις πελατειακές σχέσεις.

Η αδυναμία αυτή φάνηκε καθαρά στη δεύτερη τετραετία Σημίτη και επανεμφανίστηκε -παρά τις αντίθετες, καλές προθέσεις- στη διακυβέρνηση Καραμανλή. Ο πολίτης ασφυκτιά υπό το βάρος ενός αναποτελεσματικού, γραφειοκρατικού και διεφθαρμένου κράτους, το οποίο σπαταλά χρήματα και προσφέρει τη χείριστη σχέση κόστους - ποιότητας. Με άθλια δημόσια προϊόντα και υπηρεσίες και με εμφανείς και προκλητικές εισοδηματικές ανισότητες, ο πολίτης στην αρχή δυσανασχετεί και στη συνέχεια επαναστατεί.

Οι απειλές

Η οικονομία του 2008 θα πρέπει να αντιμετωπίσει την αναθεώρηση του προϋπολογισμού, την πίεση από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου και των πρώτων υλών και τη συγκράτηση των επιτοκίων σε επίπεδα που δεν συνάδουν προς την οικονομική συγκυρία, αλλά που από εδώ και πέρα μάλλον θα αποβλέπουν και στον έλεγχο της παγκόσμιας κρίσης από τις επιπτώσεις των υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων. Δηλαδή, που ουσιαστικά δεν θα προσφέρουν σανίδα σωτηρίας σε όσους αγνόησαν τους νόμους της αγοράς με αναφορά στην τιμή του ρίσκου.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ μείωσε μεν το federal funds rate αλλά όχι το discount rate. Δηλαδή, μείωσε το κόστος του ενδοτραπεζικού δανεισμού, αλλά όχι αυτό του δανεισμού των τραπεζών από την ίδια.

Είναι σαφές ότι ακόμη και με τους υπολογισμούς του Σεπτεμβρίου για την τιμή του πετρελαίου και την ανάπτυξη θα υπάρξουν τεράστιες δυσκολίες στην εκτέλεση του προϋπολογισμού. Στόχος είναι να συγκρατηθεί το έλλειμμα όχι στο 1,7% του ΑΕΠ, που προβλέπει το σχέδιο προϋπολογισμού, αλλά στο 1,8%, στο ελάχιστο ποσοστό που προκύπτει μετά την αναθεώρηση του ΑΕΠ και την υπόσχεση για τη χρηματοδότηση του ΙΚΑ.

Αν η ΓΣΕΕ και οι άλλες οργανώσεις πιέσουν και για την επιδότηση του κλάδου υγείας που καθορίζει ο Ν. 2084/1992 (άρθρο 35), τότε το έλλειμμα θα αυξηθεί κατά 1,1 δισ. ευρώ και θα φτάσει το 2,2% του ΑΕΠ.

Πόσο μας αγγίζει η παγκόσμια κρίση

Η παγκόσμια οικονομική κρίση γενικά δεν θα μας αφήσει αλώβητους. Το ευρώ μας προστατεύει από μία κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και από τις επιπτώσεις της πτώσης του δολαρίου, που φαίνεται πως θα συνεχιστεί αφού η αμερικανική οικονομία δεν βρίσκει τη διεθνή ισορροπία της παρά μόνο στην ισοτιμία 1,56 δολαρίου - ευρώ.

Παράλληλα, όμως, το ισχυρό ευρώ θίγει τις εξαγωγές μας εφόσον ένα σημαντικό ποσοστό τους εξακολουθεί να κατευθύνεται σε προορισμούς εκτός ευρώ. Και με τη δομή της οικονομίας να ευνοεί τον πληθωρισμό, καθώς και με την έξαρση των παγκόσμιων πληθωριστικών πιέσεων, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση του παγκόσμιου ρυθμού ανάπτυξης, είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουμε να πετύχουμε τους ρυθμούς ανάπτυξης και πληθωρισμού που προβλέπει ο προϋπολογισμός (ας μην ξεχνάμε πως και η Κίνα έχει σημαντικά προβλήματα, τα οποία τώρα εμφανίζονται με σχετική έξαρση).

Δύσκολο, αβέβαιο και ”συγκρουσιακό” προβλέπεται λοιπόν το 2008. Η ”μαγκιά” όσων διαχειρίζονται την εξουσία είναι να ελαχιστοποιήσουν τις ζημίες. Είναι θέμα διαχείρισης της κρίσης. Η παράβλεψη του προβλήματος απλώς θα χειροτερέψει την ήδη κακή συμπεριφορά μας σε αυτές τις περιπτώσεις.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 503 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 09/11 - 13/11/2007

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.