Τι πραγματικά καθορίζει την ευημερία ενός ανθρώπου

Όπως έγραφα σε παλαιότερο άρθρο, οι εισοδηματικές προοπτικές που έχει κάποιος στη ζωή του δεν εξαρτώνται τόσο από τις ικανότητές του -όπως πιστεύουν οι φιλελεύθεροι- ούτε από την κοινωνική τάξη στην οποία ανήκει-όπως διατείνονται οι μαρξιστές.

Eξαρτώνται πρωτίστως από την χώρα στην οποία ζει. Το μέσο εισόδημα ενός Αιθίοπα με δευτεροβάθμια εκπαίδευση αν παραμείνει στην πατρίδα του είναι 2 χιλιάδες δολάρια ετησίως και... 36 χιλιάδες δολάρια αν δουλέψει στην Ολλανδία!

Σήμερα πάνω από το 80% των παγκοσμίων οικονομικών ανισοτήτων οφείλονται σε εισοδηματικές διαφορές μεταξύ των χωρών και οι αποδοχές των ανειδίκευτων εργαζομένων στις πλούσιες χώρες είναι δεκαπλάσιες από τις αποδοχές ενός αντίστοιχου εργαζόμενου σε φτωχή χώρα.

Κατά τα μέσα του 19ου αιώνα, το ήμισυ των ανισοτήτων μεταξύ των ανθρώπων στον κόσμο μπορούσε να αποδοθεί στην άνιση ανάπτυξη των χωρών και το άλλο ήμισυ σε ταξικές διαφορές. Σήμερα το 85% των διαφορών μπορεί να αποδοθεί στην άνιση ανάπτυξη μεταξύ των χωρών και μόλις το 15% σε «ταξικούς» λόγους, δηλαδή διαφορές μεταξύ εργαζομένων και καπιταλιστών.

Η σύνθεση των ανισοτήτων έχει αλλάξει ριζικά σήμερα από αυτήν πού ήταν παλαιότερα. Τότε ήταν μία ανισότητα που εξαρτάτο κατά 50% από την κοινωνική τάξη και 50% από την τοποθεσία. Σήμερα η ανισότητα εξαρτάται κυρίως από την τοποθεσία.

Ετσι οι πλουσιότεροι κάτοικοι του Μαλί είναι φτωχότεροι από τους φτωχότερους Δανούς. Το φτωχότερο 5% των Αμερικανών κερδίζουν 35 φορές περισσότερο από τους φτωχότερους κατοίκους της Ζάμπιας. Μόλις ένα 4% των Ινδών είναι πλουσιότεροι από τους φτωχότερους Αμερικάνους.

Αλλά δεν είναι μόνο οι εισοδηματικές προοπτικές πού καθορίζονται από τον τόπο διαμονής. Αυτή καθεαυτή η δυνατότητα επιβίωσης σε περίπτωση ασθένειας καθορίζεται απο τόπο διαμονής. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lancet τον περασμένο μήνα.

Όταν ένα (ανήλικο) παιδί διαγνωσθεί με καρκίνο σε μία χώρα υψηλού βιοτικού επιπέδου έχει 80% πιθανότητες να επιβιώσει πάνω από 5 έτη, χρόνος στον οποίο θεωρείται στην πράξη θεραπευμένο. Ομως όταν το παιδί βρίσκεται σε μια χώρα μέσου ή χαμηλού βιοτικού επιπέδου, αυτές οι πιθανότητες μειώνονται στο 20%.

Ετσι π.χ. όταν ένα παιδί διαγνωσθεί με λευχαιμία (πού συνιστά το 30% όλων των παιδικών καρκίνων) η επιβίωση πέρα των 5 ετών από την διάγνωση είναι 88% στις ΗΠΑ αλλά μόνο 30% στη Ρουάντα και 10% στην Κένυα.

Περισσότερα από το 82% των παιδιών πού πάσχουν από όγκο του ήπατος επιβιώνει 5 έτη μετά την διάγνωση στην Σαουδική Αραβία όμως αυτό το ποσοστό μειώνεται δραματικά σε 28% όταν αυτό το παιδί βρίσκεται στην Ινδία.

Σύμφωνα με την έκθεση, η τύχη ή η ατυχία του να έχει γεννηθεί σε ένα μέρος και όχι σε άλλο παίζει καθοριστικό ρόλο στο αν θα λάβει μια σωστή και έγκαιρη διάγνωση, αν η θεραπεία θα είναι επαρκής και η φροντίδα στοχευμένη- με άλλα λόγια αν το παιδί θα επιβιώσει.

Και φυσικά υπάρχει και το τεράστιο θέμα των φαρμάκων. Μόνο το 29% των χωρών χαμηλού βιοτικού επιπέδου δηλώνει ότι ο πληθυσμός του βρίσκει εύκολα όλα τα φάρμακα εναντίον του καρκίνου. Αντίθετα, στις χώρες υψηλού βιοτικού επιπέδου το ποσοστό ανέρχεται στο 96%.

Αν λοιπόν ισχύει ότι ο τόπος γέννησης παίζει τόσο καθοριστικό ρόλο στις προοπτικές ενός ατόμου και αν, όπως ισχύει,ο τόπος γέννησης/παραμονής είναι σε μεγάλο βαθμό προκαθορισμένος, τότε τίθενται τεράστια ερωτηματικά για τις κοινωνικές και οικονομικές θεωρίες που χτίζουν το αφήγημα τους στο ότι ο κάθε ένας είναι «άξιος της μοίρας του» η ότι ο καθένας είναι «υπεύθυνος για τις επιλογές του».