Εικονική πραγματικότητα και ”μάγοι” της οικονομίας

Στην πλασματική εικόνα της οικονομίας που καλλιεργεί εντέχνως η κυβέρνηση αναφέρεται ο Αντ. Κεφαλάς, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι παρά το γεγονός ότι στο οκτάμηνο τα μεγέθη δείχνουν πως τα δημόσια οικονομικά έχουν ξεφύγει από κάθε έλεγχο, σύμφωνα με το νέο σχέδιο της εισηγητικής έκθεσης για το 2004, όλα θα φτιάξουν ως διά μαγείας για το 2003.

Δημοσιεύθηκε: 11 Οκτωβρίου 2003 - 14:30

Εικονική πραγματικότητα και ”μάγοι” της οικονομίας

του Αντώνη Κεφαλά*

Αν κάποιος ακούσει και διαβάσει μόνο όσα λέει και γράφει η κυβέρνηση, θα πρέπει να πιστέψει πως ζει στην καλύτερη χώρα του κόσμου.

Οι εκσυγχρονιστές και μεταρρυθμιστές κυβερνούν και θα κυβερνούν. Ο δημόσιος τομέας βρίσκεται υπό έλεγχο από πλευράς δαπανών. Ο πληθωρισμός επίσης.

Οι όποιες αποκλίσεις από το πρόγραμμα σύγκλισης δικαιολογούνται απόλυτα από τον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, ο οποίος μας οδηγεί στην πραγματική σύγκλιση. Διαφθορά και διαπλοκή δεν υπάρχουν, η διαφάνεια είναι που κυριαρχεί.

Η παιδεία μας είναι η καλύτερη, το σύστημα υγείας επίσης, αλλά, παρά ταύτα, οι κρατούντες θυσιάζουν το υστέρημα για το κοινωνικό κράτος, ακόμη και τους εξοπλισμούς.

Τα κίνητρα για τους επιχειρηματίες θα πρέπει να οδηγήσουν σε νέα επενδυτική άνοιξη, κι αν αυτό δεν συμβεί, θα φταιει ο ίδιος ο κακός επιχειρηματικός κόσμος.

Νέο τοπίο δημιουργείται στον τουρισμό, μπροστά πάει η ναυτιλία, το ευρώ μάς προσφέρει κάλυψη και ισχύ και, σε κάθε περίπτωση, ό,τι μπορούσε να γίνει, έγινε και περισσότερο δεν αντέχει η οικονομία.

Αυτήν την ”πραγματικότητα” θα ήθελε η κυβέρνηση να δεχτούμε. Αν τώρα αυτή είναι εικονική πραγματικότητα, δεν πειράζει. Στον 21ο αιώνα βρισκόμαστε και οι εντυπώσεις είναι που μετράνε.

Έτσι και ο νέος προϋπολογισμός: παρά το γεγονός ότι στο α΄ οκτάμηνο τα μεγέθη δείχνουν πως τα δημόσια οικονομικά έχουν ξεφύγει από κάθε έλεγχο, σύμφωνα με το νέο σχέδιο της εισηγητικής έκθεσης για το 2004, όλα θα φτιάξουν ως διά μαγείας για το 2003 και η ίδια μαγική εικόνα θα επανεμφανιστεί και το 2004. Μακάρι να ήταν έτσι τα πράγματα. Δεν είναι, όμως, όπως θα δούμε στις επόμενες γραμμές.

Η παγκόσμια οικονομία

Θέμα πρώτον: Το ευρώ. Όπως είχαμε προβλέψει από τη στήλη αυτή, τα σημερινά ελλείμματα της αμερικανικής οικονομίας δεν μπορούν να συνεχιστούν χωρίς είτε να πέσει το δολάριο είτε να ανέβουν τα επιτόκια είτε να συμβούν και τα δύο.

Με την πολιτική θέση πως η άνοδος των επιτοκίων θα οδηγήσει σε ύφεση και με τον φόβο του αποπληθωρισμού πάντα υπαρκτό, οι ΗΠΑ ”αφήνουν” το δολάριο να πέσει και διατηρούν τα επιτόκια στα σημερινά εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Αυτό αναπόφευκτα ενισχύει το ευρώ, με τη διαφορά όμως πως η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται ώθηση και όχι τροχοπέδη.

Το ακριβό ευρώ αποθαρρύνει τις εξαγωγές και ενθαρρύνει τις εισαγωγές, γεγονός που ισοδυναμεί με εξαγωγή της ανεργίας από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη. Στη βάση αυτή, η όποια βελτίωση στις ΗΠΑ ουσιαστικά αναιρείται από τη χειροτέρευση στην Ευρώπη.

Δεν είναι τυχαία εξάλλου η εμμονή της Γαλλίας και της Γερμανίας στη διατήρηση των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων, σε πείσμα των Βρυξελλών και των λοιπών εταίρων της Ε.Ε.

Στη βάση αυτή το ευρώ δεν μας προσφέρει μόνο κάλυψη (που πράγματι κάνει, αλλά με άλλες χειρότερες μακρόχρονα επιπτώσεις) στο ισοζύγιο πληρωμών, αλλά λειτουργεί και ως ανασταλτικός παράγων της ανάπτυξης.

Πουθενά δεν λαμβάνεται αυτό υπόψη στους κυβερνητικούς προγραμματισμούς, μολονότι το θέμα είναι εξαιρετικά σοβαρό. Όπως δεν λαμβάνεται υπόψη και η προοπτική αρνητικών εξελίξεων στον ενεργειακό τομέα, με την ανατροπή της εκτίμησης για τη ροή του ιρακινού πετρελαίου και την πρόσφατη άνοδο της τιμής.

Τέλος, κανένας δεν αναγνωρίζει το γεγονός ότι οι παγκόσμιες ανισορροπίες δεν θα διορθωθούν ούτε με την αλλαγή της συναλλαγματικής σχέσης ευρώ- δολαρίου, παρά μόνο αν τα περισσότερα ασιατικά νομίσματα ακολουθήσουν τον δρόμο της ανατίμησης έναντι του δολαρίου.

Με τη σημερινή κατάσταση, όπου Κίνα, Ιαπωνία και Μαλαισία παίζουν το παιγνίδι της πρόσδεσης στο δολάριο, η ”διαμάχη” ευρώ-δολαρίου απλώς ευνοεί τις οικονομίες της Άπω Ανατολής. Ο εγωισμός και η εθνική υπερηφάνεια των Ευρωπαίων μπορεί να ικανοποιείται από το 1,18 ευρώ /δολάριο, αλλά έτσι απλώς διαιωνίζεται η κρίση.

Κρίση, η οποία, αν δεν χειροτερεύσει, θα παραπέμψει στους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης της δεκαετίας του 1980, με την πρόσθετη απειλή της χρηματοπιστωτικής αναταραχής.

Η Ελλάδα

Μολονότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος θεωρεί πως τα ΜΜΕ ευθύνονται για την κακή ατμόσφαιρα και το εξίσου άθλιο ψυχολογικό κλίμα των ημερών και μολονότι η κυβέρνηση διά στόματος πρωθυπουργού θεωρεί πως τα μυστικά γκάλοπ δείχνουν κλείσιμο της κομματικής - πολιτικής ”ψαλίδας”, η πραγματικότητα της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας είναι κάτι περισσότερο από απογοητευτική.

Δεν είναι μόνο οι απεργίες με τις μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις, ούτε η καταρράκωση των δημόσιων οικονομικών, πολύ περισσότερο είναι η βαθύτερη σήψη που επικρατεί σ’ όλους τους τομείς της διοίκησης και της οικονομίας.

Βγήκε στη δημοσιότητα συμβόλαιο τριών εταιρειών για προμήθειες ύψους 20 δισ. δρχ. στην παραγγελία για τα άρματα μάχης. Μεσάζοντες υποτίθεται πως δεν υπάρχουν και το lobbying -υποτίθεται- πως απαγορεύεται.

Παρά ταύτα, και τα δύο έχουν συμβεί στη συγκεκριμένη παραγγελία. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας ισχυρίζεται πως δεν γνωρίζει τίποτα. Ακόμα κι αν αυτό είναι αλήθεια, δεν θα έπρεπε να κινητοποιηθεί και να ανακαλύψει ποιος κρύβεται πίσω από τις εταιρείες που κοστίζουν 20 δισ. δρχ. στον Έλληνα φορολογούμενο;

Και, ακόμη περισσότερο, έχει βρεθεί κανείς να θέσει το απλό ερώτημα: γιατί η αρχική προσφορά της ΚΜW για 246 άρματα είναι πιο φτηνή από το συμβόλαιο για την αγορά 170 αρμάτων μάχης;

Αλλά γιατί να μας προβληματίζει η αδιαφορία των επισήμων; Έτσι κι αλλιώς στη διαφθορά έχουμε την τιμή να κατέχουμε τα σκήπτρα, ευρισκόμενοι στην τελευταία θέση για τη διαφάνεια ανάμεσα σε 52 χώρες, μαζί με τη Ν. Κορέα.

Πέρυσι, τουλάχιστον, ήμασταν στην 44η θέση. Εξάλλου, ποιος Έλληνας πολιτικός -εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων- έχει επιδείξει τέτοια μορφής ευαισθησία τα τελευταία χρόνια για να περιμένουμε πως θα τη δούμε σήμερα, όταν παίζονται δισεκατομμύρια και μαζί επιχειρηματικές και πολιτικές καριέρες.

Όσον αφορά στα έργα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ο αρχικός προϋπολογισμός των 3,2 δισ. ευρώ έχει αισίως φτάσει στα 5,5 δισ. ευρώ και κανείς δεν αισθάνεται την ανάγκη να διαψεύσει, να διαφωτίσει, να δικαιολογήσει.

Είναι σίγουρο δε, πως ο τελικός λογαριασμός θα είναι κατά πολύ υψηλότερος, κοντά στα 6 δισ. ευρώ υπολογίζουν οι ειδικοί.

Η απορρόφηση των πόρων για το Γ΄ ΚΠΣ μόλις και φτάνει το 25% των ποσών που μπορούμε να εισπράξουμε, ενώ βρισκόμαστε ήδη στο τρίτο έτος του προγράμματος.

Για τον λόγο αυτό το ταμειακό έλλειμμα έχει ξεφύγει -είναι διπλάσιο από πέρυσι για την περίοδο Ιανουαρίου - Αυγούστου- και ήδη μιλάμε για περικοπές στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Εξάλλου, ποσά που έχει συμπεριληφθεί στα έσοδα του προϋπολογισμού για τα έτη 2001, 2002 και 2003 μάλλον δεν θα εισπραχθούν, καθώς οι Βρυξέλλες δεν δέχονται σχέδια, εκτελέσεις και επιβλέψεις έργων.

Ενδειξη Πανικού

Στο πλαίσιο της ελληνικής δημοσιονομικής κατάρρευσης, ένδειξη του πανικού που έχει καταλάβει την κυβέρνηση αποτελεί και η απόφαση εν μία νυκτί να πουληθεί περίπου το μισό από το μερίδιο που κατέχει το κράτος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (το 10% από το 16,7% της ΔΕΚΑ), με στόχο την είσπραξη 450-500 εκατ. ευρώ.

Με ανάλογη ταχύτητα προωθούνται οι ”μετοχοποιήσεις” (δηλαδή η πώληση) του 16% της ΔΕΗ -για περίπου 600 εκατ. ευρώ- των ΕΤΑ για 150-200 εκατ. ευρώ, του 35% της ΔΕΠΑ για περίπου 250 εκατ. ευρώ και ίσως του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου -αν ξεμπλέξει η υπόθεση- για 500-700 εκατ. ευρώ λέγεται, αν και το ποσό αυτό είναι υπερβολικό.

Παράλληλα, προωθείται η διάθεση ποσοστού της Εμπορικής, η πώληση της Γενικής, η ιδιωτικοποίηση του καζίνου της Κέρκυρας - όλα αυτά με στόχο την είσπραξη μεταξύ 2 και 2,7 δισ. ευρώ.

Θεωρητικά, η προσπάθεια αυτή είναι ορθή, με την έννοια της μείωσης του όγκου του δημόσιου τομέα.

Αλλά υπάρχουν και ερωτήματα: Γιατί η ξαφνική σπουδή μετά από τριετή σχεδόν απραξία; Είναι λογικές και εφικτές οι τιμές; Θα χρησιμοποιηθούν τα έσοδα για την απόσυρση χρέους ή για να καλυφθούν (και) τρέχοντα ελλείμματα, όπως έχει γίνει στο παρελθόν; Θα έχει επιπτώσεις στο χρηματιστήριο ο καταιγισμός των πωλήσεων αυτών;

Γιατί είναι γνωστό ότι οι ξένοι επενδυτές -κυρίως θεσμικοί- στους οποίους απευθύνεται με την επιλογή της συγκεκριμένης μεθόδου το Ελληνικό Δημόσιο, έχουν ορισμένα και απαράβατα πλαφόν για τοποθετήσεις στην Ελλάδα συνολικά και ανά κλάδο.

Δεν θα πρέπει, λοιπόν, να περιμένουμε πως θα στερέψει από εδώ και πέρα ο ήδη αναιμικός αυτός κρουνός, στον οποίον όλοι εναποθέτουν ελπίδες για τη συνέχιση της ”ανάκαμψης” του ελληνικού χρηματιστηρίου;

* Το κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα ”Μέτοχος & Επενδύσεις” (φύλλο 290, 10/10/2003).

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.