ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Ποια είναι τα πέντε σημεία της κοινής πρωτοβουλίας. Στο επίκεντρο η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και ο ρόλος του ΟΗΕ. Σημαντική η επιρροή του Πακιστάν στις διπλωματικές συζητήσεις.31 Μαρ 2026 - 19:05
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποίησε τον Μπέσεντ ότι οι οικονομικές επιπτώσεις από τον πόλεμο θα γίνουν αισθητές για μεγάλο χρονικό διάστημα. 31 Μαρ 2026 - 17:37
Η Ασία δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με ελλείψεις Ενέργειας και αυξανόμενη πίεση σε μεγάλες οικονομίες, προειδοποιεί η εταιρεία ανάλυσης ναυτιλιακών στοιχείων Kpler.31 Μαρ 2026 - 14:42
Ακόμη και αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή τερματιστεί σύντομα, ο αντίκτυπός της παραμένει μεγάλος για τις χώρες που έχουν επηρεαστεί από τις εχθροπραξίες, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ.31 Μαρ 2026 - 11:02
Δημοσίευμα κάνει λόγο για απόπειρα επένδυσης εκατομμυρίων του Αμερικανού υπουργού Αμυνας στην αμυντική βιομηχανία πριν τον πόλεμο με το Ιράν. Το Πεντάγωνο μιλά για «ψευδή» στοιχεία.31 Μαρ 2026 - 08:47
Συνεχίζονται τα πλήγματα σε Ισραήλ και χώρες του Κόλπου, με τον Τραμπ να απειλεί το Ιράν και τη σύγκρουση να βαθαίνει, προκαλώντας ανησυχία για ενέργεια, αγορές και παγκόσμια αστάθεια.31 Μαρ 2026 - 08:31
Το Κουβέιτ λέει πως μεγάλο δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε σε επίθεση του Ιράν σε λιμάνι στο Ντουμπάι, προειδοποιεί για πιθανή διαρροή πετρελαίου.31 Μαρ 2026 - 07:01
(upd) Ο Λευκός Οίκος εκτιμά πως μια επιχείρηση για αναγκαστικό άνοιγμα των Στενών θα οδηγούσε σε παράταση του πολέμου πέραν του χρονοδιαγράμματος των 4-6 εβδομάδων που έχει θέσει ο Τραμπ.31 Μαρ 2026 - 06:49
Το Ιράν έχει δεχτεί ορισμένα σημεία της αμερικανικής πρότασης, δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ. Στόχος να έχει βγει «λευκός καπνός» πριν από τη διορία της 6ης Απριλίου.30 Μαρ 2026 - 21:22
Ο πόλεμος στο Ιράν θα οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη, τονίζει το ΔΝΤ. Σοβαρές επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών στα τρόφιμα και τα λιπάσματα. Ποιες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο.30 Μαρ 2026 - 18:33
Στην καταστροφή της πολεμικής μηχανής της Τεχεράνης, χωρίς αναφορές σε αλλαγές καθεστώτος και για τα Στενά του Ορμούζ η τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών. Μιλά για επιχειρήσεις που μπορούν να ολοκληρωθούν σε «εβδομάδες και όχι μήνες».30 Μαρ 2026 - 18:04
Δεν ήταν άμεσα σαφές αν ο πύραυλος εκτοξεύθηκε από το Ιράν ή από τον Λίβανο. Εικόνες από το σημείο δείχνουν πυκνό μαύρο καπνό να υψώνεται από την περιοχή.30 Μαρ 2026 - 17:48
Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις ντιζελ τις επόμενες εβδομάδες αν δεν αποκατασταθεί η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.30 Μαρ 2026 - 17:07
πώς τοποθετείται ο πρέσβης του Ισραήλ για τον πόλεμο. Οι προϋποθέσεις για να σταματήσει. Η αναφορά στους Κούρδους. Ποια σενάρια καταθέτει ο Jonathan Panikoff του Atlantic Council.30 Μαρ 2026 - 16:43
Πώς κινείται η ζήτηση για τη χώρα μας, εξαντλείται η διαθεσιμότητα για το Πάσχα. Επικεφαλής ΙΑΤΑ: «Θα πήγαινα Ελλάδα τώρα». Στροφή τουριστών σε «πιο ασφαλείς» ευρωπαϊκούς προορισμούς -ανεβαίνουν οι τιμές. 30 Μαρ 2026 - 15:15
«Αν δεν υπάρξει σύντομα συμφωνία, θα καταστρέψουμε πλήρως τις ενεργειακές υποδομές και το νησί Χαργκ». Νωρίτερα, η Τεχεράνη χαρακτήρισε παράλογες και υπερβολικές τις απαιτήσεις των ΗΠΑ. 30 Μαρ 2026 - 14:44
Η Ισπανία αποστασιοποιείται από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στο Ιράν, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο. Η κίνηση εντάσσεται στη συνολική στάση της κυβέρνησης, όπως δήλωσε ο Ισπανός ΥΠΟΙΚ.30 Μαρ 2026 - 13:25
Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχουν απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ αλλά ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω τρίτων. «Υπερβολικές και παράλογες» οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον. 30 Μαρ 2026 - 12:45
Σε νέας ανάπτυξης βαλλιστικό πύραυλο που δεν είχε δοκιμαστεί στο παρελθόν αποδίδεται φονικό χτύπημα σε κλειστό γυμναστήριο και δημοτικό στο Ιράν. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.30 Μαρ 2026 - 12:38
Η ΕΚΤ δηλώνει έτοιμη να δράσει για τον πληθωρισμό, ενώ ο πόλεμος με το Ιράν εντείνει τους κινδύνους. Ωστόσο, το μέλος του ΔΣ και διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας χαρακτηρίζει πρόωρες τις προβλέψεις για συγκεκριμένες αυξήσεις επιτοκίων.30 Μαρ 2026 - 09:29