ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Κοντά σε υψηλό τεσσάρων τιμών, στις $3.450 ανά τόνο. Εντείνονται οι φόβοι για διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά. Η Γουινέα - η μεγαλύτερη προμηθεύτρια βωξίτη παγκοσμίως - εξετάζει την επιβολή ποσοστώσεων στις εξαγωγές.30 Μαρ 2026 - 09:12
Νέες αεροπορικές επιδρομές σε στρατιωτικές υποδομές, καθώς ο πόλεμος μπαίνει στον δεύτερο μήνα. Η Σ. Αραβία λέει πως αναχαίτισε 5 πυραύλους. Επίθεση σε εργοστάσιο αφαλάτωσης στο Κουβέιτ.30 Μαρ 2026 - 08:53
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει επιχείρηση για την εξαγωγή περίπου 1.000 λιβρών ουρανίου από το Ιράν, γράφει η WSJ. Τα ρίσκα μιας σύνθετης και επικίνδυνης αποστολής. 30 Μαρ 2026 - 08:32
Καθώς οι ΗΠΑ φαίνεται να ξεμένουν από καλές επιλογές, η Ευρώπη παρακολουθεί ανήμπορη, σαν επιβάτης του Τιτανικού. Και οι σωσίβιες λέμβοι μπορεί να μην αρκούν για όλους.30 Μαρ 2026 - 07:28
Η αγορά πετρελαίου δεν μοιάζει να πείθεται από τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ και του αντιπροέδρου Βανς για σύντομο τέλος των εχθροπραξιών στο Ιράν, στέλνοντας το μπρεντ στα 115 δολάρια. Το πετρέλαιο κερδίζει έδαφος αλλά τα λεφτά θα πρέπει να έλθουν από κάπου αλλού. Το στοίχημα της μακροοικονομίας.30 Μαρ 2026 - 07:27
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, μιλώντας στους FT, δηλώνει πως εξετάζει κατάληψη της νήσου Χαργκ. «Έχουμε περίπου 3.000 στόχους ακόμα, θα μπορoύσε να υπάρξει συμφωνία σχετικά γρήγορα», δηλώνει. Νέο «δώρο» από Τεχεράνη. 30 Μαρ 2026 - 06:52
Κεντρικό ρόλο για τη μεσολάβηση φαίνεται να αναλαμβάνει πλέον το Πακιστάν, αξιοποιώντας τόσο τις καλές σχέσεις του με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ όσο και τους μακροχρόνιους δεσμούς του με την Τεχεράνη.29 Μαρ 2026 - 22:29
Ο Πάπας δήλωσε ότι ο Θεός απορρίπτει τις προσευχές των ηγετών που ξεκινούν πολέμους και έχουν «τα χέρια τους βαμμένα με αίμα», σε μια δήλωση που ερμηνεύτηκε ως κριτική προς όσους εμπλέκονται στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.29 Μαρ 2026 - 21:59
Το Ομάν καταδικάζει επιθέσεις στο έδαφός του και διερευνά την προέλευση και τα κίνητρα, ενώ περιστατικά με drones στο λιμάνι Σαλάλα έχουν εντείνει την ανησυχία στην περιοχή.29 Μαρ 2026 - 15:01
Δύο ακόμη άτομα συνελήφθησαν για την αποτυχημένη επίθεση στη Bank of America στο Παρίσι. Συνολικά τρεις υπό κράτηση, με τις αρχές να συνδέουν την υπόθεση με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.29 Μαρ 2026 - 14:29
Η Τουρκία συμμετέχει σε πρωτοβουλία για αποκλιμάκωση του πολέμου στη Μ. Ανατολή, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να ευχαριστεί τον Ερντογάν για τη στάση του.29 Μαρ 2026 - 14:02
Προηγήθηκε δημοσίευμα της Washington Post, σύμφωνα με το οποίο το Πεντάγωνο προετοιμάζεται για εβδομάδες χερσαίων επιχειρήσεων. Νέος πύραυλος από Υεμένη προς Ισραήλ. Η Τεχεράνη απειλεί αμερικανικά πανεπιστήμια στη Μέση Ανατολή.29 Μαρ 2026 - 12:21
Η Τεχεράνη ανέλαβε την ευθύνη για επιθέσεις σε δύο από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες αλουμινίου του κόσμου, εντείνοντας τις ανησυχίες για σοβαρές επιπτώσεις του πολέμου στη διεθνή οικονομία.29 Μαρ 2026 - 11:10
Το Πεντάγωνο προετοιμάζει πιθανές χερσαίες επιχειρήσεις στο Ιράν, με ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων. Νέος πύραυλος από Υεμένη προς Ισραήλ. Το Ιράν απειλεί να χτυπήσει αμερικανικά πανεπιστήμια στη Μέση Ανατολή.29 Μαρ 2026 - 08:22
Το πλοίο Tripoli, το οποίο έχει τη βάση του συνήθως στην Ιαπωνία, έφτασε την Παρασκευή. Το ελικοπτεροφόρο πλοίο ηγείται ναυτικής ομάδας που περιλαμβάνει περίπου 3.500 ναύτες και στρατιώτες του Σώματος Πεζοναυτών.28 Μαρ 2026 - 21:54
Ο Γερμανός Καγκελάριος ασκεί κριτική στον Αμερικανό Πρόεδρο για κλιμάκωση στο Ιράν. Εκτιμά ότι οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ δεν θα οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος και εγκυμονούν κινδύνους.28 Μαρ 2026 - 15:27
(upd) Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε αποθήκη ουκρανικών συστημάτων κατά drones στο Ντουμπάι, που -όπως ισχυρίζεται- υποστήριζε αμερικανικές δυνάμεις, εν μέσω κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Διαψεύδει το Κίεβο την καταστροφή.28 Μαρ 2026 - 14:01
Ένα πλοίο επιμελητείας που υποστηρίζει τον επιθετικό αμερικανικό στρατό στοχοθετήθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν σε σημαντική απόσταση από το λιμάνι Σαλάλα, στο Ομάν, ενημέρωσε ο ιρανικός στρατός.28 Μαρ 2026 - 12:18
Οι υπουργοί Εξωτερικών από Πακιστάν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτο και Τουρκία συναντώνται Κυριακή και Δευτέρα στο Ισλαμαμπάντ, με στόχο την αποκλιμάκωση και τον συντονισμό απέναντι στον πόλεμο.28 Μαρ 2026 - 11:32
Η Ταϊλάνδη ανακοίνωσε συμφωνία με το Ιράν που επιτρέπει την ασφαλή διέλευση των πετρελαιοφόρων της από τα Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός καυσίμων προς τη χώρα.28 Μαρ 2026 - 11:02