ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Θετικές αντιδράσεις προκαλεί διεθνώς η καταρχήν ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν, με τον ΟΗΕ, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και χώρες της Ασίας να χαιρετίζουν την εξέλιξη και να ζητούν την πλήρη εφαρμογή της.15 Ιουν 2026 - 08:39
Το προσχέδιο συμφωνίας που δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο MEHR προβλέπει την άμεση αποδέσμευση 12 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, πριν ακόμη ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ιράν.15 Ιουν 2026 - 08:36
Οι βασικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνει το MoU το οποίο θα υπογραφεί την Παρασκευή και η εκκίνηση της συζήτησης για το καυτό θέμα των πυρηνικών. Πτώση 5% στο πετρέλαιο, άνοδος στις χρηματιστηριακές αγορές. 15 Ιουν 2026 - 08:16
Το ενδεχόμενο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ στο πλαίσιο της συμφωνίας Ιράν-ΗΠΑ μειώνει το γεωπολιτικό ασφάλιστρο και την τιμή του πετρελαίου βραχυπρόθεσμα. Όμως, η συνέχεια θα μπορούσε να εκπλήξει τόσο τους ταύρους όσο και τις αρκούδες στην αγορά πετρελαίου αλλά και όσους αναλύουν σενάρια εκλογών στην Αθήνα.15 Ιουν 2026 - 07:27
Ζητούμενο το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ώστε να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στην παγκόσμια οικονομία. Σήμα από ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη πως είναι έτοιμα να άρουν τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης, με αντάλλαγμα μέτρα για περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.15 Ιουν 2026 - 06:52
Θα υπογραφεί 19 Ιουνίου στην Ελβετία, δήλωσε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν που μεσολάβησε. Τραμπ: Πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ χωρίς επιβολή διοδίων, άρση ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ.15 Ιουν 2026 - 00:32
Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι «οι πτήσεις που αναχωρούν από αεροδρόμια στο δυτικό τμήμα της χώρας ακυρώνονται μέχρι νεωτέρας».14 Ιουν 2026 - 22:47
Ο Λίβανος είναι η ζωή μας και η παραβίαση των κόκκινων γραμμών της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν θα γίνει ανεκτή, δήλωσε ο γραμματέας του ιρανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. 14 Ιουν 2026 - 22:17
Τα «έψαλε» ο Τραμπ στον «Μπίμπι» για την επίθεση στη Βηρυτό. «Δεν μπορούσα να το πιστέψω» δήλωσε στο Axios. Παραμένει αισιόδοξος για υπογραφή συμφωνίας σήμερα. Αιχμές Τεχεράνης για αθέτηση δεσμεύσεων από ΗΠΑ.14 Ιουν 2026 - 20:05
Yπέρ του διαλόγου με τις ΗΠΑ τάσσεται το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, τόνισε ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν.14 Ιουν 2026 - 19:52
Είμαστε πολύ κοντά σε μια συμφωνία που θα φέρει την ειρήνη στην περιοχή και όλες οι πλευρές πρέπει να κάνουν πίσω, τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος. Aπειλεί με απάντηση κατά του Ισραήλ η Τεχεράνη αφήνοντας αιχμές εναντίον των ΗΠΑ. 14 Ιουν 2026 - 18:06
Tριγμοί στις προσπάθειες υπογραφής συμφωνίας από την επίθεση του Ισραήλ στη Βηρυτό. Δεν θα μείνει αναπάντητο το χτύπημα, προειδοποιεί το Ιράν, αφήνοντας αιχμές κατά των ΗΠΑ. 14 Ιουν 2026 - 16:19
Το προσχέδιο μνημονίου ΗΠΑ–Ιράν προβλέπει άνοιγμα του Ορμούζ, σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση 25 δισ. δολαρίων, υποστηρίζει η Τεχεράνη. Παράλληλα, θέτει το πλαίσιο για διαπραγματεύσεις 60 ημερών για τα πυρηνικά.14 Ιουν 2026 - 14:03
Το ιρανικό πρακτορείο Fars επικαλείται πηγή σύμφωνα με την οποία συνεχίζονται οι πολιτικές, νομικές και τεχνικές διαβουλεύσεις. Οι διαπραγματευτές από το Κατάρ βρίσκονται στην Τεχεράνη.14 Ιουν 2026 - 11:20
Ουάσιγκτον και Ισλαμαμπάντ εκτιμούν ότι σήμερα θα πέσουν οι υπογραφές στη συμφωνία-πλαίσιο. Το Ιράν εμφανίζεται επιφυλακτικό ως προς το χρονοδιάγραμμα, ενώ σκληροπυρηνικοί κύκλοι αντιδρούν έντονα στο εσωτερικό της χώρας.14 Ιουν 2026 - 08:31
Ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με τους ηγέτες της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και άλλων χωρών της περιοχής στο περιθώριο της συνόδου της G7.13 Ιουν 2026 - 18:37
Η πιθανότητα υπογραφής του «μνημονίου του Ισλαμαμπάντ» στις επόμενες ημέρες δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί αλλά χρειάζεται προσοχή στα σχόλια σχετικά με την ακριβή ημερομηνία, τόνισε ο Ισμαήλ Μπαγκέϊ.13 Ιουν 2026 - 16:27
(upd 2) Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έχει προγραμματιστεί υπογραφή συμφωνίας με το Ιράν την Κυριακή, επιβεβαιώνοντας τη δήλωση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ. Διαψεύδει ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών.13 Ιουν 2026 - 15:16
Ο επικεφαλής της Bundesbank προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης ενδέχεται να διατηρηθούν στην οικονομία. Ανοικτό το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων από την ΕΚΤ.13 Ιουν 2026 - 12:32
Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε στον ισραηλινό πρωθυπουργό ότι αναμένει συμφωνία με την Τεχεράνη, γράφει ο Axios. Ανησυχία στο Ισραήλ για τους όρους και το πολιτικό κόστος.13 Ιουν 2026 - 11:46