ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Νέο πλήγμα σε πλοίο του ομίλου Dynacom τη Δευτέρα, ασφαλές το πλήρωμα. Περισσότερα από 700 τάνκερ παραμένουν εγκλωβισμένα στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου.21 Ιουλ 2026 - 09:56
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το πλήγμα αποτελεί αντίποινα για τις πρόσφατες αμερικανικές επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές στην περιοχή Νταρχοβίν του Ιράν.21 Ιουλ 2026 - 09:54
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει την πρόταση των διαμεσολαβητών για νέα εκεχειρία, χωρίς ωστόσο να έχει εγκαταλείψει το ενδεχόμενο ευρείας στρατιωτικής εκστρατείας. 21 Ιουλ 2026 - 08:27
Αμερικανικές δυνάμεις άρχισαν να εξαπολύουν νέο γύρο επιθέσεων εναντίον του Ιράν με στόχο να περιορίσουν τη δυνατότητα των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων να επιτίθενται σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ανακοίνωσε η CENTCOM.20 Ιουλ 2026 - 23:53
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν πως έβαλαν στο στόχαστρο στρατιωτικά αεροσκάφη των ΗΠΑ στην Άκαμπα της Ιορδανίας, «προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε πολλά από αυτά». Επιθέσεις σε Κουβέιτ και Μπαχρέιν.20 Ιουλ 2026 - 21:56
Κάθε φορά που το Ιράν σκοτώνει έναν Αμερικανό στρατιώτη, θα πληρώνει για αυτή τη δολοφονία πολλές φορές περισσότερο, δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.20 Ιουλ 2026 - 20:18
Το Κατάρ έχει προτείνει μια 10ήμερη κατάπαυση του πυρός, σύμφωνα με πηγές της WSJ. Ο Τραμπ προειδοποιεί το Ιράν ότι θα πληρώνει πολλαπλάσιο τίμημα για κάθε θάνατο Αμερικανού στρατιώτη.20 Ιουλ 2026 - 19:49
Οι επιπλέον αυτές δυνάμεις θα μπορούσαν να διευρύνουν τις επιλογές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, καθώς εξετάζει τα επόμενα βήματα σχετικά με την κλιμακούμενη σύγκρουση.20 Ιουλ 2026 - 17:44
(upd) Οι τιμές του Brent περιόρισαν τα αρχικά τους κέρδη. Eνδείξεις επανέναρξης διπλωματικών επαφών ΗΠΑ και Ιράν μετρίασαν τις ανησυχίες για την προσφορά. Ωστόσο, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι στηρίζουν την αγορά.20 Ιουλ 2026 - 14:26
Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εκτόξευσε τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ. Η μέση τιμή της βενζίνης ξεπερνά ξανά το ψυχολογικό όριο των 4 δολαρίων το γαλόνι, εντείνοντας τις πολιτικές πιέσεις προς τον Τραμπ.20 Ιουλ 2026 - 12:19
(upd) Αλμα στις πετρελαϊκές τιμές μετά τη νέα κλιμάκωση στο Ορμούζ. Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί ενισχύουν τους φόβους για νέα διαταραχή. Τι λένε οι αναλυτές.20 Ιουλ 2026 - 09:23
Νέοι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές ηλίου εντείνουν τις ανησυχίες για ελλείψεις στην Ευρώπη. Ο πόλεμος στη Μ. Ανατολή έχει διαταράξει την προσφορά ενός αερίου κρίσιμης σημασίας για μικροτσίπ και ιατρικό εξοπλισμό.20 Ιουλ 2026 - 09:10
Χρειάστηκε να μειώσει τους ναύλους για να στηρίξει τη ζήτηση, ενώ οι τιμές των εισιτηρίων στο δεύτερο οικονομικό τρίμηνο παραμένουν ελαφρώς χαμηλότερες σε σύγκριση με πέρυσι.20 Ιουλ 2026 - 08:42
«Δεν μπορούμε να έχουμε μνημόνιο συνεννόησης που παραμένει ζωντανό αν παραβιάζουν τους όρους του», υποστήριξε ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Κάλεσμα σε διεθνή πίεση για Ορμούζ.20 Ιουλ 2026 - 08:29
Η Δύση υποτιμά τους αντιπάλους της και υπερτιμά τις αντοχές της. Οι δύο πόλεμοι, η άνοδος της Κίνας και ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας σύγκρουσης με πρώτο θύμα την οικονομία.20 Ιουλ 2026 - 07:31
Ο πόλεμος στο Ιράν και τα ουκρανικά χτυπήματα σε ρωσικά διυλιστήρια και άλλες εγκαταστάσεις έχουν βάλει φωτιά εκ νέου στο πετρέλαιο και το LNG ενώ η προσφορά χρήματος ρίχνει περισσότερο λάδι στη φωτιά του πληθωρισμού. Όμως, υπάρχουν άλλα σημάδια τα οποία είναι πιο ενθαρρυντικά για τις μετοχές.20 Ιουλ 2026 - 07:28
Οι ΗΠΑ ενισχύουν τις δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή. Στο στόχαστρο των Φρουρών της Επανάστασης κέντρο διοίκησης ειδικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ στη Συρία καθώς και στρατιωτικά αεροσκάφη στο αεροδρόμιο της Άκαμπα στην Ιορδανία. Ξανά πάνω από τα 90 δολάρια το πετρέλαιο.20 Ιουλ 2026 - 06:45
Οι εγκαταστάσεις βρίσκονται στα πολύ αρχικά στάδια κατασκευής και δεν περιείχαν πυρηνικό υλικό όταν επιθεωρήθηκαν για τελευταία φορά, αναφέρει ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας.19 Ιουλ 2026 - 21:18
Η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Αμάν είχε πει ότι το αεροδρόμιο και το λιμάνι εκκενώθηκαν λόγω "συγκεκριμένης και αξιόπιστης απειλής", χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες.19 Ιουλ 2026 - 15:34
Οι δυνάμεις των ΗΠΑ, «σε μία επιθετική και στυγνή ενέργεια αντίθετη με το διεθνές δίκαιο, επιτέθηκαν στον πυρηνικό σταθμό της Νταρχοβίν», ανέφερε ο Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας του Ιράν. 19 Ιουλ 2026 - 14:34