ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Ο αποκλεισμός της κρίσιμης θαλάσσιας οδού δείχνει γιατί το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, τόνισε ο αμερικανός ΥΠΕΞ.28 Απρ 2026 - 09:01
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, η τιμή του πετρελαίου συνεχίζει να ανεβαίνει και οι ελλείψεις σε καύσιμα αεροσκαφών στην Ευρώπη είναι γεγονός. Όμως, οι μετοχές δεν δείχνουν να φοβούνται με τον δείκτη S&P 500 σε ιστορικά υψηλά, παρά την αρνητική προϊστορία των ενδιάμεσων εκλογών.28 Απρ 2026 - 07:25
Δυσαρεστημένος φέρεται ο Αμερικανός πρόεδρος, καθώς η ιρανική πρόταση δεν αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι διαφορετικές απόψεις εντός του Λευκού Οίκου για τα επόμενα βήματα.28 Απρ 2026 - 06:47
O Τραμπ ζήτησε διαπραγματεύσεις επειδή οι ΗΠΑ δεν έχουν επιτύχει κανέναν από τους στόχους τους, δήλωσε ο Αμπάς Αραγτσί. Κατηγόρησε τις ΗΠΑ για την επιβράδυνση της διπλωματικής διαδικασίας. 27 Απρ 2026 - 18:51
Συνάντηση στην Αγία Πετρούπολη με φόντο την ένταση στην περιοχή. Μήνυμα στήριξης προς το Ιράν από τη Μόσχα.27 Απρ 2026 - 17:24
Ο Αμερικανός πρόεδρος συγκαλεί την ομάδα εθνικής ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής, για να αξιολογηθεί η πορεία των συνομιλιών. Νέα πρόταση της Τεχεράνης μέσω Πακιστάν, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα.27 Απρ 2026 - 15:16
«Οι Ιρανοί προφανώς διαπραγματεύονται με μεγάλη επιδεξιότητα και είναι σαφώς ισχυρότεροι από ό,τι πιστεύαμε», σημείωσε ο Γερμανός καγκελάριος.27 Απρ 2026 - 14:17
Στο επίκεντρο παραμένει και η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη έχει καταθέτει νέα πρόταση μέσω διαμεσολαβητών, σύμφωνα με το Αxios. Tο πυρηνικό πρόγραμμα φέρεται να μετατίθεται για μεταγενέστερο στάδιο.27 Απρ 2026 - 12:20
Η Goldman Sachs αυξάνει τις εκτιμήσεις για το πετρέλαιο λόγω κρίσης στη Μέση Ανατολή, προβλέποντας σημαντική άνοδο τιμών και καθυστερήσεις στην αποκατάσταση της παραγωγής.27 Απρ 2026 - 08:53
Η κατάσταση στον Κόλπο θυμίζει πλέον «καραμπόλα» που εξελίσσεται σε αργή κίνηση -και γίνεται χειρότερη. Οι αγορές ποντάρουν σε γρήγορη εκτόνωση, αλλά ΗΠΑ και Ιράν δεν έχουν ως τώρα λόγους να υποχωρήσουν.27 Απρ 2026 - 07:28
Οι μέρες περνάνε, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές και οι αγορές συνεχίζουν να προεξοφλούν αποκλιμάκωση τους επόμενους μήνες. Όμως, οι άνθρωποι οι οποίοι εμπορεύονται εκατ. βαρέλια σ’ όλο τον κόσμο έχουν σημαδέψει τον μήνα της κρίσης όταν η τιμή θα έχει δευτερεύουσα σημασία.27 Απρ 2026 - 07:26
Επικεντρώνεται στην επίλυση της κρίσης για τα Στενά του Ορμούζ και τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, μεταθέτοντας για αργότερα τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Ασαφές αν οι ΗΠΑ είναι πρόθυμες να εξετάσουν την πρόταση.27 Απρ 2026 - 06:41
«Ξέρετε, υπάρχει τηλέφωνο. Έχουμε ωραίες, ασφαλείς γραμμές», δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξη. Για νέες προτάσεις κάνει λόγο το Πακιστάν. Στη Μόσχα ο ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί. 26 Απρ 2026 - 21:31
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί θα επισκεφθεί αύριο, Δευτέρα, τη Μόσχα για να ενημερώσει τους Ρώσους αξιωματούχους και πιθανώς τον Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.26 Απρ 2026 - 21:05
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας επιστρέφει στο Πακιστάν όπου χθες είχε συνομιλίες με Πακιστανούς αξιωματούχους τις οποίες χαρακτήρισε «εποικοδομητικές» και στην συνέχεια θα κατευθυνθεί προς την Μόσχα.26 Απρ 2026 - 17:53
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ακύρωσε τη μετάβαση Κούσνερ και Γουίτκοφ στο Πακιστάν. Ζητά από τους Ιρανούς να... τηλεφωνήσουν. Σε κρίσιμη καμπή και η εκεχειρία στο Λίβανο.26 Απρ 2026 - 09:38
Ο Ιρανός υπουργός δήλωσε ότι "παρουσίασε τη θέση του Ιράν που αφορά ένα βιώσιμο πλαίσιο για να τεθεί τέλος μόνιμα στον πόλεμο", προσθέτοντας ότι "δεν γνωρίζει ακόμη εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πράγματι σοβαρές στη διπλωματία".25 Απρ 2026 - 21:39
Δεν αξίζει τον κόπο η αμερικανική αντιπροσωπεία να πραγματοποιήσει την πτήση διάρκειας 18 ωρών προς το Πακιστάν, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες «κρατούν όλα τα χαρτιά», υποστηρίζει. 25 Απρ 2026 - 19:17
Κυρώσεις και σε 40 ναυτιλιακές εταιρείες και πλοία που θεωρείται ότι ανήκουν στο «στόλο - φάντασμα» της Τεχεράνης. Μπέσεντ: «Οποιος διευκολύνει τις ροές από Ιράν εκτίθεται στον κίνδυνο κυρώσεων».25 Απρ 2026 - 10:43
Η Τεχεράνη διαψεύδει απευθείας επαφές με τις ΗΠΑ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι το Ιράν «ετοιμάζει πρόταση». Καθ' οδόν για Ισλαμαμπάντ και οι Κούσνερ - Γουίτκοφ25 Απρ 2026 - 10:20