Εδώ και κάποιους μήνες η σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ ταλαντεύεται μεταξύ πολέμου και ειρήνης. Οι προσπάθειες να βρεθεί μια διπλωματική λύση παρεμβάλλονταν από εξάρσεις συγκρούσεων. Αλλά την τελευταία εβδομάδα, ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο έχει επεκταθεί δραματικά, ενώ οι ειρηνευτικές προσπάθειες έχουν ναυαγήσει.Η κατάληψη του μεγαλύτερου μέρους της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας της Υεμένης από τους αντάρτες Χούθι, που είναι στενοί σύμμαχοι του Ιράν, έχει στρέψει την προσοχή σε ένα νέο μέτωπο στη σύρραξη.
Οι Χούθι επιτέθηκαν επίσης σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές. Οι ενέργειές τους συνέπεσαν με μια επίθεση με drone που οδήγησε στο αναγκαστικό κλείσιμο του αγωγού πετρελαίου East-West που διαπερνά τη Σαουδική Αραβία.
Αυτή η επίθεση φέρεται να εξαπολύθηκε από το Ιράκ –όπου δρουν υποστηριζόμενοι από το Ιράν ένοπλοι Σιίτες αντάρτες. Λίγες ημέρες αργότερα οι συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των κρατών του Κόλπου, με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αναβλήθηκαν.
Με τις μάχες να εξαπλώνονται, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή -θέτοντας σε κίνδυνο την ικανότητα του βασιλείου να εξάγει πετρέλαιο, αλλά και τα μεγαλεπίβολα σχέδια ανάπτυξης του πρίγκηπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (γνωστού ως MBS).
Οι περαιτέρω περιορισμοί στις ενεργειακές προμήθειες εμφανίζονται την ώρα που ο δυτικός κόσμος οδεύει προς τον χειμώνα. Αυτό, με τη σειρά του, υπονομεύει τον ισχυρισμό της κυβέρνησης Τραμπ πως οι ΗΠΑ κερδίζουν σταδιακά το πάνω χέρι στον πόλεμό τους με το Ιράν.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια τρισδιάστατη σύγκρουση. Η πρώτη διάσταση είναι το πεδίο της μάχης. Η δεύτερη είναι η οικονομική σύγκρουση. Η τρίτη είναι η μάχη των αφηγημάτων. Και οι τρεις συνδέονται και αυτή τη στιγμή στρέφονται εναντίον των ΗΠΑ.
Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου, πίστευαν πως η στρατιωτική τους υπεροχή ήταν τόσο συντριπτική που θα κέρδιζαν εύκολα. Αλλά η ικανότητα του Ιράν να αντέξει την πρώτη επίθεση -και στη συνέχεια να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και να επιτεθεί στα κράτη του Κόλπου- διέλυσε την ψευδαίσθηση ενός σύντομου πολέμου.
Το κλείσιμο των Στενών και ο αποκλεισμός του Ιράν από τις ΗΠΑ ως αντίποινα ανύψωσαν τη δεύτερη διάσταση του πολέμου –την οικονομική μάχη. Με τον αποκλεισμό των πετρελαϊκών εξαγωγών και την επίθεση κατά κρατών του Κόλπου, οι Ιρανοί ήλπιζαν πως θα προκαλέσουν αρκετό οικονομικό πόνο ώστε να λήξει ο πόλεμος με τους δικούς τους όρους.
Έχοντας συμπεράνει απρόθυμα πως δεν υπάρχει εύκολος στρατιωτικός τρόπος για να ανοίξουν τελείως τα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ κατέφυγαν στον δικό τους οικονομικό πόλεμο. Ο αμερικανικός αποκλεισμός σκοπό έχει να καταρρεύσει η ιρανική οικονομία, καταπνίγοντας τις πετρελαϊκές εξαγωγές της χώρας.
Μέχρι την παρέμβαση των Χούθι, ο Λευκός Οίκος ακουγόνταν όλο και πιο σίγουρος πως θα μπορούσε να κερδίσει την οικονομική μάχη. Στην παγκόσμια αγορά έφτανε αρκετό πετρέλαιο ώστε να διατηρηθεί η τιμή κάτω από το επίπεδο των 100 δολαρίων το βαρέλι. Οι αμερικανικές προσπάθειες να προστατευθούν τα πλοία που διαπλέουν τα Στενά του Ορμούζ φαίνεται πως αύξησαν τις αποστολές πετρελαίου σε σχεδόν έναν τρίτο των προπολεμικών επιπέδων.
Και οι Σαουδάραβες και τα κράτη του Κόλπου αναζητούσαν τρόπο να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ –μεταφέροντας με αγωγούς πετρέλαιο στα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Ομάν. Η προώθηση των Χούθι και η επίθεση στον αγωγό East-West αποτελούν μια προφανή απειλή για αυτή την εναλλακτική οδό.
Αν υπάρξουν περαιτέρω επιθέσεις κατά του αγωγού -ή κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά Μπαμπ αλ Μαντεμπ- τότε οι προμήθειες ενέργειας από τον Κόλπο προς τη Δύση μπορεί να αποκλειστούν πολύ πιο ολοκληρωτικά.
Η ιρανική οικονομία υποφέρει πολύ -με τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται και το νόμισμα να σημειώνει κάμψη. Αλλά για να είναι αποτελεσματικός ο οικονομικός πόλεμος, πρέπει να μεταφράζεται σε πολιτική πίεση. Και το αυταρχικό σύστημα του Ιράν προστατεύει τους ηγέτες του από αυτήν.
Το ιρανικό καθεστώς πυροβόλησε και σκότωσε χιλιάδες Ιρανούς στους δρόμους νωρίτερα φέτος και συνεχίζει να εκτελεί τακτικά τους αντιφρονούντες.
Αντιθέτως, η κυβέρνηση Τραμπ έχει να αντιμετωπίσει κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές και γνωρίζει πολύ καλά πως η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων θα υπονομεύσει την υποστήριξη προς τους Ρεπουμπλικάνους.
Τα κράτη του Κόλπου επίσης δεν έχουν συνηθίσει τις οικονομικές δυσκολίες. Η επίθεση στον σαουδαραβικό αγωγό είναι μια ανησυχητική υπενθύμιση της τρωτότητας μεγάλου μέρους της υποδομής του Κόλπου.
Αυτές οι τελευταίες εξελίξεις στη στρατιωτική και στην οικονομική διάσταση του πολέμου θα αλλάξουν την τρίτη διάσταση –τη μάχη των αφηγημάτων. Είναι σημαντικό τόσο για τις ΗΠΑ, όσο και για το Ιράν να πείσουν τους λαούς τους και τον κόσμο ευρύτερα πως αυτοί έχουν το πάνω χέρι. Η πλευρά που θα χάσει τη μάχη των αφηγημάτων κινδυνεύει να χάσει και την πολιτική και διπλωματική πρωτοβουλία.
Οι ΗΠΑ θα θελήσουν τώρα να ξαναπάρουν αυτή την πρωτοβουλία. Αλλά είναι σημαντικό πως ο Ντόναλντ Τραμπ προφανώς απέρριψε τα αιτήματα από τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για άμεσα στρατιωτικά πλήγματα κατά των Χούθι.
Αυτό υποδηλώνει πως οι ΗΠΑ αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τα όρια αυτού που μπορεί να επιτευχθεί με στρατιωτική βία. Οι Χούθι είναι ιδιαιτέρως σκληροί αντίπαλοι. Πολεμούν εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Με τη βοήθεια του Ιράν, έχουν επιβιώσει επιθέσεων από πολύ πιο εύπορα κράτη με πολύ καλύτερα εξοπλισμένους στρατούς -συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Τους Χούθι, όπως και τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, κάποιες φορές δεν τους πήραν στα σοβαρά και τους απέρριψαν ως άξεστους φανατικούς. Αλλά οι πρόχειρες συγκρίσεις του στρατιωτικού εξοπλισμού δεν μπορούν να πουν ολόκληρη την ιστορία. Όπως και οι Ταλιμπάν, οι Χούθι έχουν κίνητρο και τοπική γνώση από την πλευρά τους και αποδεικνύεται πως είναι αδύνατο να καθυποταχθούν.
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ συμπέρανε πως οι Ταλιμπάν δεν μπορούν να νικηθούν -και διαπραγματεύτηκε μια ειρηνευτική συμφωνία που τελικά οδήγησε στην ατιμωτική απόσυρση της Αμερικής από την Καμπούλ το 2021.
Τώρα ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να πρέπει να αποφασίσει αν θέλει να τα βάλει με τους Χούθι -όπως και με το Ιράν. Ή αν, για μια ακόμα φορά, οι ΗΠΑ πρέπει να περιορίσουν τις ζημιές τους.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation