Μπούμερανγκ ο "φόρος Τόμπιν" για ευρωομόλογα

Μπορούν οι αγορές πραγματικά να τιθασεύσουν το τέρας της αγοράς ομολόγων; Για την ώρα αυτές που κραδαίνουν το μαστίγιο είναι οι κεντρικές τράπεζες: Η Bank of Japan προσπαθεί να θέσει υπό έλεγχο τα yields των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, καθώς επιχειρεί να ανασύρει τη χώρα από τον αποπληθωρισμό. Το αποτέλεσμα είναι μεγάλη μεταβλητότητα.

Στην Ευρώπη, όμως, υπάρχουν αντιφάσεις σχετικά με τα σχέδια 11 κυβερνήσεων της Ε.Ε., μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Γερμανία, να «μαντρώσουν» τις συναλλαγές στις αγορές ομολόγων μέσα στα όρια ενός νέου, ευρέως φάσματος, φόρο χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (financial transaction tax -FTT), που έχει στόχο να κάνει πιο υπεύθυνους τους τραπεζίτες.

Τα σχέδια που μελετούν οι Βρυξέλλες δεν έχουν ολοκληρωθεί και προφανώς θα υποστούν αρκετές μετατροπές, αλλά έχουν ήδη προκαλέσει συναγερμό στις αγορές ομολόγων σε όλη την ήπειρο. Ο FTT, επονομαζόμενος φόρος Τόμπιν ήταν το βασικό θέμα συζήτησης στο πρόσφατο ετήσιο συνέδριο International Capital Market Association στην Κοπεγχάγη.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που επιβάλλουν την προσεκτική διαχείριση του θέματος. Είναι γεγονός ότι οι πολιτικοί της ευρωζώνης έχουν κάθε λόγο να στενοχωριούνται. Από τη δική τους άποψη, την κρίση χρεών της ευρωζώνης τη διόγκωσαν οι υπερβολικές αντιδράσεις των αγορών ομολόγων, που τροφοδοτήθηκαν από κερδοσκοπικές συναλλαγές και ώθησαν το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων σε αφόρητα επίπεδα. Αυτό ενθάρρυνε την αναζήτηση μεθόδων αύξησης του κόστους συναλλαγών, ευθυγράμμισης των τιμών με τα θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα και υποχρέωσης των τραπεζών να πληρώσουν μεγαλύτερη συμβολή στον κρατικό κορβανά.

Οι κυβερνήσεις όμως και οι αγορές ομολόγων είναι δεμένες στον ίδιο ζυγό - πολύ περισσότερο από όσο οι μετοχές ή τα παράγωγα (που επίσης καλύπτει ο FTT). Όταν οι προϋπολογισμοί πιέζονται, οι κυβερνήσεις δυσφορούν με τις πιέσεις και η οργή τους αυξάνεται, καθώς οι τραπεζικές συναλλαγές στις αγορές κεφαλαίου αυξάνουν τα κέρδη των τραπεζών και τα μπόνους των τραπεζιτών.

Όμως, οι κυβερνήσεις πρέπει να δανείζονται και οι εταιρικές αγορές ομολόγων δρομολογούν αποταμιεύσεις σε επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, που είναι κρίσιμες για την οικονομική ανάπτυξη. Έτσι, αν και οι πρωτογενείς εκδόσεις μπορεί να εξαιρεθούν, η αύξηση στο κόστος συναλλαγών στη δευτερογενή αγορά ίσως αποδειχθεί ότι θα είναι σαν να πυροβολούν οι κυβερνήσεις τα πόδια τους.

Από την πλευρά τους, οι αγορές ομολόγων έχουν... αλλεργική αντίδραση στη φορολογία. Πριν από ακριβώς 50 χρόνια, οι αλλαγές στη φορολόγηση των αμερικανικών επιχειρήσεων τόνωσαν την, αδύναμη τότε, αγορά "eurobonds" - ουσιαστικά τα ομόλογα τα οποία πωλούνται εκτός της χώρας ονομαστικοποίησης και παραμένουν κρίσιμη πηγή εταιρικής χρηματοδότησης.

Οι αρχιτέκτονες του FTT προσπαθούν να αποτρέψουν μια ανάλογη έξοδο από την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων, που θα μπορούσε να προκαλέσει το σχέδιό τους: Οι συναλλαγές θα φορολογούνται όπου κι αν πραγματοποιούνται, εφόσον κάποιο ενδιαφερόμενο μέρος ή εκδότης έχει έδρα στη ζώνη του FTT. Όμως οι τραπεζίτες στο συνέδριο ICMA αμφιβάλλουν ότι η προσπάθεια της Ε.Ε. να φορολογήσει τις εκτός εδαφών συναλλαγές θα αποδώσει στην πράξη.

Η επιβολή του φόρου Τόμπιν θα έχει κι άλλες απρόβλεπτες επιπτώσεις. Οι τράπεζες έχουν μειώσει τα αποθέματα ομολόγων, ως αποτέλεσμα των ακριβότερων χρεώσεων που επιβάλλουν οι ρυθμιστές. Ο FTT θα μειώσει περαιτέρω τη ρευστότητα στην αγορά, απειλώντας να δημιουργήσει πανικόβλητες αντιδράσεις σε δύσκολες οικονομικές εποχές. Σε σύγκριση με τις μετοχές, οι τιμές των ομολόγων είναι πολύ λιγότερο ευμετάβλητες, οπότε το τρέχον σχέδιο να φορολογηθούν εξίσου (με 0,1% της ονομαστικής αξίας) θα επιφέρει δυσανάλογα υψηλότερο κόστος για τα ομόλογα.

Δεν πρέπει επίσης να παραβλεφθεί η χρήση των ομολόγων στην ευρωπαϊκή αγορά repo, όπου τα ενεργητικά όπως τα κρατικά ομόλογα πωλούνται προσωρινά με «συμφωνίες επαναγορών» για να αντληθούν κεφάλαια. Η αγορά επαναγορών (repo) έχει γίνει ζωτική πηγή για την καθημερινή ρευστότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, αλλά η ICMA πιστεύει ότι ο FTT θα προκαλέσει συρρίκνωση 66% στις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές repo.

Οι δυνητικές επιπτώσεις ανησυχούν τους Ευρωπαίους κεντρικούς τραπεζίτες, που επαφίενται στις αγορές ομολόγων για να μεταδώσουν τις επιτοκιακές αποφάσεις τους στην πραγματική οικονομία. Η ICMA νιώθει ιδιαίτερα προδομένη γιατί οι ρυθμιστές διεθνώς επαφίενται πολύ σε περισσότερες εγγυημένες συναλλαγές, όπως οι συμφωνίες repo.

Πράγματι, ένα γενικό παράπονο στην αγορά ομολόγων είναι ότι ο FTT θα εναντιωθεί στους δηλωμένους στόχους των Ευρωπαίων ηγετών, όπως η δημιουργία βαθύτερων αγορών ομολόγων με μεγαλύτερη ρευστότητα, που θα αναλάβει από τις αποδυναμωμένες τράπεζες την ευθύνη της παροχής κεφαλαίων σε εταιρίες που δημιουργούν θέσεις εργασίας.

Καθώς οι προτάσεις για τον FTT ξαναδουλεύονται στις Βρυξέλλες (καμία τελική απόφαση δεν αναμένεται πριν από τις γενικές εκλογές του Σεπτεμβρίου στη Γερμανία), οι υποστηρικτές τους θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι, στην προσπάθειά τους να μαντρώσουν την αγορά ομολόγων της Ευρώπης, δεν θα την αφήσουν απροστάτευτη.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation