Παρασκήνιο και συγκρούσεις στη G20 για τη Συρία

Ρώσοι διπλωμάτες δηλώνουν ότι η G20 είναι «διχασμένη ακριβώς στη μέση» στο θέμα της στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία, το οποίο τέθηκε και στο μακρύ δείπνο της συνόδου στην Αγία Πετρούπολη το βράδυ της Πέμπτης.

Η σκληρή στάση του Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα πήρε τη στήριξη της Βρετανίας, της Γαλλίας, του Καναδά και της Τουρκίας. Άλλες χώρες, όμως, είναι πολύ πιο διστακτικές να στηρίξουν τα στρατιωτικά χτυπήματα.

«Ο Πούτιν δεν χρειάστηκε να σκληρύνει τη στάση του, δεν το είχε ανάγκη», δήλωσε Γερμανός αξιωματούχος και συμπλήρωσε: «Υπήρχαν αρκετοί σκεπτικιστές».

Ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ -όπως και ο πρόεδρος Ομπάμα- είναι επίσης απογοητευμένος από την αδυναμία του να κερδίσει αρκετή στήριξη από τους συμμάχους στη σύνοδο της G20 για στρατιωτικό χτύπημα στη Συρία.

Ο Φ. Ολάντ είναι έξαλλος με τον Χέρμαν βαν Ρομπάι, τον πρόεδρο της Ε.Ε., ο οποίος επέκρινε το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, και προσπάθησε να συγκαλέσει «μίνι σύνοδο» των Ευρωπαίων ηγετών στην Αγία Πετρούπολη για να αποδείξει ότι η γαλλική θέση βρίσκει στήριξη και να απαντήσει στον βαν Ρομπάι.

Η Άγκελα Μέρκελ, όμως, όπως και ο Χ. βαν Ρομπάι, ακολουθεί πιο επιφυλακτική στάση. Αν και καταδίκασε τη χρήση χημικών όπλων, αναμένει την πλήρη έκθεση του ΟΗΕ για την επίθεση προτού δεσμευθεί. Η Ιταλία κρατά και αυτή διστακτική στάση.

Η προσπάθεια του Φ. Ολάντ να συγκεντρώσει ευρωπαϊκή στήριξη δεν ήταν κάτι παραπάνω από μία μικρή συζήτηση στο αυτοκίνητο πηγαίνοντας προς το συνέδριο, το βράδυ της Πέμπτης, και μία έντονη συζήτηση με τον Ντ. Κάμερον και την Α. Μέρκελ στον δρόμο προς τη σύνοδο. Τα γαλλικά ΜΜΕ σχολίασαν φαρμακερά την απόπειρα για ευρωπαϊκή ενότητα, κάνοντας λόγο για «περιπατητική σύνοδο».

Αν και οι περισσότεροι ηγέτες της G20 επέκριναν τη χρήση χημικών όπλων στη διάρκεια του δείπνου, κανείς δεν συμμερίστηκε την άποψη του Β. Πούτιν ότι ευθύνεται η αντιπολίτευση, και δεν υπήρξε συμφωνία για τον τρόπο αντίδρασης.

Στο περιθώριο του δείπνου της Πέμπτης και της δεξίωσης που ακολούθησε, που συνολικά διήρκεσαν περισσότερο από 4 ώρες, ο Μπ. Ομπάμα και ο Β. Πούτιν πήγαν στην άκρη και συζήτησαν κατ' ιδίαν για περίπου 20 λεπτά, κυρίως για τη Συρία. Ήταν η μόνη παρατεταμένη συζήτηση ενώπιος ενωπίω των δύο ηγετών κατά τη διάρκεια αυτής της συνόδου.

Παρά τη σταδιακή επιδείνωση των σχέσεών τους τρεις τελευταίους μήνες, τόσο η αμερικανική όσο και η ρωσική πλευρά επιμένουν ότι μπορούν να διατηρήσουν ένα σταθερό περιβάλλον συνεργασίας. Ο Μπ. Ομπάμα έφτασε στη Ρωσία εν μέσω έντονων διπλωματικών εντάσεων, με τη διεθνή κοινότητα διχασμένη ως προς την αντίδραση που πρέπει να υπάρξει στη φερόμενη επίθεση με χημικά όπλα στην ανατολική Δαμασκό τον προηγούμενο μήνα.

Ο Κινέζος υφυπουργός Zhu Guangyao επισήμανε ότι θα είναι πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία εάν οι τιμές του πετρελαίου εκτιναχθούν, ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι τόνισε την ανάγκη να υπάρξει απάντηση στη Συρία «μέσω των διαδικασιών του ΟΗΕ».

«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση για τη σύγκρουση στη Συρία, μπορεί να υπάρξει μόνο πολιτική λύση», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στο πλαίσιο της συνόδου.

Νέες πιέσεις προς τον Ομπάμα ασκήθηκαν μέσω της επιστολής που έστειλε ο Πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος έγραψε στον οικοδεσπότη Βλαντιμίρ Πούτιν εκφράζοντας την αντίθεσή του στα αμερικανικά σχέδια. «Διατυπώνω την ειλικρινή μου έκκληση να βρουν τρόπους να ξεπεράσουν τις συγκρουσιακές τους θέσεις και να αφήσουν στην άκρη τη μάταιη επιδίωξη στρατιωτικής λύσης», αναφέρει στην επιστολή του.

Παρ' όλα αυτά, οι ΗΠΑ δήλωσαν την Πέμπτη πως εγκαταλείπουν την προσπάθεια εύρεσης λύσης μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ λόγω των συνεχιζόμενων αντιδράσεων από τη Ρωσία. Η Σαμάνθα Πάουερ, νέα εκπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, δήλωσε πως το προσχέδιο του ψηφίσματος που παρουσίασε η Βρετανία ζητώντας αντίδραση στη χρήση χημικών όπλων έχει ελάχιστες προοπτικές επικύρωσης. «Η θέση μας είναι πως δεν υπάρχει βιώσιμη οδός γι' αυτό στο Συμβούλιο Ασφαλείας», είπε.

Εν τω μεταξύ, η Γαλλία και η Βρετανία -η οποία έχει αποκλείσει εαυτόν από το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία- συνεχίζουν να στηρίζουν το σχέδιο του Μπ. Ομπάμα για ενίσχυση της «κόκκινης γραμμής» και επιβολής ποινών στο καθεστώς Άσαντ λόγω της φερόμενης χρήσης χημικών.

Ο Ντ. Κάμερον δήλωσε πως η Βρετανία έχει αποδείξεις για τη χρήση αερίου σαρίν σε δείγματα που πήρε από το σημείο της επίθεσης της 21ης Αυγούστου στην ανατολική Δαμασκό.

Ο Β. Πούτιν κατηγόρησε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, ότι λέει ψέματα στο Κογκρέσο αναφερόμενος στα σχόλια που έκανε για τους αντάρτες της Συρίας - δήλωση για την οποία το State Department είπε ότι ο Τζ. Κέρι δεν θα χάσει τον ύπνο του.

Ο Ρώσος πρόεδρος προσπάθησε δημοσίως να μειώσει τις εντάσεις για τη Συρία, θέμα που συζητήθηκε κεκλεισμένων των θυρών στο δείπνο. Παρ' όλα αυτά, η προσοχή επικεντρώθηκε στη χημεία μεταξύ του Μπ. Ομπάμα και του Ρώσου προέδρου μετά από μία σειρά διαφωνιών τους τελευταίους μήνες, που φαίνεται πως έχουν βυθίσει την προσωπική τους σχέση σε επίπεδα σαφούς εχθρότητας.

Ο Β. Πούτιν υποδέχθηκε τον Αμερικανό πρόεδρο στη σύνοδο με μία χειραψία και εκείνος με ένα πλατύ χαμόγελο, ενώ ακούστηκε να λέει «πανέμορφο» βλέποντας το αστραφτερό παλάτι Konstantinovsky, όπου διεξήχθη η σύνοδος. Οι δύο άνδρες δεν κανόνισαν καμία κατ’ ιδίαν συνάντηση, αν και ο εκπρόσωπος του Β. Πούτιν, Ντμίτρι Πέσκοφ, δήλωσε πως ήταν πιθανόν να γίνει συζήτηση στο περιθώριο της συνόδου την Παρασκευή.

Όταν ρωτήθηκε ποια είναι η σχέση των δύο ανδρών, μετά από μία μακρά παύση, απάντησε: «Έτσι όπως θα έπρεπε να είναι η σχέση των ηγετών δύο χωρών που είναι υπεύθυνες για την παγκόσμια ασφάλεια».

Τον προηγούμενο μήνα, ο Μπ. Ομπάμα συνέκρινε τον Β.  Πούτιν με «ένα παιδί που βαριέται στο τελευταίο θρανίο της τάξης» και ακύρωσε τη συνάντηση που επρόκειτο να έχει μαζί του προ της G20. Αντέδρασε έτσι στη ρωσική απόφαση να δοθεί πολιτικό άσυλο στον Έντουαρντ Σνόουντεν, τον πρώην υπάλληλο των αμερικανικών υπηρεσιών Εθνικής Ασφάλειας που έβγαλε στη δημοσιότητα στοιχεία.

Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι μπλοκάρει ψήφισμα-κλειδί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα της χρήσης χημικών από το καθεστώς του Άσαντ, μετά τη φερόμενη επίθεση σε πολίτες στο προάστιο Γκούτα της Δαμασκού στις 21 Αυγούστου.

Ο Μπ. Ομπάμα δηλώνει ότι έχει αποδείξεις πως το καθεστώς χρησιμοποίησε χημικά όπλα, ενώ η Ρωσία επιμένει πως πρόκειται για προβοκάτσια από τους αντάρτες ώστε να κερδίσουν τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας και να προκαλέσουν την αμερικανική στρατιωτική παρέμβαση.

Τα σχόλια των Ευρωπαίων ηγετών την Πέμπτη δείχνουν ότι υιοθετούν την αμερικανική εκδοχή για όσα έγιναν στην Γκούτα, αλλά δεν στηρίζουν την προσφυγή στην στρατιωτική ισχύ.

Ο Χ. βαν Ρομπάι δήλωσε ότι «σύμφωνα με πληροφορίες που παρουσιάστηκαν από κάποιες χώρες, εκ των οποίων και ευρωπαϊκά κράτη, το συριακό καθεστώς είναι το μόνο που έχει χημικά όπλα και τον τρόπο να τα μεταφέρει σε επαρκείς ποσότητες» ώστε να γίνει αυτή η επίθεση. Είπε, όμως, να γίνει εκτεταμένη έρευνα και ζήτησε από την ομάδα των επιθεωρητών του ΟΗΕ που προσφάτως επέστρεψαν από εξέταση των στοιχείων, να παρουσιάσουν την προκαταρκτική τους έκθεση το συντομότερο δυνατό.

Η Α. Μέρκελ, από την πλευρά της,  δήλωσε πως η διαφωνία για το ποιος ευθύνεται για την επίθεση του προηγούμενου μήνα σημαίνει πως «είναι απίθανο να υπάρξει κοινή συμφωνία».

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation