Η Gazprom προωθείται σε κάθε ευρωπαϊκό σπίτι

Από την Πορτογαλία μέχρι την Ουκρανία, η Gazprom αυξάνει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή η ταχεία εξέλιξη είναι αφενός μια ευκαιρία και αφετέρου μια πολιτικο-οικονομική πρόκληση. Μολονότι η Gazprom επιμένει ότι τα κίνητρά της είναι αμιγώς εμπορικά, οι επικριτές της λένε ότι το κρατικό μονοπώλιο συχνά λειτουργεί ως πολιτικό όργανο του Κρεμλίνου. Και ανησυχούν…

Δημοσιεύθηκε: 22 Δεκεμβρίου 2006 - 08:39

των Stefan Wagstyl και Isabel Gorst

Από την Πορτογαλία μέχρι την Ουκρανία, η Gazprom αυξάνει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή η ταχεία εξέλιξη είναι αφενός μια ευκαιρία και αφετέρου μια πολιτικο-οικονομική πρόκληση.

Μολονότι η Gazprom επιμένει ότι τα κίνητρά της είναι αμιγώς εμπορικά, οι επικριτές της λένε ότι το κρατικό μονοπώλιο συχνά λειτουργεί ως πολιτικό όργανο του Κρεμλίνου. Με την τελευταία κίνησή της, η Gazprom έκλεισε συμφωνία με την Gaz de France εξασφαλίζοντας άμεση παρουσία στη γαλλική αγορά και πρόσβαση στους βιομηχανικούς πελάτες.

Ερευνα των Financial Times αποκαλύπτει ότι η Gazprom φέτος υπέγραψε συμφωνίες ή διεξήγαγε σοβαρές συνομιλίες για τη βελτίωση της πρόσβασής της στις ντόπιες αγορές ή για επενδύσεις σε εγχώρια ενεργητικά σε πάνω από 10 ευρωπαϊκές χώρες.

Μεταξύ αυτών: Ουκρανία, Ιταλία, Αγγλία, Δανία, Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, Σερβία, Βουλγαρία, Ουγγαρία και Γαλλία. Σε στάδιο συζητήσεων βρίσκεται με το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Πορτογαλία.

Προσφέροντας σε αντάλλαγμα μακροχρόνια συμβόλαια παροχής, η Gazprom κατά κανόνα ζητεί άμεση πρόσβαση στους καταναλωτές – και μαζί τη δυνατότητα να στήσει εγχώριες επιχειρήσεις μάρκετινγκ.

Όπως είπε ο διευθύνων σύμβουλος, Alexei Miller, με αφορμή τη συμφωνία με την Gaz de France, ”Είναι λαμπρό παράδειγμα της επιτυχούς εφαρμογής της στρατηγικής της Gazprom να κερδίσει πρόσβαση στον Ευρωπαίο καταναλωτή και να βελτιώσει την αποδοτικότητα των εξαγωγών φυσικού αερίου της Ρωσίας.”

Από εμπορικής άποψης, η λογική της Gazprom είναι ξεκάθαρη: επενδύσεις downstream (μέχρι τα διϋλιστήρια – έρευνα, εξόρυξη, χονδρική παροχή) και τόνωση εσόδων, όπως κάνουν επί δεκαετίες οι ενεργειακοί όμιλοι της Δύσης.

Το επίκεντρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση έρχεται φυσικά, καθώς πρόκειται για, μακράν, τον μεγαλύτερο πελάτη της Gazprom, με μερίδιο 65% επί των εσόδων. Η Gazprom καταλαμβάνει το 25% της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου και στοχεύει στο 33% έως το 2010. Στο παρελθόν δεν είχε το ρευστό για επενδύσεις downstream, αλλά αφότου ανέβηκαν οι τιμές του πετρελαίου, στοχεύει και σε αυτό το πεδίο.

Οι βασικοί στόχοι της είναι η κατασκευή αγωγών, ειδικά εκείνων που διασχίζουν την Ουκρανία και τη Λευκορωσία, καθώς και τον βαλτικό αγωγό που θα κατασκευάσει από κοινού με τη Γερμανία και εταιρίες της Ε.Ε. και τον βαλκανικό αγωγό. Η Gazprom επενδύει επίσης στη διανομή, όπως στη Βρετανία και τη Γερμανία.

Η Gazprom επιμένει ότι τα πλάνα της είναι οφθαλμοφανή. Αλλά ο Jonathan Stern, του Oxford Institute for Energy Studies, διερωτάται κατά πόσον ”δένουν” όλ’ αυτά μεταξύ τους. ”Εάν η Gazprom είχε στρατηγική να αγοράσει πολλά ενεργητικά downstream στην Ευρώπη, τότε δεν την έχει φέρει σε πέρας.”

Οι επικριτές τονίζουν επίσης ότι η Gazprom δεν επενδύει αρκετά upstream (μετά το διϋλιστήριο – διύλιση, διανομή), ενώ ρίχνει τόσα κεφάλαια downstream και σε επενδύσεις που δεν έχουν σχέσεις με το φυσικό αέριο. Ο Vladimir Milov, πρόεδρος του μοσχοβίτικου think-tank Institute of Energy Policy, πιστεύει ότι η Gazprom θα αντιμετωπίσει κρίση έλλειψης προσφοράς πολύ σύντομα, μέχρι το 2010, καθώς η παραγωγή δεν θα αναπτύσσεται αρκετά γρήγορα ώστε να αντεπεξέλθει στον ανταγωνισμό – ούτε μέσα στη Ρωσία.

Κατά τους επικριτές, αυτή η έλλειψη εμπορικής λογικής καταδεικνύει ότι τα κίνητρα της εταιρίας είναι τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Τα κράτη της Δύσης έχουν εκφράσει ανησυχίες γιατί, ενώ η Gazprom επεκτείνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έστω και από χαμηλή βάση εκκίνησης, οι ίδιοι συναντούν όλο και περισσότερες δυσκολίες όταν θέλουν να επενδύσουν στη Ρωσία, εκτός κι αν γίνονται εταίροι μειοψηφίας.

Ειδικά η Ε.Ε., ανησυχεί ιδιαίτερα ότι η Gazprom εκμεταλλεύεται το μονοπώλιο αγωγών εξαγωγής κι έχει ζητήσει επανειλημμένα πρόσβαση για ανεξάρτητους παραγωγούς. Η Ρωσία αρνείται όμως επίμονα να εφαρμόσει την Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Χάρτα, που θα την υποχρέωνε να απελευθερώσει τον κλάδο.

Είναι δε ενδεικτικό ότι, όσο πιο δυτικά και πιο νότια κατευθυνόμαστε, η εξάρτηση πάντως από την Gazprom μειώνεται, όπως και οι πολιτικές και οικονομικές ανησυχίες. Λίγες ανησυχίες επικρατούν στην Ισπανία, την Ιταλία ή την Ελλάδα, όπου οι εγχώριοι ενεργειακοί όμιλοι σκοπεύουν να αυξήσουν τις συνεργασίες τους με τον ρωσικό όμιλο.

Οσο πιο κοντά βρίσκεται όμως μια χώρα στα ρωσικά σύνορα, τόσο πιο ευάλωτοι νοιώθουν οι κάτοικοί της. Αυτό ισχύει ακόμη και για την Τουρκία.

Ο Necdet Pamir, εμπειρογνώμων ενέργειας στο Κέντρο Ευρασιατικών Στρατηγικών Μελετών της Αγκυρας, αναφέρει: ”Η Ευρώπη εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη Ρωσία και αυτή η σχέση αναπόφευκτα έχει γεωπολιτικές επιπτώσεις.”

© The Financial Times Limited 2006. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation