Η Ευρώπη δεν θα σωθεί από τις Βρυξέλλες

«Ο ήλιος κρύβεται. Μάλλον γιατί ντρέπεται για μας». Το πρωινό της Δευτέρας στο Παρίσι ήταν βροχερό και το ποιητικό σχόλιο του Πορτογάλου θυρωρού εξέφρασε τα συναισθήματα πολλών συμπατριωτών μου στη Γαλλία.

Ακόμη κι αν η νίκη του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία για τις ευρωπαϊκές εκλογές δεν αποτέλεσε έκπληξη, σόκαρε αρκετούς Γάλλους και Ευρωπαίους. Το Εθνικό Μέτωπο έγινε το πρώτο κόμμα στη Γαλλία, σε μία χώρα που ήταν από ένα από τα ηγετικά, ιδρυτικά μέλη της ΕΕ.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η νίκη του Εθνικού Μετώπου ήταν ένα ατύχημα που περίμενε να συμβεί.  Ναι, ήταν ένα γεγονός, αλλά πάνω από όλα ήταν το αποτέλεσμα μίας διαδικασίας που απέκτησε ταχύτητα και βάθος με τη βαρύτητα της οικονομικής και χρηματοοικονομικής κρίσης, αλλά επίσης τη μετριότητα και την ανευθυνότητα της γαλλικής πολιτικής ελίτ, τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην αντιπολίτευση.

Η Γαλλία – από την στιγμή που κατανόησε ότι η Ευρώπη δεν θα υλοποιήσει το όραμα της διευρυμένης Γαλλίας –  άρχισε να απομακρύνεται από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η συνθήκη του Μάαστριχτ μετά βίας επικυρώθηκε το 1992 και η συνταγματική συνθήκη της ΕΕ απορρίφθηκε χωρίς αμφιβολίες το 2005.

Το 2014, με την ανεργία σταθερά σε υψηλά επίπεδα και πολύ, πολύ χαμηλή ανάπτυξη (σε μεγάλη αντίθεση με τη Γερμανία), η αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολύ ευφυή Μαρίν Λεπέν (είναι πολύ πιο έξυπνη και κατά συνέπεια πολιτικά πολύ πιο επικίνδυνη από τον πατέρα της) και τους πιο μετριοπαθείς «κλασικούς» πολιτικούς – είτε πρόκειται για τον πρόεδρο της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ είτε για τον επικεφαλής του UMP, Ζαν Φρανσουά Κοπέ – αποδείχθηκε άνιση μάχη.

Η απόρριψη αυτών των περιορισμένων ελίτ αποδίδεται στο σαφές δέλεαρ που δημιουργεί για τις πιο νέες γενιές γωνιές της Γαλλίας το μήνυμα του Εθνικού Μετώπου: «Δεν βρήκατε τρόπο να δημιουργήσετε θέσεις εργασίας για εμάς, αλλά εγώ βρήκα έναν τρόπο να σας δείξω πόσο έχω αηδιάσει μαζί σας, από την συνενοχή σας, τα σκάνδαλά σας, από το ότι δεν συμπάσχετε με τα προβλήματα και την ταπείνωσή μας. Δεν θέλατε να με δώσετε σημασία, για αυτό τώρα φωνάζω και καλά θα κάνετε να με ακούσετε».

Πέρα από τη Γαλλία, η Ευρώπη συμβολίζει για πολλούς πλέον από τους συντηρητικούς πολίτες της, όχι μόνο αυτό που εκλαμβάνεται ως απόλυτη ηθική παρακμή –σκεφτείτε για παράδειγμα τη νίκη της γενειοφόρου τραβεστί από την Αυστρία στον τελευταίο διαγωνισμό της Eurovision – αλλά ένα συνδυασμό αυταρχισμού, ανωνυμίας και εν κατακλείδι, απομάκρυνσης, αν όχι απροκάλυπτης συγκατάβασης.

Αντί να μεταφράσει την ανάγκη των Ευρωπαίων να ενωθούν σε ένα κόσμο όπου ο καθένας ξεχωριστά θα ήταν απειροελάχιστη δύναμη, η Ευρώπη έχει μετατραπεί σε καθρέφτη που αντικατοπτρίζει την αντίστοιχη και σχετική αποδυνάμωση διαφόρων μελών της.

Καθώς θα γιορτάζουμε την 70^η επέτειο της Απόβασης στη Νορμανδία και τη θυσία τόσων πολλών Αμερικανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν για την ελευθερία και τη Δημοκρατία, είναι σχεδόν συναισθηματικό τραύμα να συνειδητοποιείς ότι το 2014, η Δημοκρατία στην Ευρώπη και ειδικότερα στη Γαλλία, δεν απειλείται από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά εκ των έσω.

Είναι σοκαριστικό να συνειδητοποιείς, ενώ απλώς περπατάς στους δρόμους, ότι αναπόφευκτα θα συναντήσεις ανθρώπους που ψήφισαν το Εθνικό Μέτωπο, ένα κόμμα που, σε αντίθεση με το Κόμμα Ανεξαρτησίας στη Βρετανία, είναι πραγματικά άσχημο, παρά το νέο του χαμόγελο και το ραφιναρισμένο του προφίλ.

Ως Γάλλος, μπορώ μόνο να λυπάμαι για τη χώρα μου όπως και για την Ευρώπη. Καθώς η Γερμανία είναι τώρα περισσότερο από ποτέ «το καλό παιδί», ενώ η Γαλλία είναι περισσότερο από ποτέ «ο μεγάλος ασθενής» της Ευρώπης. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η Ευρώπη, χρειάζεται μία Γαλλία που να ανταγωνίζεται τη Γερμανία στην οικονομική ανδρεία και όχι την Βρετανία στην απόρριψη της Ευρώπης.

Είναι όμως, σημαντικό να γίνει ο διαχωρισμός ανάμεσα στο συναισθηματικό βάρος όσων συνέβησαν αυτό το σαββατοκύριακο και στην αντικειμενική, πολιτική τους βαρύτητα. Η Ευρώπη δεν καταρρέει μπροστά στα μάτια μας και η κα. Λεπέν δεν βρίσκεται ένα βήμα πριν την κατάκτηση της γαλλικής προεδρίας.

Εκείνοι που ακόμη πιστεύουν στην Ευρώπη και έχουν πειστεί ότι δεν υπάρχει εναλλακτική στην Ευρώπη, είναι ακόμη η πλειοψηφία. Θα πρέπει να συσπειρωθούν με απόλυτη πεποίθηση ότι αξίζει να δώσουν αυτή τη μάχη που βρίσκεται μπροστά τους. Η φύση απεχθάνεται τα κενά. Στο πολιτικό μέτωπο, θα προκύψουν «σωτήρες» από τη θάλασσα της μετριότητας που βλέπουμε τώρα.

Ο Ματέο Ρέντσι έκανε τη διαφορά στην Ιταλία αποτρέποντας την αύξηση δυνάμεων για τους λαϊκιστές και η Άνγκελα Μέρκελ επιβεβαίωσε την υπεροχή της στη Γερμανία. Και η Γαλλία, εξακολουθεί να αναζητά το σωστό πρόσωπο, που σίγουρα υπάρχει.

Τελικά, η Ευρώπη μπορεί να σωθεί από όσα γίνονται στις εθνικές πρωτεύουσες και όχι από όσα γίνονται στις Βρυξέλλες. 

* Ο Dominique Moïsi είναι καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου και ανώτατος σύμβουλος στο IFRI (το Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων)

© The Financial Times Limited 2014. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation