Το ΕΣΥ, το φακελάκι και η ουσία

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Η συγγνώμη που ζήτησε χθες ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, από την ασθενή στο περιστατικό με το «φακελάκι» έχει περιορισμένη πολιτική ή άλλη αξία όσο οι συνθήκες που γεννούν τέτοια φαινόμενα εξακολουθούν να παραμένουν ενεργές μέσα στο ίδιο το ΕΣΥ.

Διότι το πρόβλημα δεν είναι μόνον ένας επίορκος ιατρός. Είναι ένα σύστημα που επί χρόνια επιτρέπει παρόμοιες πρακτικές να επιβιώνουν.

Δεν είναι ούτε η πρώτη -και ασφαλώς ούτε η τελευταία- φορά που έρχεται στο φως της δημοσιότητας περιστατικό χρηματισμού ιατρού του δημόσιου συστήματος υγείας. Είναι βέβαιον. Το «φακελάκι» αποτελεί μία από τις πιο διαχρονικές παθογένειες του ΕΣΥ, ακριβώς επειδή αναπτύσσεται πάνω σε ένα έδαφος διαρκούς πίεσης, αναμονής και ανασφάλειας για τον ασθενή.

Οι πολύμηνες καθυστερήσεις για χειρουργεία, η ταλαιπωρία στα επείγοντα περιστατικά, οι ελλείψεις προσωπικού και οι δυσλειτουργίες ενός καταπονημένου συστήματος δημιουργούν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο ο επιτήδειος μπορεί ευκολότερα να εκβιάσει τον ασθενή. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι η δυσλειτουργία του ΕΣΥ «γεννά» αυτομάτως διεφθαρμένους ιατρούς. Η διαφθορά παραμένει πάντοτε προσωπική επιλογή. Όμως οι συνθήκες αδυναμίας και αγωνίας του πολίτη καθιστούν τέτοιες συμπεριφορές ευκολότερες και συχνά δυσκολότερα καταγγέλλονται.

Ανεξαρτήτως του τι τελικώς θα αποδειχθεί για τον συγκεκριμένο αναισθησιολόγο, η υπόθεση υπερβαίνει το πρόσωπό του. Άλλωστε, ιδιαίτερη σημασία είχε η δημόσια παρέμβαση του προέδρου της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλη Γιαννάκου, ο οποίος κάλεσε τους πολίτες να καταγγέλλουν αντίστοιχα περιστατικά εκβιασμού.

Ακόμη σημαντικότερη όμως ήταν η επισήμανσή του ότι ο συγκεκριμένος ιατρός είχε απασχολήσει και στο παρελθόν με τη συμπεριφορά του. Και εδώ ακριβώς προκύπτει το ουσιαστικό ερώτημα: πόσοι ακόμη επαγγελματίες υγείας με αντίστοιχες σκιές συνεχίζουν να υπηρετούν σε ένα σύστημα από το οποίο εξαρτάται η υγεία και συχνά η ίδια η ζωή των πολιτών;

Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι μόνο ότι κάποιοι ζητούν «φακελάκι». Είναι ότι το ζητούν από πολίτες που έχουν ήδη πληρώσει -και ακριβά- για δημόσια περίθαλψη μέσω φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Ο πολίτης χρηματοδοτεί το σύστημα ώστε να έχει αξιοπρεπή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας όταν τις χρειαστεί. Και όμως, σε αρκετές περιπτώσεις, βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με καθυστερήσεις και αναμονές αλλά και με την αίσθηση ότι χωρίς «διευκόλυνση» η υπόθεσή του ίσως δεν προχωρήσει ποτέ με την ταχύτητα που απαιτεί η κατάσταση της υγείας του.

Γι’ αυτό και το ζήτημα δεν μπορεί να εξαντλείται σε δημόσιες καταδίκες ή σε συγγνώμες υπουργών κάθε φορά που ένα περιστατικό λαμβάνει δημοσιότητα. Το ερώτημα είναι βαθύτερο και αφορά τη συνολική λειτουργία του ΕΣΥ. Διότι όσο παραμένουν οι ίδιες συνθήκες καθυστέρησης, ταλαιπωρίας και διοικητικής αδυναμίας, το έδαφος για αντίστοιχα φαινόμενα θα εξακολουθεί να είναι πρόσφορο.

Το «φακελάκι» δεν είναι απλώς μία ατομική παθογένεια. Είναι η στιγμή κατά την οποία ο πολίτης συνειδητοποιεί ότι, μπροστά στην αγωνία για την υγεία του, το ίδιο το κράτος αδυνατεί να τον προστατεύσει ακόμη και μέσα στο δημόσιο σύστημα που ο ίδιος χρηματοδοτεί.

Κοντολογίς, το πρόβλημα δεν είναι μόνον ότι υπάρχουν επίορκοι λειτουργοί. Το πραγματικό πρόβλημα είναι όταν ένα ολόκληρο σύστημα επιτρέπει επί χρόνια να δρουν σχεδόν ανενόχλητοι.