Ισπανία: Μετά τη σιέστα... η ύφεση

Η ανεργία βρίσκεται στο 14%. Ο κατασκευαστικός τομέας έχει "παγώσει". Η οικονομία έχει προσγειωθεί. Έπειτα από μία 10ετία οικονομικού θαύματος η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με την οδυνηρή πραγματικότητα της κρίσης.

Δημοσιεύθηκε: 18 Φεβρουαρίου 2009 - 14:42

Victor Mallet

Όταν σε μία χώρα που λατρεύει το ποδόσφαιρο ένας από τους κορυφαίους συλλόγους δεν μπορεί να πληρώσει τους επαγγελματίες ποδοσφαιριστές, τότε αυτό αποτελεί προειδοποιητικό σήμα ότι κάτι πολύ άσχημο συμβαίνει και μάλιστα σε μία από τις κορυφαίες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Ο ισπανικός ποδοσφαιρικός σύλλογος Valencia δεν έχει καταβάλει εγκαίρως τους μισθούς των αθλητών, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπος με τεράστιο χρέος. Ποδοσφαιριστές όπως ο David Villa συγκαταλέγεται μεταξύ των θυμάτων, πλούσιων και φτωχών, της ύφεσης η οποία πλήττει την ισπανική οικονομία, μία από τις οξύτερες που καταγράφονται στη Γηραιά Ήπειρο.

Τα προβλήματα άρχισαν να εμφανίζονται και στη, συνήθως, χαλαρή ισπανική κοινωνία. Αφρικανοί και εποχικοί εργαζόμενοι διαδήλωσαν δύο φορές την περασμένη εβδομάδα στη γειτονιά της Μαδρίτης Lavapies, ενάντια στις αυξανόμενες ρατσιστικές επιθέσεις.

Η ισπανική αστυνομία έχει λάβει εντολή να προχωρά σε απελάσεις παράνομων μεταναστών. Άλλωστε, οι παράνομοι μετανάστες δεν βρίσκουν πλέον καμία δουλειά, ακόμη και εάν το μόνο που ζητούν ως αντάλλαγμα είναι φαγητό.

Οι μπουλντόζες και οι γερανοί στέκονται άπραγοι σε αρκετές μισοτελειωμένες κατασκευές, στα περίχωρα των μεγαλύτερων ισπανικών πόλεων. Αρκετά μικρά καταστήματα στο κέντρο της Μαδρίτης έχουν κλείσει. Ιδιοκτήτης χρεοκοπημένης κατασκευαστικής εταιρίας κατηγορήθηκε για ληξιπρόθεσμες οφειλές σε πέντε τράπεζες. Ένας ακόμη απείλησε να αυτοπυρποληθεί εάν κάποιος δήμος δεν του πλήρωνε τα 450.000 ευρώ που του χρωστούσε.

"Δεν έχουμε ύφεση. Έχουμε κραχ αντίστοιχο με αυτό της δεκαετίας του 1930". Αυτό υποστηρίζει ο κ. Lorenzo Bernaldo de Quiros, οικονομολόγος και πρόεδρος της Freemarket International Consulting.

Συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον απαισιόδοξων αναλυτών, αλλά είναι πολλοί αυτοί που συμφωνούν με τις προβλέψεις του: ανεργία στο 19% έως τα τέλη του 2009, έναντι 14% που είναι σήμερα, δημοσιονομικό έλλειμμα στο 6,5% του ΑΕΠ και συρρίκνωση 3% της οικονομίας έως το τέλος του τρέχοντος έτους.

Επιβεβαίωση της παραπάνω πρόβλεψης θα χτυπήσει σκληρά μία από τις 10 κορυφαίες οικονομίες του κόσμου και μάλιστα ύστερα από μία δεκαετία άνθησης.

Έως το ξέσπασμα της κρίσης η Ισπανία τα είχε καταφέρει θαυμάσια. Επιστρέφοντας στη Δημοκρατία -μετά την κατάρρευση της δικτατορίας του Franco- κατόρθωσε να συμπεριληφθεί μεταξύ των οικονομικών θαυμάτων της Ευρώπης.

Στη δεκαετία 1996 - 2006 ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης άγγιζε το 3,7%, ενώ για την υπόλοιπη ευρωζώνη ήταν 2,1%. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, στο ίδιο διάστημα, ενισχύθηκε κατά 90% περισσότερο σε σύγκριση με το αντίστοιχο στις 15 πλουσιότερες χώρες της Δ. Ευρώπης.

Αποτέλεσμα η δημιουργία περισσότερων από 5 εκατ. νέων θέσεων εργασίας και η αύξηση του ποσοστού που κατέχουν οι μετανάστες, σε σύγκριση με το συνολικό, στο υψηλότερο επίπεδο για όλη την Ένωση.

Οι κατασκευές, κυρίως κατοικιών, ήταν ο βασικός παράγοντας που στήριξε την οικονομία. Ταυτόχρονα είναι ο κλάδος στον οποίο οφείλεται η ύφεση. Όπως ακριβώς στη Βρετανία και στις ΗΠΑ η "φούσκα" στην αγορά ακινήτων είχε οδυνηρές συνέπειες.

Περίπου 1 εκατ. σπίτια είναι απούλητα στην Ισπανία. Οι κατασκευές κατοικιών -που αντιστοίχησαν στο 7,5% του ΑΕΠ το 2006- έχουν παγώσει. Η ένωση των 14 μεγαλύτερων κατασκευαστών της χώρας ανακοίνωσε ότι κατά τη διάρκεια του Δεκεμβρίου 2008 δεν υπήρξε έναρξη κατασκευής καμίας νέας κατοικίας.

"Η ισπανική ανάπτυξη στηρίχτηκε την τελευταία 15ετία στο γεγονός ότι υπήρξε πληθώρα δανείων και μάλιστα φθηνών. Εταιρίες και καταναλωτές φρόντισα να φορτωθούν αρκετά χρέη". Αυτό τονίζει ο κ. Rafael Domenech, οικονομολόγος της BBVA.

Στη δεκαετία που εξετάζουμε το χρέος των ιδιωτών έφτασε στο 120% του ισπανικού ΑΕΠ. Την ίδια στιγμή το έλλειμμα πλησίασε το 10% του ΑΕΠ.

Θεωρητικά, η Ισπανία μπορεί να αντικαταστήσει την "παγωμένη" κατασκευαστική δραστηριότητα με τη στήριξη άλλων κλάδων. Είναι μία από τις πλέον ανοιχτές οικονομίες της υφηλίου, ενώ οι επιχειρήσεις της που σχετίζονται με τη μόδα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις υποδομές και τον χρηματοοικονομικό κλάδο διαθέτουν ισχυρή εξαγωγική και επενδυτική δραστηριότητα.

Όμως, δεν υπάρχει κάποια οικονομία που να βρίσκεται σε άνθηση και ως εκ τούτου να στηρίξει την ισπανική εξαγωγική δραστηριότητα. Την ίδια στιγμή, κλάδοι όπως εκείνος των αυτοκινήτων -αντιστοιχεί στο 6% του ΑΕΠ- βρίσκονται σε δεινή θέση, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να παράσχει πρόγραμμα στήριξης. Ο τουρισμός, η αξία του οποίου υπολογίζεται στα 50 δισ. ευρώ, συνεχώς υποχωρεί, με τις αφίξεις να πέφτουν 3% το 2007, για πρώτη φορά από το 1997.

Σε προηγούμενες κρίσεις η Ισπανία είχε τη δυνατότητα υποτίμησης της πεσέτα προκειμένου να στηρίξει την ανταγωνιστικότητά της στις εξαγωγές και να προσελκύσει επενδύσεις. Σήμερα, όμως, είναι μέλος της ευρωζώνης και δεν διαθέτει αυτή τη δυνατότητα.

Όλοι συμφωνούν (ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση) ότι η Ισπανία θα βγει από την κρίση εάν κατορθώσει να αυξήσει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα μέσω της εφαρμογής διαρθρωτικών αλλαγών στην οικονομία. Αυτό συνήθως μεταφράζεται σε "ελευθερία" στον ιδιωτικό τομέα για ευκολότερες απολύσεις και σε μειώσεις μισθών.

Την ίδια στιγμή, πάντως, το κατά πόσον η Ισπανία θα κατορθώσει μετά το πέρας της κρίσης να επιστρέψει στην προηγούμενη πορεία της τίθεται υπό αμφισβήτηση.

"Πιθανώς σε τρία ή τέσσερα χρόνια (κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια) το κατά κεφαλήν ΑΕΠ θα ενισχυθεί καλύπτοντας το χάσμα που υπάρχει με άλλες οικονομίες", υποστηρίζει ο κ. Domenech.

Λιγότερο αισιόδοξος εμφανίζεται ο κ. Quiros: "Η ισπανική οικονομία δεν πρόκειται να επιτύχει ρυθμό ανάπτυξης 3% τουλάχιστον για τα επόμενα επτά χρόνια. Στο τέλος αυτής της περιόδου οι Ισπανοί θα ανακαλύψουν ότι η αξία των περιουσιών τους έχει υποχωρήσει 50%. Θα είναι μία απαίσια περίοδος"…

© The Financial Times Limited 2009. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation