Η Ελλάδα και η επιβίωση της ευρωζώνης

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την ευρωζώνη είναι η Ισπανία και όχι η Ελλάδα. Όμως οι Ισπανοί βρίσκονται σε "περίοδο άρνησης". Οι τρεις κινήσεις που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν για να επιβιώσει η ευρωζώνη.

Δημοσιεύθηκε: 1 Φεβρουαρίου 2010 - 13:22

Wolfgang Munchau

Πρώτα η Ελλάδα, μετά η Πορτογαλία και μετά τι; Το project ευρωζώνη εισέρχεται στην πλέον επικίνδυνη φάση της 11χρονης ιστορίας του. Την περασμένη εβδομάδα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ξεκίνησαν προετοιμασίες για να διασώσουν, για πρώτη φορά, ένα άλλο κράτος-μέλος. Η Ελλάδα πιθανώς θα χρειαστεί κάποιο δάνειο. Το ίδιο και η Πορτογαλία. Όμως είναι μικρές χώρες. Ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί, δεν πρόκειται να διασπάσουν την ευρωζώνη.

Ο ξεκάθαρος και περισσότερο απτός κίνδυνος για την ευρωζώνη είναι η Ισπανία. Ο κ. Daniel Gros, επικεφαλής του Centre for European Policy Studies σε άρθρο τους στους "F.T." την περασμένη εβδομάδα υποστήριξε ότι η Ισπανία βρίσκεται σε καλύτερη θέση απ’ ό,τι η Ελλάδα λόγω των υψηλότερων μικτών εθνικών αποταμιεύσεων. Όμως, νομίζω, ότι η Ισπανία θα χαραμίσει αυτό το πλεονέκτημα. Η Ισπανία, όπως και η Ελλάδα, υποφέρει από πτώση της ανταγωνιστικότητας, έπειτα από μία περίοδο άνθησης λόγω της φούσκας στην αγορά ακινήτων.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει τουλάχιστον αρχίσει να αναγνωρίζει την ανάγκη μεταρρυθμίσεων ίσως πολύ αργά, ενώ η ισπανική πολιτική ελίτ παραμένει σε κατάσταση άρνησης.

Τι θα γίνει εάν η Ισπανία αντιμετωπίσει προβλήματα; Θα αρχίσει να τρεκλίζει η ευρωζώνη όπως υποστήριξε ο κ. Nouriel Roubini σε συνέντευξή του την περασμένη εβδομάδα; Δεν υπάρχει απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Νομίζω ότι είναι περισσότερο παραγωγικό να ρωτήσουμε τι θα κάνει η ευρωζώνη για να επιβιώσει από τα χτυπήματα που έρχονται. Τρία είναι τα βασικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν, ενώ υπάρχουν και κάποια ακόμη υποστηρικτικά.

Το πρώτο είναι η δημιουργία ενός εύρωστου και ξεκάθαρου συστήματος διαχείρισης κρίσεων. Ίσως η διάσωση της Ελλάδας να θέσει τις βάσεις για τη δημιουργία κάποιου. Όμως, σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να γίνει επεξεργάσιμο σε επίσημο επίπεδο και να λάβει την έγκριση από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών. Δεν θα πρέπει να επιβληθεί.

Μέσω ενός καλού συστήματος διαχείρισης κρίσεων θα αποφευχθούν και οι ηθικές συγκρούσεις. Οι χώρες που επωφελούνται από την παροχή βοήθειας θα πρέπει να ξεχάσουν μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας. Γι’ αυτόν τον λόγο θα πρέπει το εν λόγω σύστημα να έχει τη στήριξη των κρατών-μελών. Αν και τα μέλη της ευρωζώνης δεν έχουν τη θέληση να εφαρμόσουν μόνιμες διαδικασίες παροχής βοήθειας, αποδέχονται το γεγονός ότι θα πρέπει να αλληλοβοηθιούνται σε περιόδους κρίσης. Όμως, αυτή η βοήθεια συνδέεται άμεσα με το ότι αυτός που τη δέχεται θα πρέπει να προχωρήσει και σε διορθωτικές κινήσεις.

Η δεύτερη βασική προϋπόθεση για τη σωτηρία είναι η διόρθωση των ανισορροπιών στο εσωτερικό της ευρωζώνης, η οποία βρίσκεται στον πυρήνα της τρέχουσας κρίσης. Αυτό δεν αφορά μόνο στην ανάγκη λήψης μέτρων για χώρες με υπερβολικά ελλείμματα, όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, αλλά και χώρες με υψηλά πλεονάσματα όπως η Γερμανία.

Όπως η Ισπανία θα πρέπει να κάνει μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας της προκειμένου να υπάρξει προσαρμογή των πραγματικών μισθών, έτσι και η Γερμανία θα πρέπει να λάβει μέτρα για τη στήριξη της κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένης και μιας (εδώ και καιρό αναμενόμενης) μεταρρύθμισης στον φόρο εισοδήματος. Η συσσώρευση αυτών των ανισορροπιών αποτελεί την αιτία για το ότι τα ελληνικά προβλήματα ξέφυγαν από τον έλεγχο.

Εκεί όπου μπορεί να υπάρξει συντονισμός είναι το Eurogroup, το οποίο υπό τη Συνθήκη της Λισαβόνας έχει πλέον και θεσμικό ρόλο. Ο κ. Jean-Claude Juncker, πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και επικεφαλής του Eurogroup, θα πρέπει να θέσει αυτές τις ανισορροπίες στην κορυφή της ατζέντας και να καταθέσει προτάσεις για την εφαρμογή πολιτικών που θα τις περιορίσουν.

Τρίτον, η Ε.Ε. θα πρέπει, κάποια στιγμή, να επανεξετάσει την -ξεχασμένη- μεταρρύθμιση των εποπτικών αρχών. Ό,τι ξεκίνησε ως σχεδόν εντελώς μη εμπνευσμένο, βάσει των προτάσεων του κ. De Larosiere έγινε ακόμη πιο ασαφές καθώς "έμπλεξε στους νομοθετικούς μύλους" της Ένωσης. Το χρηματοοικονομικό σύστημα παραμένει η μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα της οικονομίας της ευρωζώνης. Οι διασπασμένες πολιτικές ελέγχου δεν έχουν νόημα σε μία νομισματική ένωση και είναι πιθανώς... θανατηφόρες.

Πέραν των παραπάνω βασικών βημάτων, υπάρχουν και άλλες πολιτικές κινήσεις που θα πρέπει να ακολουθήσει η ευρωζώνη προκειμένου να δυναμώσει την πολιτική και οικονομική της συνοχή. Το βασικό και πλέον σημαντικό είναι η διατήρηση της ορθής πολιτικής ισορροπίας στην ΕΚΤ, η οποία απολαμβάνει την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό όλων των χωρών από την Ελλάδα έως την Ολλανδία.

Εάν η καγκελάριος της Γερμανίας κ. Angela Merkel κατορθώσει να περάσει την πρότασή της και τη διοίκηση της ΕΚΤ αναλάβει ο κ. Axel Weber, φοβάμαι ότι αυτή η ισορροπία θα διαταραχθεί. Δεν συζητώ για τη γεωγραφική ισορροπία των αριθμών που υπάρχει στη διοίκηση της ΕΚΤ, η οποία θα διατηρηθεί. Φοβάμαι ότι η κίνηση αυτή θα θεωρηθεί αρπαγή της εξουσίας από τη Γερμανία σε μία ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο.

Επιπρόσθετα, η Ε.Ε. θα πρέπει να αλλάξει τον τρόπο εκπροσώπησής της στους ξένους οργανισμούς. Η παρουσία Γερμανών και Γάλλων αξιωματούχων σε οργανισμούς όπως το ΔΝΤ, οι οποίοι κυρίως υπερασπίζονται τα εθνικά τους συμφέροντα, είναι θλιβερή τακτική. Η ευρωζώνη θα πρέπει να ενισχύσει τη φωνή της στα μακροοικονομικά debates για τα οποία ενδιαφέρεται, με σημαντικότερο το μέλλον του διεθνούς νομισματικού συστήματος.

Τέλος η Ε.Ε. -όχι η ευρωζώνη- θα πρέπει να χτίσει εκ νέου την εσωτερική αγορά που καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Ο λόγος για τον οποίο ανησυχώ περισσότερο για τις μακροχρόνιες προοπτικές της ευρωζώνης δεν έχει να κάνει με τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στη νομισματική ένωση. Έχει να κάνει με την αμφιβολία μου για το κατά πόσον οι πολιτικοί έχουν την πρόθεση να πράξουν αυτά που είναι απαραίτητα.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation