”Πόλεμος στην τρομοκρατία”: Επικίνδυνο σλόγκαν;

Με αφορμή την επέτειο τριών ετών από την φρίκη των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, ο Philip Stephens εξετάζει την ορθότητα του πολιτικού σλόγκαν ”πόλεμος στην τρομοκρατία” και αναλύει τα στρατηγικά λάθη και τις εξαιρετικά επικίνδυνες διαστάσεις του.

Δημοσιεύθηκε: 11 Σεπτεμβρίου 2004 - 12:04

του Philip Stephens

Τα λόγια της πολιτικής είναι συχνά ο εχθρός της ορθής κρίσης. Το απλό πολιτικό σλόγκαν αποκρύπτει πολύ περισσότερα από αυτά που διαφωτίζει. Τρία χρόνια μετά τη φρίκη της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 και μια εβδομάδα μετά τη δολοφονική επίθεση σε μαθητές σχολείου στο Beslan, όλοι γνωρίζουν τι εννοούν οι πολιτικοί, όταν αναφέρονται για πόλεμο στην τρομοκρατία.

Ωστόσο παρά τη διαφαινόμενη της σαφήνεια, η φράση αυτή αποτελεί μια επικίνδυνα λανθασμένη περιγραφή, μια πηγή βολικής αυταπάτης για τους πολιτικούς και ψεύτικης ανακούφισης για τους υπόλοιπους.

Μέρος της σύγχυσης προκαλείται επειδή η λέξη τρομοκρατία περιγράφει μια τακτική και όχι έναν εχθρό. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι πολύ βαθύτερο από αυτή την προφανή εννοιολογική ανακρίβεια. Μια πολεμική διακήρυξη οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι η μόνη θεμιτή αντίδραση. Οτιδήποτε άλλο έχει δοκιμαστεί και απέτυχε.

Οι τρομοκράτες -συνεχίζει να υφίσταται ο χαρακτηρισμός- είναι παντού ίδιοι. Η ETA στην Ισπανία, η Χαμάς στη Δυτική Όχθη, οι αντικαθεστωτικοί Ιρλανδοί στη Βόρειο Ιρλανδία, οι στρατιωτικές ομάδες στο Κασμίρ και οι Τσετσένοι αντιφρονούντες στον Καύκασο -όλοι πρέπει να στοιβαχτούν μαζί με τους τζιχαντίν της Αλ Κάιντα που γκρέμισαν τους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης. Υπάρχουν καλοί και κακοί και τίποτε ενδιάμεσα: δεν υπάρχει χώρος για προσεκτική διαβάθμιση, ελιγμούς ή πολιτική εμπλοκή.

Έτσι, ο Vladimir Putin, ο ρώσος Πρόεδρος, τόνισε εντός της εβδομάδας πως οι επικριτές των ρωσικών επιχειρήσεων στην Τσετσενία θα μπορούσαν να προτείνουν επίσης, πρόσκληση του Osama Bin Laden στον Λευκό Οίκο για φιλική κουβεντούλα, προσθέτοντας ”Κανείς δεν έχει το ηθικό δικαίωμα να μας ζητήσει να συνομιλήσουμε με δολοφόνους παιδιών”. Αντί για αυτό, ο κ. Putin συντάχθηκε με τον αμερικανό George W. Bush στην επιβολή του δικαιώματος εκδήλωσης επιθέσεων εναντίον των τρομοκρατών σε όποιο χρόνο και χώρο επιθυμεί.

Σε αυτό το σημείο, φαντάζομαι ήδη την κριτική που θα μου ασκηθεί. ”Εσείς οι Ευρωπαίοι τηρούσατε πάντοτε στάση ανοχής στην τρομοκρατία”. ”Δεν έχετε δεχτεί πλήγματα όπως οι επιθέσεις στη Νέα Υόρκη και την Ουάσινγκτον”. ”Δεν έχετε καταλάβει τη διαφορά μεταξύ αξιών και ρεαλισμού”.

Οπότε, προτού δεχτώ την κριτική, να ξεκαθαρίσω κάτι. Η καταστροφή των βάσεων της Αλ Κάιντα και η απομάκρυνση του καθεστώτος των Ταλιμπάν ήταν απαραίτητη και σωστή. Το λάθος που έγινε στη χώρα αυτή είναι η αποτυχία δέσμευσης επαρκών πόρων, στρατιωτικών και οικονομικών, τόσο για να ολοκληρωθεί η αποστολή (και να βρεθεί και ο Bin Laden), όσο και για να διασφαλιστεί ένα μέλλον σταθερότητας στο Αφγανιστάν.

Οι στρατιωτικές δυνάμεις αποτελούν ζωτικό μέρος του αγώνα εναντίον των ισλαμιστών εξτρεμιστών, η φιλοδοξία των οποίων είναι να καταστρέψουν όλες τις δυτικές αξίες και όντως, οι στόχοι και η ψυχολογία αυτών των ανθρώπων τους θέτουν πέραν του ορθολογικού διαλόγου

Ωστόσο, αυτή η παραδοχή δεν αποκλείει την λιγότερο ευπρόσδεκτη αλήθεια πως δεν είναι ίδιοι όλοι οι τρομοκράτες, ότι οι στόχοι τους διαφέρουν και ότι, όσο ασυγχώρητες και αν είναι οι πράξεις τους, πολλές φορές η λαϊκή υποστήριξη που έχουν πηγάζει από πολιτικές αδικίες. Η ιστορία μπορεί να το αποδείξει αυτό. Κοιτάξτε τον κόσμο γύρω σας και θα διαπιστώσετε πως, άνθρωποι που κάποτε θεωρούνταν τρομοκράτες έχουν γίνει αξιοσέβαστοι πολιτικοί ηγέτες σε μέρη όπως, η Νότιος Αφρική, η Ιρλανδία και το Ισραήλ.

Ο κ. Putin, φυσικά, δεν είναι ο μόνος που αψηφά αυτές τις προφανείς αλήθειες. Έχοντας επινοήσει τη φράση μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, ο κ. Bush έχει θέσει τον πόλεμο στην τρομοκρατία ως βασική προεκλογική εξαγγελία της καμπάνιας για την επανεκλογή του. Με πραγματικά εντυπωσιακό κυνισμό, ο αντιπρόεδρος Dick Cheney, έχει προχωρήσει πολλά βήματα παραπέρα. Στο μυαλό του κ. Cheney, η θέση του John Kerry για μια πιο διευρυμένη στρατηγική αντιμετώπισης της τρομοκρατίας ισοδυναμεί με προδοσία. Εάν ο υποψήφιος με το κόμμα των Δημοκρατικών κερδίσει τις εκλογές του Νοεμβρίου, όπως ανέφερε εντός της εβδομάδας ο αντιπρόεδρος: ”Ο κίνδυνος είναι ότι θα δεχτούμε νέο χτύπημα”.

Η αλήθεια είναι κατά πάσα πιθανότητα το ακριβώς αντίστροφο. Έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες κατά της Αλ Κάιντα. Ο συνδυασμός επιθετικής χρήσης βίας, βελτίωσης των μυστικών υπηρεσιών και ενίσχυσης της εσωτερικής ασφάλειας έχουν αποσοβήσει πολλές επιθέσεις. Ωστόσο, σε μεσομακροπρόθεσμο επίπεδο, αυτές οι νίκες θα μετατραπούν σε ήττες, όσο οι τζιχαντίν βρίσκουν πρόσφορα εδάφη στρατολόγησης στον ισλαμικό κόσμο.

Προσπάθησα, και απέτυχα να βρω ένα σλόγκαν για να αντικαταστήσω τον ”πόλεμο στην τρομοκρατία”. Αυτό συμβαίνει γιατί η πραγματικότητα απαιτεί πολύπλοκα πράγματα -ανοικοδόμηση κρατών, ειρηνευτικές συμφωνίες, αντίληψη και κατανόηση της διαφορετικής άποψης, συνομιλία με τους ”εχθρούς”, συμβιβασμούς- τα οποία οι πολιτικοί βρίσκουν εξαιρετικά δύσκολα στην υλοποίηση και οι ψηφοφόροι δυσκολεύονται να τα καταλάβουν. Ωστόσο, αν συνεχίσουμε να μιλάμε για πόλεμο, είμαστε καταδικασμένοι να τον χάσουμε.

© The Financial Times Limited 2004. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation