"Υπερτροφικές" οι ευρωτράπεζες

Ο ευρωπαϊκός τραπεζικός κλάδος είναι τετραπλάσιος απ' ό,τι στις ΗΠΑ και κάθε μήνα χρειάζεται ρευστότητα $800 δισ. Για να αποφύγουμε την καταστροφή πρέπει να λύσουμε το πρόβλημα με τον αμερικανικό τρόπο.

Δημοσιεύθηκε: 25 Οκτωβρίου 2011 - 12:17

Oliver Sarkozy*

Για να αποφευχθούν οι επιπτώσεις από την κατάρρευση του ευρωπαϊκού και του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος απαιτείται άμεση δράση για την αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης ρευστότητας. Οι παραλληλισμοί με το 2008, όταν η κυβερνητική αδράνεια μας έφερε κοντά σε κατάρρευση του συστήματος, είναι πολύ έντονοι για να αγνοηθούν.

Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται το συνολικό μέγεθος του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος και η εξάρτησή του από την αγορά χονδρικής τραπεζικής (wholesale banking). Με τοποθετήσεις ύψους 55 τρισ. δολ., ο τραπεζικός κλάδος στην Ευρώπη είναι τετραπλάσιος από ό,τι στις ΗΠΑ.

Κατά συνέπεια, οι ευρωπαϊκές τράπεζες χρηματοδοτούνται πρωταρχικά από την αγορά χονδρικής τραπεζικής, η οποία είναι πολύ λιγότερο σταθερή χρηματοδότηση από ό,τι οι τραπεζικές καταθέσεις. Η εξάρτηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου από τη χονδρική τραπεζική υπολογίζεται στα 30 τρισ. δολ. και είναι σχεδόν δεκαπλάσια απ' ό,τι στις ΗΠΑ.

Η ευρωπαϊκή αγορά μη διασφαλισμένων ομολόγων το τρίτο τρίμηνο ήταν κλειστή για τους περισσότερους εκδότες χρεογράφων, γεγονός που δείχνει την αναξιοπιστία αυτών των πηγών χρηματοδότησης. Με περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά χονδρικής τραπεζικής, οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πρέπει να αποπληρώσουν αυτές τις υποχρεώσεις στη λήξη τους με ρευστότητα που θα δημιουργηθεί εκ των ενόντων (και όχι με έκδοση νέων ομολόγων όταν θα λήγουν οι προηγούμενοι τίτλοι).

Αν υποθέσουμε ότι οι ανεξόφλητοι τίτλοι χονδρικής τραπεζικής που υπολογίζονται στα 30 τρισ. δολ. έχουν τριετή διάρκεια, τότε το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα πρέπει να δημιουργεί ρευστότητα ύψους 800 δισ. ευρώ μηνιαίως για να χρηματοδοτεί αυτές τις υποχρεώσεις. Αυτό το χρέος δεν είναι βιώσιμο.

Ο κίνδυνος είναι μεγάλος. Η αγορά των CDSs, η οποία είχε προβλέψει την κρίση του 2008, επέστρεψε στα υψηλά που είχε καταγράψει τότε. Πολλές από τις μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης είδαν τα spreads των CDSs να ξεπερνούν τα ιστορικά τους υψηλά. Μία μεγάλη ευρωπαϊκή τράπεζα, η Dexia, προσφάτως κατέρρευσε.

Ο φόβος στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές είναι πραγματικός. Η τιμή του χρυσού έχει εκτοξευθεί. Οι πολιτικοί των χωρών που δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης συμφωνούν με αυτήν την εκτίμηση. Ο κ. David Cameron, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, ζήτησε προσέγγιση «μεγάλου μπαζούκα» και προειδοποίησε τους ομολόγους του ότι έχουν προθεσμία «μερικών εβδομάδων για να αποφύγουν την οικονομική καταστροφή».

Η αντίδραση των ΗΠΑ το 2008 προσφέρει έναν χρήσιμο χάρτη. Αντιμέτωπο με τον κίνδυνο μαζικής φυγής τραπεζικών καταθέσεων, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επένδυσε 200 δισ. δολ. για την αγορά προνομιούχων μετοχών ορισμένων από τις υγιέστερες τράπεζες των ΗΠΑ, αφήνοντας τις πιο αδύναμες να καταρρεύσουν.

Με τον τρόπο αυτόν, η αγορά χονδρικής τραπεζικής έχει ένα μαξιλάρι προστασίας μεγαλύτερο και πέρα από το υπάρχον κεφάλαιο και τα αποθεματικά στους ισολογισμούς των τραπεζών, γεγονός που συνέβαλε στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης που ήταν απαραίτητη για να επιστρέψουν οι επενδυτές και να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν το σύστημα.

Οι τράπεζες απέκτησαν τον χρόνο που χρειάζονταν για να λύσουν τις προβληματικές τους τοποθετήσεις με ελεγχόμενο τρόπο, χωρίς να υπάρξουν εμπόδια για την αμερικανική οικονομία και την πρόσβασή της στην πίστωση.

Είναι αδύνατον να εκτιμήσει κανείς το μέγεθος της απαιτούμενης παρέμβασης στην Ευρώπη. Θα πρέπει, όμως, να είναι μεγαλύτερο από όσο συζητείται. Κρίνοντας από το αμερικανικό πρόγραμμα, καταλήγουμε σε ένα μέγεθος 2 τρισ. δολ., πολύ υψηλότερο δηλαδή από τα 500 δισ. δολ. που υπάρχουν σήμερα στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας.

Το μέγεθος του προβλήματος είναι πράγματι τρομακτικό. Ας θυμηθούμε, όμως, ότι το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έκτοτε έχει εισπράξει πάνω από το 100% των τοποθετήσεών του στις τράπεζες.

Ένα ακόμη σημαντικό μάθημα από την κρίση του 2008 είναι η κρισιμότητα της έγκαιρης παρέμβασης. Για τους ηγέτες της ευρωζώνης, το σημείο αυτό μπορεί να είναι πιο δύσκολο. Είναι, όμως, και πιο κρίσιμο, καθώς το 80% του ευρωπαϊκού χρέους (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) βρίσκεται στα χέρα των τραπεζών. Αντιθέτως, στις ΗΠΑ μόλις το 20% του χρέους βρίσκεται στην κατοχή οργανισμών.

Θα πρέπει να προχωρήσουμε στο επώδυνο καθήκον της απομόχλευσης των δυτικών οικονομιών. Πρώτα, όμως, θα πρέπει να λύσουμε την επιταχυνόμενη εκροή ρευστότητας από το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα - εάν όντως θέλουμε να έχουμε πιθανότητες επιτυχίας στην αντιμετώπιση των μεγαλύτερων προβλημάτων.

* Ο κ. Oliver Sarkozy είναι επικεφαλής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Carlyle Group.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation