Πώς η οικονομία "κρίνει" τον Obama

Το κρίσιμο ερώτημα λίγες ημέρες πριν από τις αμερικανικές εκλογές είναι ποια ήταν η πορεία της οικονομίας υπό τον Barack Obama. Κατά τον Martin Wolf, ο Αμερικανός πρόεδρος τα κατάφερε καλά, αν και μπορούσε καλύτερα.

Δημοσιεύθηκε: 24 Οκτωβρίου 2012 - 08:13

Martin Wolf

Πόσο άσχημη πορεία είχε η αμερικανική οικονομία υπό τον πρόεδρο Barack Obama; Ο Ronald Reagan είχε θέσει την πολιτική βερσιόν αυτής της ερώτησης στο προεδρικό debate με τον Jimmy Carter το 1980 όταν είχε ρωτήσει: «Είστε σε καλύτερη κατάσταση απ’ όσο ήσασταν τέσσερα χρόνια πριν;». Φυσικά, η ερώτηση που κάνει ο Mitt Romney τώρα είναι ίδια.

Με μια πρώτη ματιά, η απάντηση είναι η εξής: λιγάκι καλύτερα. Στο β΄ τρίμηνο του 2012, το πραγματικό ΑΕΠ ήταν 5,2% υψηλότερο σε σχέση με το δ΄ τρίμηνο του 2008, το τελευταίο πλήρες τρίμηνο πριν αναλάβει ο Β. Obama. Το ποσοστό της ανεργίας στο 7,8% τον Σεπτέμβριο ήταν το ίδιο με του Ιανουαρίου του 2009.

Όμως, από τότε που ανέλαβε, όταν η οικονομία βρισκόταν στα πρόθυρα τεράστιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, οι αναλυτές θα πρέπει να αναρωτηθούν κατά πόσον αυτή η εμφάνιση είναι αξιοπρεπής για τα δεδομένα, όπως υποστηρίζουν οι υποστηρικτές του, ή αν έχει απογοητεύσει, όπως επιμένουν οι αντίπαλοι.

Ο John Taylor, καθηγητής στο Stanford University, πολύ αξιοσέβαστος μακροοικονομολόγος, δεν έχει καμιά αμφιβολία για την απάντηση. Σε πρόσφατο blog, ισχυρίζεται ότι εύρωστη ανάπτυξη, συνήθως, ακολουθεί τις κρίσεις στις ΗΠΑ, με εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα την τρέχουσα ανάκαμψη. Επιπλέον, ισχυρίζεται, υπάρχει κακή στρατηγική. Είναι γεγονός ότι ο καθηγητής Taylor είναι μέλος του οικονομικού επιτελείου του Μ. Romney. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: έχει δίκιο; Η απάντηση είναι όχι. Όμως, είναι σημαντικό να αναρωτηθούμε γιατί.

Το πρώτο ερώτημα είναι κατά πόσον ο Taylor συγκρίνει όμοια πράγματα. Εναντίον του υπάρχει το επιχείρημα ότι οι μετασεισμικές δονήσεις από τις συστημικές χρηματοπιστωτικές κρίσεις είναι χειρότερες από τις συνήθεις διολισθήσεις. Η έρευνα της Carmen Reinhart και του Kenneth Rogoff στο κλασικό βιβλίο τους «This Time is Different» σχηματοποίησε αυτήν την άποψη. Την υποστηρίζει επίσης η δουλειά του ιστορικού οικονομίας Alan Taylor του University of Virginia, που περιλαμβάνεται στην εργασία «The Great Leveraging».

Το δεύτερο ερώτημα είναι κατά πόσον είναι καλό μέτρο για την επιτυχία η ταχύτητα της ανάκαμψης. Η απάντηση είναι όχι. Για να το καταλάβουμε πρέπει να δούμε τις συστημικές χρηματοπιστωτικές κρίσεις που ξεκίνησαν τα έτη 1893, 1907, 1929 και 2007 αντιστοίχως. Αυτό που ξεχωρίζει στην πρόσφατη ύφεση δεν είναι η αδυναμία της ανάκαμψης, αλλά το μικρό μέγεθος της συρρίκνωσης. Ο βασικός λόγος για τον οποίο η ανάκαμψη δείχνει τόσο αδύναμη είναι ότι η συρρίκνωση ήταν ήπια σε σχέση με την κλίμακα της κρίσης. Κι αυτό ήταν τεράστια επιτυχία στρατηγικής. Και αυτό έχει σημασία. Μια δυνατή ανάκαμψη ύστερα από βαθιά ύφεση δεν είναι καλύτερο αποτέλεσμα από μια αργή ανάκαμψη έπειτα από ηπιότερη ύφεση.

Το τρίτο ερώτημα είναι κατά πόσον είναι σωστό να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στην αμερικανική εμπειρία. Κάποιοι οικονομολόγοι, όπως ο Michael Bordo, διαμαρτύρονται ότι οι καθηγητές Reinhart και Rogoff συγκεντρώνουν παραδείγματα χωρών «με διαφορετικούς θεσμούς, χρηματοοικονομικές δομές και οικονομικές πολιτικές». Οι δύο καθηγητές οπωσδήποτε έχουν δίκιο να απορρίπτουν αυτήν την προσφυγή στην «εξαιρετική περίπτωση» της Αμερικής.

Αντιθέτως, οι διεθνείς συγκρίσεις που κάνουν ο Reinhart και ο Rogoff αποδεικνύονται αποκαλυπτικές. Η πορεία των ΗΠΑ στην κρίση αυτή είναι αισθητά καλύτερη από τη μέση πορεία άλλων κρατών υψηλού εισοδήματος, που επλήγησαν από το πρόσφατο κύμα συστημικών τραπεζικών κρίσεων.

Και πάλι η ανάλυση στηρίζει την άποψη ότι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις πράγματι προκαλούν βαθύτερες και πιο διαρκείς υφέσεις. Με δεδομένα για 200 και πλέον υφέσεις σε 140 χρόνια σε 14 υψηλού εισοδήματος χώρες, ο Τaylor ισχυρίζεται ότι ο συνδυασμός πιστωτικής άνθηση και χρηματοοικονομικής κρίσης δημιουργεί «ανώμαλα σοβαρές πτωτικές πιέσεις στην ανάπτυξη, στις τιμές και στη δημιουργία κεφαλαίου, για παρατεταμένες περιόδους».

Συνοπτικά, δεν έχουμε λόγο να θεωρούμε την εμφάνιση της αμερικανικής οικονομίας υπό τον πρόεδρο Obama φτωχή, με δεδομένες τις συνθήκες που κληρονόμησε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ανάκαμψη δεν μπορούσε να είναι πολύ δυνατότερη.

Η στήριξη από την πολιτική για ισχυρότερη ανάπτυξη ήταν ανεπαρκής. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι η κυβέρνηση υποτίμησε τις δυνάμεις της συρρίκνωσης. Πολύ περισσότερο εξαιτίας της αντίθεσης των ρεπουμπλικανών σε οποιαδήποτε στήριξη.

Σε μια οικονομία που επηρεάζεται από το σκάσιμο μιας τεράστιας πιστωτικής έκρηξης, οι δυνάμεις της συρρίκνωσης ήταν προβλεπόμενο να είναι και έντονες και διαρκείς. Με τα επιτόκια στο μηδέν, η αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής ήταν περιορισμένη. Με αυτά τα δεδομένα, το σχέδιο για την Αμερικανική Ανάπτυξη και Επανεπένδυση, που αντιστοιχούσε σε κάτι λιγότερο του 2% του ΑΕΠ στα χρόνια όπου εφαρμόστηκε, απλώς ήταν πολύ μικρό.

Το μεγάλο επίτευγμα της στρατηγικής ήταν να περιορίσει τη σοβαρότητα της ύφεσης μετά την κρίση. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη Federal Reserve και στην απόφαση να αποτρέψει μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση το φθινόπωρο του 2008. Οφείλεται όμως και στην ευαίσθητη, έστω και περιορισμένη, δράση της κυβέρνησης. Επιπλέον, με βάση ιστορικές και διεθνείς συγκρίσεις, η αμερικανική οικονομία έχει αρκετά καλή παρουσία.

Το να επικεντρωνόμαστε στην ανάπτυξη χωρίς να κοιτάμε τη συρρίκνωση είναι αποπροσανατολιστικό. Τέλος, για τον βαθμό που δεν ήταν ισχυρότερη αυτή η ανάκαμψη, οι κωλυσιεργίες των ρεπουμπλικανών στο κογκρέσο φέρουν μεγάλη ευθύνη.

Το μεγάλο ερώτημα είναι: Τι θα ακολουθήσει; Ποιος έχει τις στρατηγικές που θα διασφαλίσουν μια δυνατή και σταθερή ανάκαμψη στις ΗΠΑ; Σκοπεύω να ασχοληθώ με αυτό το ερώτημα την επόμενη εβδομάδα.

To Εuro2day.gr ενθαρρύνει τον διάλογο και την έκφραση απόψεων από τους αναγνώστες. Σχολιάστε το άρθρο και πείτε την άποψή σας δημόσια για όσα συμβαίνουν και μας αφορούν όλους. Αν θεωρείτε το άρθρο σημαντικό, διαδώστε το με τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης.

© The Financial Times Limited 2012. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation