Ο γαλλογερμανικός άξονας χρειάζεται… reset

Μέ ένα ρηξικέλευθο άρθρο, ο Joachim Bitterlich, σύμβουλος του Χέλμουτ Κολ επί θεμάτων εθνικής ασφαλείας, ζητά από Μέρκελ και Ολάντ να κάνουν το μεγάλο βήμα: να γίνουν η ραχοκοκαλιά της ομοσπονδιακής Ευρώπης.

Δημοσιεύθηκε: 22 Ιανουαρίου 2013 - 11:22

Joachim Bitterlich

Ο γαλλογερμανικός άξονας χρειάζεται… reset

Σήμερα συναντάται στο Βερολίνο η πολιτική ηγεσία της Γαλλίας και της Γερμανίας για να γιορτάσουν την 50ή επέτειο από την υπογραφή της Συνθήκης των Ηλυσίων. Οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι και των δύο χωρών θα αποδώσουν φόρο τιμής στη γαλλογερμανική συμφιλίωση και στη συνεργασία μεταξύ των παλαιότερα εχθρών.

Θα είναι μία γλυκόπικρη στιγμή. Τις τελευταίες δεκαετίες, ο γαλλογερμανικός άξονας οδήγησε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Σαφώς υπήρξαν εμπόδια. Σε γενικές γραμμές, όμως, τα επιτεύγματα των τελευταίων 50 ετών είναι πραγματικά και άξια πανηγυρισμού. Παρ' όλα αυτά, δεν γίνεται να παραγνωριστεί ότι η σχέση των δύο χωρών φαίνεται πως διανύει περίοδο βαθιάς κρίσης. Ποτέ άλλοτε οι ρωγμές δεν ήταν τόσο βαθιές και μεγάλες.

Πίσω από αυτές βρίσκονται οι ουσιώδεις αλλαγές των τελευταίων 20 ετών. Υπάρχουν τμήματα της πολιτικής τάξης της Γαλλίας που ακόμη δεν έχουν αντιληφθεί τις αλλαγές που έχει επιφέρει στην αναμόρφωση της Ευρώπης η επανένωση της Γερμανίας, και της ηπείρου στο σύνολό της - εξέλιξη που τους στέρησε το ειδικό στάτους που είχαν συγκριτικά με τη γειτονική Γερμανία.

Ορισμένοι βλέπουν μία Γερμανία η οποία εκφράζει και υπερασπίζεται πιο ελεύθερα τα εθνικά της συμφέροντα, επιστρέφοντας στη στρατηγική ισορροπίας δυνάμεων του Μπίσμαρκ. Δικαιολογημένα αυτή δεν είναι ευχάριστη προοπτική.

Μία ακόμη αιτία εντοπίζεται στην οικονομία, όπου είναι μεγάλη η διαφορά ανάμεσα στην όλο και πιο ισχυρή Γερμανία και στη Γαλλία, όπου είναι εντυπωσιακή η σταδιακή αποδυνάμωση. Υπό αυτό το πρίσμα, η Γαλλία είναι σήμερα το κράτος που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία. Η Γερμανία χρειάζεται έναν γείτονα με ισχυρή οικονομία, όχι κάποιον με σύμπλεγμα κατωτερότητας. Εάν η «ισχύς» είναι ταμπού στη Γερμανία, στη Γαλλία το αντίστοιχο ταμπού είναι όροι όπως το «γερμανικό μοντέλο», «ανταγωνιστικότητα» ή «παγκοσμιοποίηση».

Κατά συνέπεια, δεν προκαλεί εντύπωση ότι η αντίδραση των κρατών στην κρίση ήταν τόσο διαφορετική. Για τους Γερμανούς, η αποταμίευση και η έξυπνη λιτότητα είναι τα σωστά μέτρα για την ανάπτυξη. Για τους Γάλλους, αυτές οι προτάσεις είναι αναποτελεσματικές και θα μπορούσαν να διατυπωθούν μόνο από το Βερολίνο. Η γαλλική λύση, όμως, η αμοιβαιοποίηση του χρέους, δεν είναι καλύτερη.

Οι Γερμανοί, για τους οποίους οι αρχές είναι ιερές, υποστηρίζουν ότι είναι η μοίρα τους να γίνουν οι σωτήρες της Ευρώπης και θεωρούν ότι οι άλλοι θα πρέπει να υιοθετήσουν τη γερμανική προσέγγιση. Ίσως να έχουν ξεχάσει τον σοφό τρόπο με τον οποίο ο πρώην καγκελάριος Χέλμουτ Κολ καθοδήγησε την Ευρώπη χωρίς να το δείχνει, προειδοποιώντας συχνά τον κίνδυνο της αλαζονείας. Πρόκειται για μία προσέγγιση παντελώς άγνωστη στους Γάλλους γείτονές μας.

Η νέα Γερμανία διστάζει να αποδεχθεί μεγαλύτερη παγκόσμια ευθύνη. Ο ρόλος μιας «μεγαλύτερης Ελβετίας», όπου η εξωτερική πολιτική υποστηρίζει μόνο εμπορικούς σκοπούς και αποτρέπονται οι στρατιωτικές δεσμεύσεις, βρίσκει απήχηση στην κοινή γνώμη. Η αποχή από την επέμβαση στη Λιβύη δεν προκάλεσε εντύπωση, αν και πιθανότατα θα αποδειχθεί λάθος κίνηση. Ευτυχώς, η γερμανική κοινή γνώμη αντέδρασε θετικά στη γαλλική επέμβαση στο Μάλι. Η στήριξη που παρασχέθηκε στη Γαλλία, όμως, ήταν πενιχρή. Οι σύμμαχοι θα μπορούσαν κάποια στιγμή να αναρωτηθούν εάν η Γερμανία πραγματικά καταλαβαίνει τι διακυβεύεται και την έννοια της «κοινής αμυντικής πολιτικής».

Παρ' όλα αυτά, και ενώ υπάρχουν πολλοί λόγοι να είναι κανείς απαισιόδοξος για τις γαλλογερμανικές σχέσεις, υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας. Και οι δύο χώρες θα πρέπει να αποδεχθούν την κοινή τους ευρωπαϊκή ευθύνη και πως εν μέσω κρίσης δεν πρέπει να παίζουμε πολιτικά παιχνίδια.

Είναι ώρα για ένα ρεαλιστικό «reset» των σχέσεων με τη δημιουργία συνθηκών που απαιτούνται ώστε να εδραιωθεί η θέση των δύο χωρών στη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, οδηγώντας σε νέες κοινές πρωτοβουλίες.

Η ενεργειακή πολιτική, στην οποία προς το παρόν υπερισχύουν τα εθνικά συμφέροντα, θα μπορούσε να είναι ένας τομέας για ιστορικό συμβιβασμό. Εάν γίνει σωστά, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάκαμψης.

Υπάρχουν και άλλες δυνατότητες για στενότερη συνεργασία, από την αμυντική πολιτική και τη διπλωματία, μέχρι τις αμυντικές προμήθειες.

Στα ευρωπαϊκά θέματα, οι δύο χώρες θα πρέπει να τερματίσουν τη συζήτηση για πολιτική ενοποίηση και να αναγνωρίσουν τη διστακτικότητα των περισσότερων πολιτών να παραδώσουν την εθνική τους κυριαρχία στις Βρυξέλλες. Ο στόχος πρέπει να είναι η προώθηση της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας με έναν ρεαλιστικό τρόπο - ο όρος που προτιμώ εγώ είναι κοινότητα εθνών. Και, τέλος, να γίνει σαφές ότι αυτή η προσέγγιση προϋποθέτει βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των εθνικών κοινοβουλίων σε θέματα βασικά, όπως η δημοσιονομική πολιτική, η εξωτερική πολιτική και η αμυντική πολιτική.

Αν ο πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ και η καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ ανταποκριθούν στην πρόκληση και δώσουν νέα πνοή στην καρδιά της Ευρώπης, τότε οι σημερινοί πανηγυρισμοί θα είναι ουσιώδεις και πραγματικοί.

To Εuro2day.gr ενθαρρύνει τον διάλογο και την έκφραση απόψεων από τους αναγνώστες. Σχολιάστε το άρθρο και πείτε την άποψή σας δημόσια για όσα συμβαίνουν και μας αφορούν όλους. Αν θεωρείτε το άρθρο σημαντικό, διαδώστε το με τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation