Ιταλία: Λύση η κυβέρνηση Μεγάλου Συνασπισμού

Η μόνη λύση για την Ιταλία είναι η κυβέρνηση Μεγάλου Συνασπισμού. Κι αν δεν μπορούν ως έχουν τα κόμματα, ας αλλάξουν ηγεσία. Το καθήκον της νέας κυβέρνησης είναι μεγάλο: στροφή στην ανάπτυξη με ανατροπή της πολιτικής Μόντι.

Δημοσιεύθηκε: 26 Φεβρουαρίου 2013 - 14:02

Wolfgang Munchau

Ιταλία: Λύση η κυβέρνηση Μεγάλου Συνασπισμού

Υπήρξε μία συμβολική στιγμή στις ιταλικές εκλογές όταν κατάλαβα ότι το παιχνίδι είχε τελειώσει για τον απερχόμενο πρωθυπουργό Μάριο Μόντι. Ήταν όταν στο μέσον της προεκλογικής εκστρατείας -εν μέσω μιας αντικαθεστωτικής επανάστασης- έφυγε για το Νταβός για να είναι με τους φίλους του από τη διεθνή χρηματοοικονομική σκηνή και την πολιτική. Γνωρίζω ότι η επίσκεψή του στο ελβετικό χειμερινό θέρετρο δεν αποτέλεσε θέμα κατά την εκλογική μάχη, αλλά για μένα σηματοδότησε τη σχεδόν κωμική έλλειψη πολιτικού ρεαλισμού.

Η επιστροφή στην πραγματικότητα έγινε τη Δευτέρα. Ήταν σκληρή, αλλά όχι εντελώς απρόσμενη. Ο Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, ο υποψήφιος της κεντροαριστεράς, απέτυχε να κερδίσει οριστικά στις εκλογές, ούτε καν σε συνεργασία με τον Μάριο Μόντι, όπως έδειχναν οι δημοσκοπήσεις. Τα κόμματα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, του κεντροδεξιού προκατόχου του Μόντι, και του λαϊκιστή Μπέμπε Γκρίλο έχουν από κοινού την πλειοψηφία στη Γερουσία.

Το εκλογικό σύστημα της Ιταλίας δίνει τη δυνατότητα για διαφορετικές πλειοψηφίες, κάτι που δεν είναι ασυνήθιστο. Το ίδιο ισχύει στις ΗΠΑ και -έμμεσα- στη Γερμανία. Η διαφορά είναι πως η Ιταλία δεν έχει συνηθίσει να διαχειρίζεται τέτοιου τύπου αποτελέσματα.

Ένα από τα θέματα που συζητούσαν οι Ιταλοί πολιτικοί εν αναμονή των αποτελεσμάτων ήταν εάν πρέπει να γίνουν νέες εκλογές. Θα προέκυπτε, όμως, έτσι κυβερνητική πλειοψηφία; Και το εκλογικό σώμα θα θεωρούσε δίκαιη αυτήν τη διαδικασία; Η απάντηση ενδέχεται να είναι αρνητική και στις δύο ερωτήσεις. Μετά την έκρηξη του κέντρου, η Ιταλία έχει τώρα τρεις μεγάλες πολιτικές ομάδες: την κεντροαριστερά, την κεντροδεξιά και το Κίνημα των Πέντε Αστέρων του κ. Γκρίλο, ένα αντικαθεστωτικό κίνημα. Εφεξής μπορεί να μην είναι εύκολο να υπάρξουν σαφείς πλειοψηφίες και για τα δύο νομοθετικά σώματα με το παρόν πολιτικό σύστημα.

Η κατάσταση δεν συγκρίνεται με εκείνη στην Ελλάδα, όπου μετά την αρχική εκλογική αναμέτρηση τον προηγούμενο χρόνο ήταν σαφές ότι απλούστατα δεν μπορούσε να σχηματιστεί κυβέρνηση. Στην Ιταλία, αντιθέτως, υπάρχει λύση για να σπάσει το πολιτικό αδιέξοδο: ένας Μεγάλος Συνασπισμός. Ενώ εάν υπάρξει νέα εκλογική αναμέτρηση, το τελικό αποτέλεσμα μπορεί και πάλι να είναι το ίδιο.

Υπάρχουν κάποιες ομοιότητες με τη Γερμανία του 2005. Τότε, η Άγκελα Μέρκελ -όπως ακριβώς σήμερα ο Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, ο επικεφαλής του Δημοκρατικού Κόμματος- και οι Χριστιανοδημοκράτες της μπήκαν στην εκλογική μάχη με ανίκητο προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις και τελικά αντιμετώπισαν έναν εξαιρετικό αντίπαλο, ο οποίος κατάφερε να κλείσει το χάσμα.

Η Α. Μέρκελ σκέφτηκε ακόμη και να παραιτηθεί από την ηγεσία του CDU τη νύχτα των εκλογών. Στη συνέχεια, όμως, συνειδητοποίησε ότι θα μπορούσε και πάλι να είναι επικεφαλής ενός μεγάλου συνασπισμού. Στη σημερινή Ιταλία δεν είναι εντελώς σαφές ποιος θα ήταν ο επικεφαλής ενός τέτοιου συνασπισμού. Υπάρχει, όμως, ευκαιρία συνεργασίας.

Γνωρίζω ότι σχεδόν κάθε Ιταλός πολιτικός αναλυτής δηλώνει πως κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, λόγω του εκ διαμέτρου αντίθετου στιλ πολιτικής μεταξύ πολλών άλλων παραγόντων. Με όλο τον σεβασμό, διαφωνώ. Τα ιταλικά κόμματα δεν έχουν εμπειρία μεγάλων συνασπισμών. Αυτό είναι γεγονός. Από την άλλη, όμως, ούτε οι Γερμανοί πολιτικοί που συμμετείχαν στους μεγάλους συνασπισμούς του 1967 και του 2005 είχαν.

Σίγουρα οι Μεγάλοι Συνασπισμοί δεν είναι ένας καλός τρόπος διακυβέρνησης μιας χώρας για μεγάλη χρονική περίοδο, επειδή δίνουν στα ριζικά περιθωριακά κόμματα τη δυνατότητα να ευδοκιμήσουν στην αντιπολίτευση. Ένας μεγάλος συνασπισμός θα δώσει τη δυνατότητα στον κ. Γκρίλο να γίνει επικεφαλής αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οι μεγάλοι συνασπισμοί, όμως, μπορεί να είναι αποτελεσματικοί για ένα πεπερασμένο και προκαθορισμένο χρονικό διάστημα, για παράδειγμα, για μία κοινοβουλευτική περίοδο.

Είναι πολύ πιθανότερο για την Ιταλία να προχωρήσει σε οποιαδήποτε σοβαρή νομοθεσία μεταρρύθμισης για την αγορά εργασίας, τον ανταγωνισμό στον κλάδο υπηρεσιών ή την τοπική αυτοδιοίκηση με έναν μεγάλο συνασπισμό παρά με πιο συνηθισμένη κομματική πλειοψηφία.

Φανταστείτε να είχαν επαληθευτεί οι δημοσκοπήσεις. Ο κ. Μπερσάνι και ο κ. Μόντι θα σχημάτιζαν κυβέρνηση με μικρή πλειοψηφία στη Γερουσία. Θα μπορούσαν, άραγε, να προχωρήσουν με οποιαδήποτε μεταρρύθμιση; Για μία μεγάλη χώρα της ηπειρωτικής Ευρώπης με περίπλοκο πολιτικό σύστημα, ο μόνος τρόπος να συμφωνηθούν σαρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι μέσω μεγάλων πολιτικών συνασπισμών.

Ίσως χρειάζεται αλλαγή ηγεσίας στα κόμματα για να γίνει κάτι τέτοιο. Ίσως αυτή να είναι μία ευκαιρία για το Ματέο Ρένζι, τον δήμαρχο της Φλορεντίας, ο οποίος είχε διεκδικήσει την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος απέναντι στον κ. Μπερσάνι. Θα ήταν τρέλα, όμως, για τα ιταλικά πολιτικά κόμματα να προχωρήσουν σε νέα εκλογική αναμέτρηση αντί να αποδεχθούν την ετυμηγορία των ψηφοφόρων και να προχωρήσουν στη διακυβέρνηση της χώρας.

Η επόμενη κυβέρνηση έχει αρκετά εμπροσθοβαρή εργασία. Χρειάζεται να ανατρέψει τις φορολογικές αυξήσεις του κ. Μόντι και ίσως συζητήσει στοχευμένα αναπτυξιακά κίνητρα, σε συνδυασμό με ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Είναι πραγματικά σημαντικό να συμφωνηθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα γρήγορα. Αναπτυξιακά κίνητρα χωρίς μεταρρυθμίσεις θα στερούνται αξιοπιστία και ενδεχομένως να μην επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις χωρίς αναπτυξιακά κίνητρα θα αποτύχουν πολιτικά. Ο κ. Μόντι προσπάθησε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με λιτότητα και όλοι γνωρίζουμε ποιο ήταν το αποτέλεσμα.

Η επόμενη κυβέρνηση της Ιταλίας πρέπει να επιτελέσει ένα συγκεκριμένο έργο, που εύκολα λες, αλλά δύσκολα κάνεις. Πρέπει να τερματίσει την ύφεση. Ο μεγάλος συνασπισμός είναι ο καλύτερος τρόπος. Δεν πρέπει να τον αποκλείσουμε με το επιχείρημα ότι δεν έχει ξαναγίνει. Και εάν θέλει κανείς να σταματήσει ο πανικός στις αγορές, τότε ας αρχίσουν τώρα οι διαπραγματεύσεις.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation