Με συμβιβασμό στρατηγικής σημασίας κατέληξε η διαμάχη μεταξύ της ΒΡ και του Αζερμπαϊτζάν για τις απώλειες εσόδων αρκετών δισ. που διεκδικούσε η χώρα της Κασπίας από την ΒΡ λόγω της μειωμένης παραγωγής πετρελαίου.

Με βάση τον συμβιβασμό αυτό, η ΒΡ, επικεφαλής της κοινοπραξίας που εκμεταλλεύεται το κοίτασμα του Σαχ Ντενίζ, προσφέρει την πρωτοκαθεδρία στην κρατική εταιρεία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν Socar στα θέματα μεταφοράς φυσικού αερίου από το κοίτασμα, και ειδικότερα στη διαχείριση των αγωγών South Caucasus (Αζερμπαϊτζάν -Τουρκία) και Trans Anatolian (το δίκτυο στο έδαφος της Τουρκίας).

Οι εξελίξεις αυτές έχουν ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς η Socar είναι από τις υποψήφιες εταιρείες για την απόκτηση ελέγχου του ΔΕΣΦΑ, ενώ για τη μεταφορά του αζέρικου αερίου στην Ευρώπη υποψήφιος αγωγός είναι και ο Trans Adriatic Pipeline (TAP), η διαδρομή του οποίου διασχίζει ελληνικό έδαφος από το ύψος της Κομοτηνής μέχρι τα ελληναοαλβανικά σύνορα στο ύψος της Καστοριάς.

Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με ανακοινώσεις που έκανε στο Μπακού ο αντιπρόεδρος της BP αρμόδιος για την ανάπτυξη του κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ Al Cook, οι σχέσεις της εταιρείας του με την αζέρικη εταιρεία πετρελαίου οριοθετήθηκαν σε όλα τα θέματα, μετά από συμφωνία που επιτεύχθηκε στις 18 Δεκεμβρίου, κατά τη συνάντηση του CEO της ΒΡ Bob Dudley με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliyev.

Ειδικότερα, και σε ό,τι αφορά τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος, δηλαδή για τον ΤΑΡ, ο κ. Cook ανακοίνωσε ότι η επιλογή του αγωγού που θα μεταφέρει το αέριο θα γίνει τον προσεχή Ιούνιο, δηλαδή λίγο αργότερα (αρχικά είχε οριστεί για Απρίλιο - Μάιο).

Ως γνωστόν, υποψήφιος αγωγός είναι και ο Nabucco West ή μικρός Nabucco, η διαδρομή του οποίου ξεκινά από τα τουρκοβουλγαρικά σύνορα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιλογή του αγωγού είναι μία από τις θεμελιώδεις αποφάσεις που σχετίζονται με την προώθηση της επένδυσης στο Σαχ Ντενίζ, για την οποία θα διατεθούν συνολικά πάνω από 20 δισ. δολάρια.

Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του αγωγού, ο κ. Cook τόνισε ότι, παρόλο που στο μετοχικό του κεφάλαιο θα συμμετέχουν η BP και η Socar, αυτές δεν θα συμμετέχουν στη διοίκηση της εταιρείας, η οποία θα είναι ανεξάρτητη από τις εταιρείες παραγωγής.

Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τον Nabucco, ενώ και με τις δύο εταιρείες των αγωγών, BP και Socar έχουν υπογράψει συμφωνίες για την είσοδό τους στο μετοχικό κεφάλαιο και τη χρηματοδότηση των προκαταρκτικών εργασιών.

Αναφορικά με τις σχέσεις των δύο επιχειρήσεων, ο ίδιος τόνισε ότι βάσει της συμφωνίας η Socar θα έχει ηγετικό ρόλο στα θέματα των αγωγών που θα μεταφέρουν το αέριο προς την Ευρώπη, βεβαιώνοντας ότι η εταιρεία του «θα στηρίξει με κάθε μέσο την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν και τη Socar για τον έλεγχο που θα έχουν στις υποδομές μεταφοράς, σε ό,τι αφορά τη μελλοντική τους ανάπτυξη».

Ειδικότερα για τους αγωγούς South Caucasus και Trans Anatolian, η Socar θα αναλάβει τις πρωτοβουλίες για την αύξηση της δυναμικότητας του πρώτου και για τον έλεγχο της επιπλέον χωρητικότητας, ώστε να καταστεί εφικτή η μεταφορά και επιπλέον αερίου από άλλες περιοχές της Κασπίας (νέα κοιτάσματα Αζερμπαϊτζάν, Τουρκμενιστάν κ.λπ.).

Όπως είπε, εμείς θα φτάσουμε τη δυναμικότητα του αγωγού στα 24-25 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο και η Socar θα αποφασίσει και θα έχει τον έλεγχο της περαιτέρω αύξησης στα 30 ή στα 50 δισ. κυβικά μέτρα.

Όσο για τον Trans Anatolian Pipeline, το σύστημα των αγωγών επί τουρκικού εδάφους μεταφορικής ικανότητας έως και 50 δισ. κ.μ. τον χρόνο, μετά από συμφωνία με την τουρκική BOTAS, η Socar ήδη ελέγχει το 80%. Ωστόσο, από το ποσοστό αυτό θα διαθέσει σε τρίτους μικρότερα μερίδια, μεταξύ των οποίων και στην ΒΡ, η οποία συμφωνήθηκε κατ' αρχάς να ελέγχει το 12%.

Καταληκτικά, ο Al Cook τόνισε ότι η απόφαση για την επένδυση στο Σαχ Ντενίζ θα ληφθεί το 2013 και αυτό σημαίνει ότι η BP, η Socar και τα άλλα μέλη της κοινοπραξίας (Statoil, Botas και άλλες) θα πρέπει να προετοιμάσουν τoν σχεδιασμό και τις διαδικασίες για τις γεωτρήσεις εκμετάλλευσης, την κατασκευή των θαλάσσιων υποδομών, την επέκταση του αγωγού South Caucasus Pipeline, την προετοιμασία του συστήματος αγωγών επί τουρκικού εδάφους και το ευρωπαϊκό σύστημα αγωγών (ΤΑΡ ή Nabucco).


Η διαφορά ΒΡ-Αζερμπαϊτζάν

Σχετικά με τη διαφορά μεταξύ της ΒΡ και του Αζερμπαϊτζάν, σημειώνεται ότι αυτή έφθασε σε ακρότατο σημείο, με τον πρόεδρο της χώρας Ilham Aliyev να κατηγορεί δημοσίως την εταιρεία ότι για ιδιοτελείς λόγους δεν προχώρησε σε επενδύσεις στα κοιτάσματα που εκμεταλλεύεται, με αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά η παραγωγή και να χάνει έσοδα το Δημόσιο.

Μάλιστα, ο ίδιος κατηγορούσε την ΒΡ ότι η «παραμέληση» των εκμεταλλεύσεων που κατέληξε στη μείωση της παραγωγής συνέβη όταν βάσει της συμφωνίας παραχώρησης τα δικαιώματα της ΒΡ επί της παραγωγής πετρελαίου μειώθηκαν και αυξήθηκαν τα δικαιώματα του Δημοσίου του Αζερμπαϊτζάν.

Έτσι ο πρόεδρος της χώρας έφτασε να μιλά για απώλειες αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων και για αγνωμοσύνη της ΒΡ, προς την οποία συμπαραστάθηκε ο ίδιος και η χώρα του όταν περνούσε τη μεγάλη κρίση με τη μόλυνση στον Κόλπο του Μεξικού.