ΟΤΑ και Υγεία οι "μεγάλοι ασθενείς" της διαφθοράς

Συγκεκριμένα, στην έκθεση αναφέρεται: «Από τη µέχρι τώρα εµπειρία µας προκύπτει το συµπέρασµα ότι κυρίως µέχρι τώρα οι ΟΤΑ α΄βαθµού και οι β΄ βαθµού σε µικρότερο βαθµό εµπλέκονται σε πολλές περιπτώσεις κακοδιοίκησης, η οποία όπως είναι γνωστό οδηγεί αρκετές φορές και στη διαφθορά ή ευνοεί την ανάπτυξή της.

Η άσκηση της εξουσίας εκ µέρους αρκετών αιρετών αρχόντων στα όρια της νοµιµότητας ή και πέραν αυτής, η απότοµη και χωρίς προηγούµενη οργάνωση της απαιτούµενης υποδοµής µεταβίβαση σ' αυτούς αρµοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση, οι ανεπαρκείς έλεγχοι της κεντρικής διοίκησης, οι ανεπαρκείς µελέτες για την εκτέλεση έργων, που πολλές φορές γίνονται σκοπίµως για να δικαιολογηθούν πρόσθετες εργασίες, η κατάτµηση των έργων ώστε να γίνεται απευθείας ανάθεση για ποσά που άλλως θα απαιτείτο η διενέργεια διαγωνισµών είναι µερικοί από τους παράγοντες που ευνοούν την κακοδιοίκηση και διαφθορά στο χώρο της Τοπικής
Aυτοδιοίκησης, καθηµερινώς δε διαπιστώνονται υπεξαιρέσεις σε βάρος των ταµείων των ∆ήµων, αποτέλεσµα µη επαρκούς ελέγχου εκ µέρους των ∆ηµάρχων.

Οι τοµείς που επικεντρώνεται η κακοδιοίκηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι κυρίως οι πολεοδοµίες, το περιβάλλον, οι µεταφορές, τα δηµοτικά έργα, οι άδειες καταστηµάτων υγειονοµικού ενδιαφέροντος, οι δηµοτικές επιχειρήσεις που είναι σχεδόν όλες ελλειµµατικές, ενώ παράλληλα σε πολλές περιπτώσεις οι υπηρεσίες που προσφέρονται στους πολίτες είναι ελλιπείς».

Στην έκθεση πάντως ο κ. Ρακιντζής επαινεί «το αξιόλογο έργο που επιτελούν τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών, πολλές φορές µάλιστα µε την επίδειξη αξιοπρόσεκτου ζήλου από τους υπαλλήλους που υπηρετούν σε αυτά».

Σύμφωνα με την έκθεση, «άλλος σηµαντικός προβληµατικός τοµέας είναι το σύστηµα Υγείας ως προς την παροχή των υπηρεσιών υγείας, αλλά και κυρίως το τµήµα της διαχείρισης των νοσοκοµείων ως προς την προµήθεια υγειονοµικού υλικού. Το πρόβληµα είναι δυσεπίλυτο διότι οποιαδήποτε παρέµβαση µπορεί να σταµατήσει τη ροή της προµήθειας του υγειονοµικού υλικού.

Ένας λεπτοµερής διασταυρούµενος έλεγχος µεταξύ των προµηθειών, φαρµακευτικών εταιρειών και των παροχών τους προς τους ιατρούς µπορεί να αποκαλύψει ενδιαφέρουσες υπόγειες διαδροµές µε κατευθυνόµενη συνταγογραφία και διόγκωση της δαπάνης. Σηµαντική οικονοµική αιµορραγία προκαλούν επίσης οι υπερτιµολογήσεις των χρησιµοποιούµενων ιατρικών µοσχευµάτων, µηχανηµάτων κ.λπ., η οποία ελπίζουµε ότι θα περιορισθεί µε την καθιέρωση νοµοθετικού συστήµατος προµηθειών απευθείας από τους προµηθευτές και όχι µέσω τριγωνικών διεθνών συναλλαγών.

Το ζήτηµα της δωροδοκίας των ιατρών, το γνωστό φακελάκι, αντιµετωπίζεται κατά περίπτωση, αλλά µόνον διά της επ΄ αυτοφώρω συλλήψεως µπορεί να διαπιστωθεί. ∆υστυχώς όµως αρνητικός παράγοντας στην καταπολέµηση της µικροδιαφθοράς και του γρηγορόσηµου αποτελεί ο πρόσφατος νόµος που αποποινικοποιεί την απλή παροχή που δίδεται χάριν ευγνωµοσύνης που σηµαίνει την πειθαρχική και ποινική ατιµωρισία της µικρής δωροδοκίας και δυσχεραίνει το έργο µας. Ο νόµος αυτός πρέπει άµεσα να ανακληθεί».

Δημόσια διοίκηση ο μεγάλος ασθενής

Όπως επισημαίνει στην έκθεσή του ο κ. Ρακιντζής, «η συντριπτική µερίδα της κοινής γνώµης εκφράζει την άποψη ότι η δηµόσια διοίκηση είναι ο µεγάλος ασθενής. Η άποψη αυτή, µε την οποία σε µεγάλο βαθµό συντάσσοµαι, στηρίζεται κυρίως στο γεγονός ότι οι ρυθµοί λειτουργίας της δηµόσιας διοίκησης δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εποχής µας, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν τηρείται η νοµιµότητα.

O δηµόσιος τοµέας στη χώρα µας πάσχει κυρίως λόγω της κακοδιοίκησης, που συνιστάται στη µη εκτέλεση του υπηρεσιακού καθήκοντος από κάποιους υπαλλήλους ενίοτε λόγω αδιαφορίας ή, προσφάτως, διάθεσης αποφυγής αναλήψεως ευθυνών εκ του φόβου ότι κατόπιν καταγγελίας θα θεωρηθούν επίορκοι και θα τεθούν σε διαθεσιµότητα όπως προβλέπει ο νόµος, αλλά και της διαφθοράς, γεγονός που επιφέρει πολύ επιβλαβείς επιπτώσεις, τόσο στη λειτουργία του κράτους µε τη γραφειοκρατική αναποτελεσµατικότητα του µηχανισµού του, όσο και στον ιδιωτικό τοµέα µε επιβαρυντικές συνέπειες για την οικονοµική ανάπτυξη της χώρας και την εν γένει κοινωνική και πολιτισµική εξέλιξή της, δεδοµένου ότι οι δύο αυτοί τοµείς που λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία αλληλοεπηρεάζονται και τις συνέπειες αυτές βιώνουµε ήδη».

Δύσκολος ο πόλεμος κατά της κακοδιοίκησης και της διαφθοράς

Σύμφωνα με τον κ. Ρακιντζή, για την καταπολέµηση της κακοδιοίκησης και της διαφθοράς απαιτείται η λειτουργία των κατάλληλων ελεγκτικών µηχανισµών, παράλληλα µε την αποτελεσµατική λειτουργία της Δικαιοσύνης για την πρόληψη των φαινοµένων αυτών αλλά και η ενεργή συµπαράσταση ολόκληρης της κοινωνίας.

«Ο πόλεµος αυτός είναι µακρύς, δύσκολος, επίπονος και προπαντός απαιτεί συνεχή, έµπρακτη πολιτική βούληση και συµπαράσταση, καθώς η προσπάθεια των αρµόδιων οργάνων συναντά διάφορα εµπόδια, όπως τη γραφειοκρατική νοοτροπία των υπαλλήλων, τα διάφορα µικροσυµφέροντα, που ανάγουν την υπόθεσή τους σε µείζον εθνικό ζήτηµα, την άµεση και έµµεση αντίδραση των συνδικαλιστικών φορέων και κυρίως τη χλιαρή και ενίοτε εχθρική, εκ µέρους της κοινωνίας, στήριξη των µέτρων», τονίζεται στην έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης.

Όπως επισημαίνεται, «υπάρχουν µερικοί αρνητικοί παράγοντες που λειτουργούν υπέρ της διαφθοράς και της κακοδιοίκησης, όπως:

α) η έλλειψη κατάλληλων µηχανισµών για τον αποτελεσµατικό έλεγχο της δηµόσιας διοίκησης καθ' όσον το σύνολο του ελεγκτικού και επιθεωρησιακού έργου του κράτους ασκείται από τα σώµατα και τις υπηρεσίες επιθεώρησης και ελέγχου, τα οποία δρουν ανεξαρτήτως, χωρίς να συνεργάζονται µεταξύ τους, ενώ αποτελούν οργανικά τµήµατα των διαφόρων υπουργείων, στα οποία υπάγονται. Λόγω δε της αλληλοεπικαλύψεως των αρµοδιοτήτων τους, της µη οµοιοµορφίας των µεθόδων και της πρακτικής των διενεργουµένων από αυτά ελέγχων και των συντασσοµένων απ' αυτά εκθέσεων και πορισµάτων, της διαφορετικής νοοτροπίας των στελεχών αυτών, πολλά εκ των οποίων αναπτύσσουν πνεύµα υπηρεσίας (esprit de corps), δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί η πλήρης και αρµονική συνεργασία µε τα άλλα σώµατα και υπηρεσίες ελέγχου, η ποσοτική δε και κυρίως η ποιοτική απόδοσή τους δεν ανταποκρίνεται, σε γενικές γραµµές, ούτε στον αριθµό των στελεχών τους ούτε στα διαθέσιµα σ' αυτά µέσα. Παρίσταται έτσι ανάγκη για την κατά περίπτωση επανάληψη ή συµπλήρωση των ελέγχων κυρίως για τον καταµερισµό των ευθυνών,

β) οι αόριστες ή επάλληλες αρµοδιότητες των υπηρεσιών ελέγχου, γραφειοκρατικά εµπόδια, χαµηλής ποιότητας µηχανισµοί ακόµη και κανόνες που θεσπίσθηκαν ad hoc για να επιτρέψουν ή να καλύψουν διεφθαρµένη συµπεριφορά,

γ) η ενίοτε βραδύτητα των ελέγχων και η ανεπάρκεια ή αοριστία των πορισµάτων και εκθέσεων, που αποφεύγουν να αναζητήσουν ευθύνες,

δ) η έλλειψη επαρκούς προστασίας των επιθεωρητών κατά των οποίων πολλές φορές έχουν υποβληθεί προς εκφοβισµό αβάσιµες µηνύσεις και αγωγές αποζηµιώσεως, µε αποτέλεσµα πολλοί από αυτούς να διστάζουν να βεβαιώσουν παραβάσεις. Πρέπει λοιπόν αφενός οι επιθεωρητές να δρουν µε αίσθηµα ασφάλειας, αφετέρου η Πολιτεία να λαµβάνει τα κατάλληλα µέτρα ώστε οι ψευδώς καταγγέλλοντες να υφίστανται από την ποινική δικαιοσύνη αυτεπάγγελτα και µε ταχείες διαδικασίες τις συνέπειες,

ε) η ανέλεγκτη εξουσία που παρέχεται στους αρµόδιους για να αποφασίζουν, την οποία πολλές φορές ασκούν χωρίς διάκριση και λογικούς περιορισµούς µε µόνη την επίκληση της πολιτικής βούλησης,

στ) η έλλειψη διαφάνειας, που εµποδίζει κάθε ενδιαφερόµενο να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες για να τις χρησιµοποιήσει για τον έλεγχο της δηµόσιας διοικητικής δράσης, µε ταυτόχρονη όµως προστασία των προσωπικών δεδοµένων, όχι όµως υπό το πρόσχηµα της προστασίας αυτών να παρέχεται κάλυψη ή να παρεµβάλλονται εµπόδια στον έλεγχο,

ζ) η βραδύτητα στην απονοµή της δικαιοσύνης και η εν πολλοίς ανεπάρκεια των ∆ικαστηρίων να επιβάλουν το νόµο, κυρίως στα οικονοµικά εγκλήµατα, όπου πολλοί διαφεύγουν διά της µεθοδευµένης παραγραφής των αδικηµάτων, όπως και η διακριτή µεταχείριση των επωνύµων που απαλλάσσονται µε την έκδοση βουλευµάτων, και µάλιστα για έλλειψη προθέσεως αντί της επ' ακροατηρίω διαδικασίας, όπως και η σε µεγάλο βαθµό ποινική και πειθαρχική ατιµωρισία των δηµοσίων υπαλλήλων, που έχει δηµιουργήσει στους παρανοµούντες αίσθηµα ασυδοσίας. Εξάλλου, µε την ταχυτέρα απόδοση της Δικαιοσύνης επιτυγχάνεται η σκοπούµενη ειδική και γενική πρόληψη των κάθε είδους παραπτωµάτων».