της Ελενας Λάσκαρη

Επτά εκδόσεις δομημένων ομολόγων συνολικής ονομαστικής αξίας 1,530 δισ. ευρώ πραγματοποίησε τη διετία 2005-2006, ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, όπως προκύπτει από ενημερωτικό σημείωμα που απέστειλε ο επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ, Σπύρος Παπανικολάου, στον υφυπουργό Οικονομικών Πέτρο Δούκα και το γενικό γραμματέα Γιώργο Κουρή.

Στο ίδιο διάστημα, ο συνολικός δανεισμός του δημοσίου ξεπέρασε τα 60 δισ. ευρώ.

Στο ενημερωτικό σημείωμα ο ΟΔΔΗΧ αποποιείται κάθε πιθανής ευθύνης για την ”τύχη” των δομημένων ομολόγων ενώ καλύπτει συνολικά και το ελληνικό δημόσιο σχετικά με την κατάληψη τέτοιων προϊόντων στα ασφαλιστικά ταμεία αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι ”το Ελληνικό Δημόσιο δεν έχει την δυνατότητα να επιβάλει περιορισμούς για την διάθεση των ομολόγων αυτών, πράγμα που ισχύει και για τις άλλες χώρες. Παράλληλα περιγράφεται αναλυτικά η διαδικασία έκδοσης δομημένων ομολόγων.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι το δανειακό πρόγραμμα του ελληνικού δημοσίου, που εγκρίνεται κάθε χρόνο από το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών περιλαμβάνει, εκτός από τις κοινοπρακτικές εκδόσεις και δημοπρασίες των ομολόγων αναφοράς, τη σύναψη ομολογιακών δανείων με τη μορφή ιδιωτικής τοποθέτησης (στρατηγικές εκδόσεις).

Οι ”στρατηγικές εκδόσεις” κατά πάγια τακτική καλύπτουν συνήθως το 10% περίπου της συνολικής ετήσιας εκδοτικής δραστηριότητας. Οι εκδόσεις αυτές αφορούν εκτός από ομόλογα απλής μορφής και ”δομημένα ομόλογα” (structured bonds) σε μικρότερα ποσά. Συγκεκριμένα κατά τα έτη 2005 και 2006 τα δομημένα ομόλογα αποτέλεσαν περίπου το 2% του ετήσιου δανεισμού.

Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, η μορφή των δομημένων ομολόγων σε αντίθεση με τον υπόλοιπο δανεισμό του Ε.Δ. υπαγορεύονται απόλυτα από τις εκάστοτε προτιμήσεις των επενδυτών.

Η καθιερωμένη διαδικασία έκδοσης των δομημένων ομολόγων έχει ως εξής:

1. Οι τελικοί επενδυτές, ή οι σύμβουλοί τους, απευθύνονται στους βασικούς διαπραγματευτές (Β.Δ.) ομολόγων του Ε.Δ. για να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για κάποια ιδιαίτερη μορφή ομολόγου. Οι Β.Δ. είναι οι μόνοι θεσμοθετημένοι ανάδοχοι εκδόσεων ομολόγων του ΕΔ βάση του κανονισμού λειτουργίας των, που έχει εγκριθεί από το υπουργό Οικονομικών και την Τράπεζα της Ελλάδος.

2. Οι βασικοί διαπραγματευτές υποβάλλουν προτάσεις για ομόλογα ιδιαίτερων χαρακτηριστικών στον ΟΔΔΗΧ. Οι προτάσεις αυτές υποβάλλονται αφού έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων με πλήρη λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά του προτεινόμενου τίτλου, ώστε να αντιστοιχεί απόλυτα στις επιθυμίες των τελικών επενδυτών που έχουν δείξει ενδιαφέρον για τα συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Ως εκ τούτου ο ΟΔΔΗΧ δεν έχει καμία ανάμιξη στην διαμόρφωση των όρων των προτεινόμενων εκδόσεων, αφού αυτές καθορίζονται εξ ορισμού από τις προτιμήσεις των τελικών επενδυτών.

3. Ο ΟΔΔΗΧ μελετά τα προτεινόμενα ομόλογα με κύριο γνώμονα το κόστος δανεισμού του Ε.Δ. καθόλη την διάρκεια του δανείου. Στις περιπτώσεις δομημένων ομολόγων, ο ΟΔΔΗΧ μελετά τη προτεινόμενη έκδοση σε συνδυασμό με ταυτόχρονη σύναψη συμφωνίας ανταλλαγής επιτοκίων (asset swap) μεταξύ Ε.Δ. και αναδόχων τραπεζών, όπου το Ε.Δ. καταλήγει να πληρώνει ένα απλό επιτόκιο το οποίο είναι αρκετά χαμηλότερο από το κόστος δανεισμού του Ε.Δ. για την αντίστοιχη διάρκεια.

Ως εκ τούτου, οι διάφορες προτάσεις αξιολογούνται σε ανταγωνιστική βάση αφού μετατραπούν σε όρους απλού δανεισμού, και επιλέγονται εκείνες που εξασφαλίζουν το χαμηλότερο κόστος δανεισμού.

Η προηγούμενη διαδικασία, εκμεταλλευόμενη την εκάστοτε ζήτηση για συγκεκριμένα δομημένα προϊόντα, εξασφαλίζει στο Ε.Δ. προνομιακούς όρους δανεισμού. Οι όροι αυτοί διασφαλίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του δανείου μέσω της ταυτόχρονης σύναψης asset swap που οδηγεί σε απλές επιτοκιακές πληρωμές για το Ε.Δ..

Ο ΟΔΔΗΧ κατά την διάρκεια του 2005-2006, στα πλαίσια των ιδιωτικών τοποθετήσεων, δέχθηκε προτάσεις για δομημένα ομόλογα από 15 Βασικούς Διαπραγματευτές και πραγματοποίησε επτά εκδόσεις συνολικής ονομαστικής αξίας 1.530 εκατ. ευρώ, ενώ ο συνολικός δανεισμός ξεπέρασε τα 60.000 εκατ. ευρώ για τα παραπάνω έτη.

Oι εκδόσεις των δομημένων ομολόγων έγιναν μέσω των εξής Βασικών Διαπραγματευτών: BNP Paribas, EFG Eurobank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Alpha Bank, Deutsche Bank, HSBC, Morgan Stanley, Emporiki.



Τα δομημένα ομόλογα είχαν αποδόσεις που εξαρτώνται από τις μελλοντικές εξελίξεις της καμπύλης επιτοκίων και ήταν παρόμοια με προϊόντα που εκδόθηκαν κατά την ίδια περίοδο από άλλες Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, μεγάλους πιστωτικούς οργανισμούς καθώς και τράπεζες.

Πιο συγκεκριμένα, για το έτος 2006, εκτιμάται ότι οι εκδόσεις Ευρωπαϊκών δομημένων ομολόγων από Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (Αυστρία, Ιταλία, Γερμανικά κρατίδια) και υπερεθνικούς εκδότες ( Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και KFW) ανήλθαν σε ποσό περίπου των 20 δισ. ευρώ.



Τέλος, αναφέρεται στο ενημερωτικό σημείωμα ”όπως προκύπτει από τα παραπάνω, ο ΟΔΔΗΧ δεν έχει καμία επαφή τόσο με τους αρχικούς επενδυτές όσο και με τους επενδυτές που αποκτούν αυτούς τους τίτλους μέσω της δευτερογενούς αγοράς. Βάση του κανονισμού λειτουργίας του συστήματος Βασικών Διαπραγματευτών, το Ε.Δ. για σύνολο του δανεισμού του, αντιπροσωπεύεται στους επενδυτές αποκλειστικά και μόνο από εκείνες τις τράπεζες που είναι Βασικοί Διαπραγματευτές ΟΕΔ. Ως εκ τούτου, το Ε.Δ. δεν έχει την δυνατότητα να επιβάλει περιορισμούς για την διάθεση των ομολόγων αυτών, πράγμα που ισχύει και για τις άλλες χώρες”.