Γιατί ο Ντράγκι δεν ακολούθησε το μοντέλο Κύπρου

Ο Μάριο Ντράγκι δεν μπορεί να παίζει με τους ίδιους κανόνες της κρίσης όπως έκανε η ΕΚΤ κατά το παρελθόν. Με την Ιρλανδία το 2010 και την Κύπρο το 2013, η απειλή της παρακράτησης οικονομικής βοήθειας προς τις τράπεζες ανάγκασε τις χώρες αυτές να συμφωνήσουν σε διεθνή πακέτα διάσωσης. Αυτή τη φορά, όμως, η διάθεση της Ελλάδας για πολιτική των άκρων κάνει τον πρόεδρο της ΕΚΤ να αφήνει για τους ευρωπαίους πολιτικούς τα τελεσίγραφα, την ώρα που οι νομοθέτες με απροθυμία κρατούν «ζωντανές» τις ελληνικές τράπεζες, σύμφωνα με το Bloomberg.

Μέσω εβδομαδιαίων –και πλέον σχεδόν καθημερινών- δόσεων ρευστότητας, η στήριξη της ΕΚΤ προς τις ελληνικές τράπεζες έχει δώσει στην ελληνική κυβέρνηση περιθώριο να διαπραγματευτεί τη διάσωση με τους πιστωτές μέχρι την τελευταία στιγμή, χωρίς την επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων. Αυτό έχει ενοχλήσει όσους επιμένουν στην αυστηρή τήρηση των κανόνων στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ, όμως είναι ένα τίμημα που ο Ντράγκι ενδεχομένως θα πρέπει να πληρώσει προκειμένου να παραμείνει άθικτο το ευρώ.

«Αυτό που με εντυπωσιάζει είναι η υπομονή της ΕΚΤ», σχολιάζει στο Bloomberg ο Holger Schmieding, οικονομολόγος της Berenberg Bank. «Ήταν μια υπερβολικά πολιτική απόφαση για την ΕΚΤ. Η Ιρλανδία δεν φαινόταν ότι θα έφευγε από το ευρώ και η Κύπρος ήταν πολύ πιο οριακή. Έτσι κάποιες φορές ανακαλύπτεις μια ευελιξία που δεν γνώριζες πριν».

Ο επονομαζόμενος ELA για τις τράπεζες αποτελεί μέρος της εργαλειοθήκης της ΕΚΤ από τότε που ιδρύθηκε. Στόχο είχε να επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να βοηθά τα φερέγγυα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δεν μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από την αγορά και ούτε διέθεταν ενέχυρα για κανονική δανειοδότηση από την ΕΚΤ. Το μέτρο δεν είχε ποτέ σχεδιαστεί για να σώσει ολόκληρες χώρες.

Συνεχείς αυξήσεις του ορίου ELA

Αυτό είναι όμως που συμβαίνει τώρα. Αν και η Ελλάδα δεν ζήτησε χθες αύξηση της βοήθειας, όπως ανέφερε στο Bloomberg άτομο που γνωρίζει το θέμα, ωστόσο χρειάστηκε νέα έγκριση για αύξηση του ορίου του ELA τέσσερις φορές την περασμένη εβδομάδα. Εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει τα αιτήματα της Ελλάδας για τον ELA.

Μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος, η ΕΚΤ αντικαθιστά τα χρήματα που έχουν αποσύρει οι καταθέτες υπό τον φόβο μη συμφωνίας της κυβέρνησης με τους πιστωτές, δίνοντας τη δυνατότητα στις τράπεζες να κάνουν υπερανάληψη περίπου 90 δισ. ευρώ από τον Φεβρουάριο.

Τα χρήματα του ELA που δανείζονται έναντι τραπεζικών ομολόγων εγγυημένων από το Δημόσιο και κρατικών ομολόγων, στην κορύφωση της κρίσης το 2012 αντιστοιχούσαν σε περίπου 63% του ΑΕΠ, πολύ μεγαλύτερο απ' ότι στην Ιρλανδία ή την Κύπρο. Τώρα, ο Ντράγκι λέει πως η συνολική στήριξη προς την Ελλάδα ανέρχεται στα 118 δισ. ευρώ, ή περίπου 66% του ΑΕΠ –το υψηλότερο επίπεδο που έχει δοθεί ποτέ σε χώρα στην ευρωζώνη.

Η διαφορετική αντιμετώπιση Ιρλανδίας-Κύπρου

Ωστόσο, αν και η ΕΚΤ, υπό τον τότε πρόεδρο Ζαν Κλωντ Τρισέ, διέταξε την Ιρλανδία να αποδεχθεί εξωτερική βοήθεια το 2010 διαφορετικά θα σταματούσε η χρηματοδότηση, όπως έπραξε και το 2013 με την Κύπρο, ακόμα δεν έχει συμφωνήσει σε παρόμοια απειλή έναντι της Ελλάδας.

Αντιθέτως, ο Ντράγκι έχει αφήσει τους κυβερνητικούς αξιωματούχους και άλλους θεσμούς να προσπαθήσουν να «καλοπιάσουν» τον Αλέξη Τσίπρα για να δεσμευτεί στην ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος. Τη Δευτέρα ο Ντράγκι είπε στην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ ότι η ΕΚΤ είναι ο «μικρός εταίρος σ' αυτό το παιχνίδι».

«Δεν νομίζω πως η ΕΚΤ θα είναι αυτή που θα τραβήξει την σκανδάλη σ' αυτή την περίπτωση, καθώς το στοίχημα είναι πολύ μεγαλύτερο», σχολίασε η οικονομολόγος της Goodbody Stockbrokers, Juliet Tennent. «Θα συνεχίσουν να στηρίζουν τις τράπεζες για όσο παραμένει 'ζωντανή' η πολιτική διαδικασία».

Η προθυμία του Ντράγκι να δώσει χρονικό περιθώριο στον Τσίπρα για την διαπραγμάτευση, παρά το ότι στερεύει το χρήμα από το τραπεζικό σύστημα, έχει ενοχλήσει αυτούς που έπρεπει να δεχθούν σκληρότερα μέτρα. Ο υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, Michael Noonan, είπε την Τρίτη πως η Ελλάδα ενδέχεται να μην πάρει χρηματοδότηση από τον ELA μετά την Πέμπτη, αν δεν καταλήξει σε συμφωνία. «Ο νέος γύρος διαπραγματεύσεων έχει πολύ μικρό χρονικό πλαίσιο», δήλωσε ενώπιον του ιρλανδικού κοινοβουλίου, συμπληρώνοντας πως «υπάρχει κίνδυνος ο ELA να σταματήσει διότι στην ΕΚΤ δεσμεύονται από νομικές συμφωνίες».

Σημειώνεται πως οι κανόνες για τον ELA είναι προσβάσιμοι για το κοινό μόνο μέσω της δισέλιδης περίληψης που βρίσκεται αναρτημένη στην ιστοσελίδα της ΕΚΤ. Η ΕΚΤ μπορεί να σταματήσει την παροχή βοήθειας αν θεωρήσει ότι αυτή «παρεμβαίνει στους στόχους και την αποστολή του Ευρωσυστήματος».

Αν και αυτό θα ήταν αρκετό για να δώσει τη δυνατότητα στην ΕΚΤ να σταματήσει τη βοήθεια προς την Ελλάδα μέσω του ELA αν τελικά η χώρα αθετήσει τις πληρωμές των δανείων προς το ΔΝΤ στο τέλος του μήνα, ωστόσο μια τέτοια κατάσταση θα ήταν «lose-lose», σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Kleinwort Benson Investors, Eoin Fahy.

«Ότι και να κάνει η ΕΚΤ, θα θεωρηθεί ανοικτά πολιτική κίνηση», σημείωσε. «Αν κόψει τον ELA θα θεωρηθεί ότι διώχνει την Ελλάδα από την ευρωζώνη, αν παρατείνει τον ELA θα θεωρηθεί ότι διατηρεί την Ελλάδα στην ευρωζώνη ενάντια στην εντολή που έχει. Μπορεί να προτιμούν να παραμείνει η Ελλάδα στο ευρώ, όχι όμως με κάθε κόστος».

Από την πλευρά του, ο Philipe Lamberts, μέλος της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, λέει πως «γνώριζαν ότι βρισκόμασταν σε μια κατάσταση που πραγματικά απειλούσε την συνοχή της ευρωζώνης και τώρα πρέπει να 'παίξουν' με ασφάλεια. Έδειξαν αυτοσυγκράτηση».