της Έλενας Λάσκαρη

Ανοίγει τα χαρτιά της η κυβέρνηση, με την ανάγνωση των προγραμματικών της δηλώσεων σήμερα στη Βουλή (έναρξη στις 6 το απόγευμα) και την κατάθεση του προσχεδίου προϋπολογισμού 2008 την προσεχή Δευτέρα.

Στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναμένεται να αναδείξει τους άξονες προτεραιοτήτων της ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους σε συνδυασμό με την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων τόσο στο ασφαλιστικό όσο και γενικότερα στη δομή του κράτους.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο θα αποτελέσει, σύμφωνα με πληροφορίες, η ανασύσταση του κοινωνικού και παραγωγικού ιστού στις πληγείσες από τις πυρκαγιές περιοχές, ενώ στην πρώτη γραμμή θα βρεθεί για μία ακόμη φορά και υπό το πρίσμα της εύθραυστης πλειοψηφίας εδρών η μεταρρύθμιση στον χώρο της Παιδείας.

Όλοι στο ΙΚΑ με σύνταξη στα 65

Για το ασφαλιστικό ο υπουργός Οικονομίας με τις χθεσινές του δηλώσεις, με τις οποίες υπέδειξε υπαγωγή στο ΙΚΑ για το σύνολο των νέων ασφαλισμένων, άνοιξε ήδη τον ασκό των αντιδράσεων των κοινωνικών εταίρων.

Κι αυτό διότι όπως επισημαίνουν εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων ήδη τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης μεταξύ των διαφόρων ταμείων είναι κοινά, με εξαίρεση ειδικές κατηγορίες εργαζομένων όπως στα βαρέα και ανθυγιεινά ή στις γυναίκες εργαζόμενες στον δημόσιο τομέα.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο πρόεδρος των εργαζομένων στα ασφαλιστικά ταμεία κ. Γ. Κουτρουμάνης εκτιμά ότι οι αλλαγές θα μπορούσαν ενδεχομένως να σχεδιάζονται από την κυβέρνηση και για τους προ του 1993 ασφαλισμένους, γεγονός που σημαίνει σαφή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης αλλά και μείωση των κύριων συντάξεων 10%-14% και έως 40% για τις επικουρικές. Είναι ένα πρώτο σημείο που χρήζει διευκρινίσεων από κυβερνητικής πλευράς.

Οι προτάσεις και κυρίως οι αντιδράσεις θα αρχίσουν να αποκρυσταλλώνονται άμεσα και με ταχείες διαδικασίες. Στις αρχές της ερχόμενης εβδομάδας οι συναρμόδιοι υπουργοί Οικονομίας και Απασχόλησης αναμένεται να αποστείλουν νέο προσκλητήριο διαλόγου στα πολιτικά κόμματα και στους κοινωνικούς εταίρους.

Επιδιώκεται από κυβερνητικής πλευράς η ολοκλήρωση του διαλόγου το συντομότερο δυνατό (δεν μπορούμε να συζητάμε επ’ άπειρο, δηλώνει χαρακτηριστικά κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος) ώστε οι αποφάσεις να λάβουν τη μορφή νομοσχεδίου που θα κατατεθεί στη Βουλή έως το πρώτο εξάμηνο του 2008.

Επανέρχεται το αγκάθι του ελλείμματος

Κι αν το ασφαλιστικό συνιστά πρόβλημα με δημοσιονομικές προεκτάσεις που απειλούν να τινάξουν την κρατική... μπάνκα στον αέρα σε σχετικό βάθος χρόνου (οι πρώτες ουσιαστικές επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά με διεύρυνση ελλειμμάτων, πιέσεις στο δημόσιο χρέος και αύξηση του κόστους δανεισμού αναμένεται πως θα κάνουν την εμφάνισή τους στα μέσα της επόμενης δεκαετίας σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Standard & Poor’s), άμεσα το οικονομικό επιτελείο πρέπει να βρει τις ενδεδειγμένες λύσεις για να εξισορροπήσει τις μεγάλες πιέσεις που δέχονται τόσο ο τρέχων όσο και ο επόμενος προϋπολογισμός.

Όλες τις τελευταίες ημέρες το οικονομικό επιτελείο κάνει... ταμείο, εν όψει της κατάθεσης του προσχεδίου προϋπολογισμού την προσεχή Δευτέρα στη Βουλή, και το άθροισμα των επιπλέον αναγκών δίνει αποτέλεσμα 2 δισ. ευρώ.

Αν μάλιστα προστεθούν και τα 2 δισ. ευρώ των αναδρομικών εισφορών που θα κληθεί να καταβάλει η χώρα μας στην Ε.Ε. για να καλύψει το αυξημένο μερίδιο εισφορών που της αναλογούν στον κοινοτικό προϋπολογισμό, εξαιτίας του αναθεωρημένου ΑΕΠ, τότε ο λογαριασμός φτάνει τα 4 δισ. ευρώ.

Τα χρήματα αυτά θα πρέπει να εξοικονομηθούν είτε με περικοπές δαπανών είτε με εξεύρεση πρόσθετων εσόδων και αποτελούν το άθροισμα των αναδρομικών στην Ε.Ε., του άμεσου κόστους αποκατάστασης των πληγέντων από τις πυρκαγιές (περί τα 400 εκατ. ευρώ) αλλά και υποσχέσεων που έχουν αναληφθεί και θα πρέπει να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους.

Πρόκειται για μέτρα που κοστίζουν περί το 1,6 δισ. ευρώ και ειδικότερα:

* Σύσταση Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής – 500 εκατ. ευρώ

* Κατάργηση φόρου κληρονομιών, πλήρες αφορολόγητο στην πρώτη κατοικία - 350 εκατ. ευρώ

* Αυξήσεις αποδοχών για Σώματα Ασφαλείας και Ένοπλες Δυνάμεις - 300 εκατ. ευρώ

* Ειδικό επίδομα στους δικαστικούς – 180 εκατ. ευρώ

* Επέκταση πολυτεκνικού επιδόματος στους τριτέκνους - 192 εκατ. ευρώ

* Συνταξιοδοτικό νομοσχέδιο-”σκούπα” (θα επανακατατεθεί) - 72 εκατ. ευρώ.

Τα υπό συζήτηση φορολογικά μέτρα

Με δεδομένα ότι τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για την εκτέλεση του τρέχοντος προϋπολογισμού έως το τέλος Ιουλίου δείχνουν δραματική διεύρυνση του ελλείμματος κατά 30,1% (φαντάζει πρακτικά αδύνατη η συγκράτησή του στον κρατικό προϋπολογισμό στα προβλεπόμενα επίπεδα των 9,050 δισ. ευρώ) αλλά και ότι παραμένουν οι δημοσιονομικοί στόχοι για συγκράτηση του ελλείμματος φέτος στο 2,4% του ΑΕΠ με περαιτέρω πτώση στο 1,8% το επόμενο έτος, είναι σαφές ότι τα σενάρια αύξησης φόρων παραμένουν ενεργά.



Με το προσχέδιο της επόμενης εβδομάδας το οικονομικό επιτελείο δεν θα ανοίξει τα χαρτιά του στο σύνολό τους. Δεν έχει αποκρυσταλλωθεί ακόμα η εικόνα για τις πηγές άντλησης εσόδων, παρά το γεγονός ότι έχει πέσει στο τραπέζι πληθώρα προτάσεων. Πάντως μεταξύ άλλων υπό συζήτηση είναι:

1. Η ενοποίηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης σε πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης. Η φοροδιαφυγή στον κλάδο των καυσίμων ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ ετησίως και η ρίζα του κακού είναι ακριβώς η τεράστια διαφορά στους φόρους. Σήμερα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης για το πετρέλαιο κίνησης είναι στα 276 ευρώ ανά χίλια λίτρα και προβλέπεται ότι εξαιτίας της σταδιακής ενοποίησης των ΕΦΚ στην Ε.Ε. θα αυξηθεί το 2008 στα 293 ευρώ και το 2009 στα 302 ευρώ ανά χιλιόλιτρο. Για το πετρέλαιο θέρμανσης ισχύει το ειδικό καθεστώς που προβλέπει μείωση του ΕΦΚ κάθε 15 Οκτωβρίου στα 21 ευρώ ανά χιλιόλιτρο.

Με τις διεθνείς τιμές κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι το πετρέλαιο θέρμανσης θα είχε τιμή 0,58 ευρώ, ενώ η τιμή του πετρελαίου κίνησης πλησιάζει το 1 ευρώ ανά λίτρο. Αν προκριθεί η συγκεκριμένη επιλογή της ενοποίησης, εξετάζονται παράλληλα σχέδια είτε για την επιστροφή του επιπλέον φόρου στους καταναλωτές πετρελαίου θέρμανσης είτε για καταβολή επιδόματος θέρμανσης.

2. Η περαιτέρω αύξηση των προκαταβολών φόρου από τράπεζες και επιχειρήσεις. Πέρυσι αυξήθηκε η προκαταβολή φόρου εισοδήματος από 55% στο 65% για τις επιχειρήσεις και από 60% σε 80% για τις τράπεζες. Τα επιπλέον έσοδα που απέδωσε ήταν 450 εκατ. ευρώ και στο παρελθόν ο κ. Γ. Αλογοσκούφης είχε προαναγγείλει περαιτέρω αύξηση των προκαταβολών, κάτι που όμως δεν υλοποιήθηκε.

3. Η περαιτέρω αύξηση των συντελεστών Φόρου Προστιθέμενης Αξίας. Η αύξηση από το 8% στο 9% και από το 18% στο 19% απέδωσε πρόσθετα έσοδα άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ και γίνεται σαφές ότι περαιτέρω αύξησή τους θα έλυνε σημαντικό μέρος των δημοσιονομικών προβλημάτων. Είναι όμως –θεωρητικά τουλάχιστον- πολιτικά δύσκολο να εφαρμοστεί άμεσα η αύξηση του ΦΠΑ, μετά τις αλλεπάλληλες διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι δεν είναι στους σχεδιασμούς της...

4. Η νέα αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου στα τσιγάρα. Το 2006 ο ελάχιστος φόρος είχε αυξηθεί από 65% στην πλέον ζητούμενη κατηγορία τιμής στο 75%, με αποτέλεσμα πρόσθετα έσοδα 80 εκατ. ευρώ για το 2006 και 175 εκατ. ευρώ το 2007.

Πιθανότερο θεωρείται ότι ορισμένα εξ αυτών των μέτρων θα ενσωματωθούν στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού που θα κατατεθεί στη Βουλή στις 20 Νοεμβρίου.