Ευαισθητοποίηση των τραπεζών και συμμόρφωση στους 4 τουλάχιστον από τους 14 όρους που έχουν χαρακτηριστεί από τα δικαστήρια ”καταχρηστικοί” ζητά από τις τράπεζες ο γενικός γραμματέας καταναλωτή κ. Γιάννης Οικονόμου.

Οι συστάσεις εμπεριέχονται σε επιστολή του κ. Γ. Οικονόμου προς τον γενικό γραμματέα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών κ. Χρήστο Γκόρτσο με θέμα τις συναλλακτικές πρακτικές που εφαρμόζουν με τους καταναλωτές.

Οι τέσσερις αυτοί όροι, ο χαρακτήρας των οποίων θα μπορούσε με κοινή λογική να οδηγήσει τις τράπεζες σε αλλαγή πρακτικής, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά είναι οι εξής:

1. Αναδρομική επιβάρυνση τόκων σε χρήση πιστωτικής κάρτας με χρέωση από την ημέρα διεξαγωγής της συναλλαγής και όχι από την ημερομηνία εξόφλησης που αναφέρεται στον λογαριασμό, φαινόμενο το οποίο φέρεται να προκαλεί οικονομική επιβάρυνση στον καταναλωτή για τόκους 35 ημερών κατά μέσο όρο.

2. Χρέωση προμήθειας 1,40 ευρώ για κατάθεση σε λογαριασμό τρίτου προσώπου, παρόλο που η κατάθεση φέρεται να λειτουργεί υπέρ του πελάτη της τράπεζας αλλά και υπέρ της ίδιας, δεδομένου ότι προκαλεί μεγαλύτερη ρευστότητα χρημάτων. Το ποσό αυτό φέρεται να μη δικαιολογείται ως κόστος για την έκδοση απόδειξης.

3. Επιβαλλόμενα έξοδα αδράνειας από 0,60 – 1 ευρώ μηνιαίως για λογαριασμούς κατάθεσης που μένουν ακίνητοι για περισσότερο από 18 μήνες, καθώς δεν δικαιολογείται επαρκώς πώς προκύπτουν έξοδα και για κινούμενους και για ακίνητους λογαριασμούς, ενώ λογικά εξοικονομούν οι τράπεζες λειτουργικό κόστος από τη μη κίνηση.

4. Κλιμακωτή χρέωση από 3 - 20 ευρώ σε ανάληψη μετρητών από πιστωτική κάρτα, η οποία δεν αιτιολογεί επαρκώς σε ποια λειτουργικά έξοδα αντιστοιχεί.

----Η επιστολή

”Όπως σας είναι ήδη γνωστό, δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα οι αποφάσεις του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με αριθμούς 711 και 961/2007, οι οποίες εκδόθηκαν ύστερα από συλλογικές αγωγές που άσκησε εις βάρος δύο τραπεζών η καταναλωτική ένωση ΕΚΠΟΙΖΩ, με αίτημα την κήρυξη ως καταχρηστικής μιας σειράς από όρους σχετικά με προμήθειες και έξοδα τα οποία χρεώνουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στις καθημερινές συναλλαγές τους με τους καταναλωτές.

Ειδικότερα, με τις πρωτόδικες αυτές αποφάσεις κηρύχθηκαν παράνομοι και καταχρηστικοί 14 όροι που εφαρμόζουν οι τράπεζες κατά τις συναλλακτικές πρακτικές τους με τους καταναλωτές. Οι όροι αυτοί αφορούν στη χρέωση προμηθειών, τόσο για την παροχή υπηρεσιών όσο και για την εκτέλεση διαφόρων τραπεζικών εργασιών.

Οι επίμαχοι όροι συνοψίζονται επιγραμματικά ως εξής:

* Αναδρομική επιβάρυνση τόκων σε χρήση πιστωτικής κάρτας με χρέωση από την ημέρα διεξαγωγής της συναλλαγής και όχι από την ημερομηνία εξόφλησης.

* Κλιμακωτή χρέωση από 3 - 20 ευρώ σε ανάληψη μετρητών από πιστωτική κάρτα.

* Υπέρογκη χρέωση για εξέταση αιτήματος δανειοδότησης.

* Χρέωση 1,40 ευρώ για κατάθεση σε λογαριασμό τρίτου.

* Προμήθεια ή έξοδα 50 ευρώ για χορήγηση βεβαίωσης οφειλών για μεταφορά χρέους σε άλλη τράπεζα.

* Χρέωση τόκων εφ’ όλου του κατατεθειμένου σε δεσμευμένο λογαριασμό ποσού σε περίπτωση σταδιακής εκταμίευσης του στεγαστικού δανείου.

* Επιβολή εξόδων κίνησης σε λογαριασμούς ταμιευτηρίου ή σε τρεχούμενους 0,80 ευρώ ανά κίνηση μετά την τέταρτη κίνηση μηνιαίως.

* Έξοδα αδράνειας λογαριασμών.

* Δυνατότητα μονομερούς διαμόρφωσης επιτοκίων καταθέσεων.

* Έξοδα τήρησης και παρακολούθησης λογαριασμών κατώτερων ενός μέσου μηνιαίου πλαφόν που καθορίζει η τράπεζα.

* Δυνατότητα της τράπεζας, κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας, να προχωρά σε μεγαλύτερη αναπροσαρμογή και αύξηση του κυμαινόμενου επιτοκίου στις πιστωτικές κάρτες από εκείνη που χορηγεί αντιστοίχως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

* Μειωμένη ευθύνη της τράπεζας για παράνομη χρήση του βιβλιαρίου κατάθεσης.

* Μονομερής μεταβολή επιβαρύνσεων στις πιστωτικές κάρτες και στις καταθέσεις.

* Μονομερής καθορισμός των ημερών δέσμευσης, διαθεσιμότητας και μετάθεσης της έναρξης της τοκοφορίας.

Οι παραπάνω όροι στο σύνολό τους αφορούν σε γενικούς όρους συναλλαγών (γοσ), οι οποίοι, ως τέτοιοι, εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πεδίο του νόμου περί προστασίας των καταναλωτών.

Εφόσον για τους όρους αυτούς δημιουργηθεί δεδικασμένο με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, το υπουργείο Ανάπτυξης μπορεί να προχωρήσει είτε σε έκδοση υπουργικής απόφασης, που θα καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις προσαρμογής συναλλακτικής συμπεριφοράς των προμηθευτών – τραπεζών, σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 21 του Ν. 2251/1994 ( ΦΕΚ 191 Α΄), όπως αυτός ισχύει μετά την πρόσφατη τροποποίησή του, είτε σε επιβολή κυρώσεων.

Επειδή όμως η οδός της δικαστικής διένεξης, μέχρι να προκύψουν αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις προβλέπεται χρονοβόρα και μακρά, η δε σημασία των συγκεκριμένων αποφάσεων είναι πολύ μεγαλύτερη του αριθμού τους, καθώς το περιεχόμενο αυτών επηρεάζει ένα τεράστιο όγκο καθημερινών συναλλαγών με τους καταναλωτές, τίθεται το εύλογο ερώτημα αν και κατά πόσον οι ίδιες οι τράπεζες, διαθέτοντας γρήγορα αντανακλαστικά αγοράς και αντιλαμβανόμενες τη σημασία που έχουν για τους καταναλωτές και, ειδικά, για τους οικονομικά ασθενέστερους οι εν λόγω αποφάσεις του πρωτοδικείου, θα σπεύσουν από μόνες τους να συμμορφωθούν με το περιεχόμενο των αποφάσεων αυτών και θα απαλείψουν τους επίμαχους όρους από τις συμβάσεις τους στα πλαίσια διαφύλαξης της αξιοπιστίας τους και εφαρμογής της αρχής της διαφάνειας στις συναλλαγές.

Πιο αναλυτικά, αναφέρομαι ενδεικτικά σε τέσσερις από αυτούς τους όρους, ο χαρακτήρας των οποίων θα μπορούσε με την κοινή λογική να οδηγήσει τις τράπεζες σε αλλαγή πρακτικής και οι οποίοι είναι οι εξής:

1. Αναδρομική επιβάρυνση τόκων σε χρήση πιστωτικής κάρτας με χρέωση από την ημέρα διεξαγωγής της συναλλαγής και όχι από την ημερομηνία εξόφλησης που αναφέρεται στον λογαριασμό, φαινόμενο το οποίο φέρεται να προκαλεί οικονομική επιβάρυνση στον καταναλωτή για τόκους 35 ημερών κατά μέσο όρο.

2. Χρέωση προμήθειας 1,40 ευρώ για κατάθεση σε λογαριασμό τρίτου προσώπου, παρόλο που η κατάθεση φέρεται να λειτουργεί υπέρ του πελάτη της τράπεζας αλλά και υπέρ της ίδιας, δεδομένου ότι προκαλεί μεγαλύτερη ρευστότητα χρημάτων. Το ποσό αυτό φέρεται να μη δικαιολογείται ως κόστος για την έκδοση απόδειξης.

3. Επιβαλλόμενα έξοδα αδράνειας από 0,60 – 1 ευρώ μηνιαίως για λογαριασμούς κατάθεσης που μένουν ακίνητοι για περισσότερους από 18 μήνες, καθώς δεν δικαιολογείται επαρκώς πώς προκύπτουν έξοδα και για κινούμενους και για ακίνητους λογαριασμούς, ενώ λογικά εξοικονομούν οι τράπεζες λειτουργικό κόστος από τη μη κίνηση.

4.Κλιμακωτή χρέωση από 3 - 20 ευρώ σε ανάληψη μετρητών από πιστωτική κάρτα, η οποία δεν αιτιολογεί επαρκώς σε ποια λειτουργικά έξοδα αντιστοιχεί.

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί τη συμβολή των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στην οικονομία και στην ανάπτυξη της χώρας. Από την άλλη πλευρά, ο υπερδανεισμός των ελληνικών νοικοκυριών δημιουργεί στους καταναλωτές καθεστώς πίεσης.

Στα πλαίσια αυτά, η οργανωμένη Πολιτεία με όλες της τις συνιστώσες οφείλει να αναλαμβάνει θεσμικές πρωτοβουλίες και δράσεις.

Αυτό το σκεπτικό υπηρετεί μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις του υπουργείου Ανάπτυξης και της γενικής γραμματείας καταναλωτή με αποκορύφωμα τη ρύθμιση για το ακατάσχετο της πρώτης κατοικίας δανειολήπτη για χρέη μέχρι 10.000 ευρώ από καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, εφόσον φυσικά ισχύουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Με αφορμή τις συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις, πιστεύω ότι δίνεται στις τράπεζες η κατάλληλη ευκαιρία να αυτορυθμιστούν και να υιοθετήσουν πιο φιλική προς τον καταναλωτή πολιτική, προβαίνοντας το ταχύτερο δυνατό σε απάλειψη κάποιων από τους επίμαχους όρους, ορισμένους από τους οποίους σας αναφέρω και πιο ειδικά.

Κλείνοντας την παρούσα επιστολή, εκφράζω τη βεβαιότητά μου ότι το αίτημα που ετέθη θα τύχει εξαντλητικής επεξεργασίας από την πλευρά σας και ελπίζω θετικής ανταπόκρισης.

Πιστεύω ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα μιας ολοκληρωμένης πρωτοβουλίας που από κοινού πρέπει να αναλάβουμε όλοι, η Πολιτεία, οι τράπεζες, οι ενώσεις καταναλωτών, η Τράπεζα της Ελλάδος, που στόχο θα έχει τη καλύτερη ενημέρωση του καταναλωτή, την προστασία του από αυθαιρεσίες και υπερβολές και τη δημιουργία όρων και κουλτούρας υπεύθυνου δανεισμού”.

Με εκτίμηση,

Ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή

Γιάννης Οικονόμου