της Έλενας Λάσκαρη

Με δυσοίωνα σενάρια για την εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου, οριακές αλλαγές ως προς τα βασικά μεγέθη αλλά και φορολογικές αναπροσαρμογές ως προς την πηγή προέλευσης των πρόσθετων εσόδων 6 δισ. ευρώ το επόμενο έτος κατατίθεται αύριο στη Βουλή το τελικό σχέδιο του προϋπολογισμού 2008.

Έπειτα από αρκετές παλιδρομήσεις και υπό τη δημοσιονομική πίεση που γεννά η υποχρέωση για εξάλειψη του ελλείμματος το 2010, η κυβέρνηση φέρεται να εγκαταλείπει (προς το παρόν τουλάχιστον) την αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ, επιλέγοντας άλλες πηγές για τη διεύρυνση των φορολογικών εσόδων και το τοπίο θα ξεκαθαρίσει οριστικά το αργότερο στις αρχές Δεκεμβρίου με την κατάθεση του φορολογικού νομοσχεδίου.

Ως αντιστάθμισμα στην αύξηση του ΦΠΑ, πληροφορίες αναφέρουν πως επιλέγονται 6 μέτρα τα οποία θα ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα κάνοντας εφικτό τον νέο στόχο για συρρίκνωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 1,6% του ΑΕΠ από 2,6% φέτος (αναθεωρημένος στόχος από 2,5% που προέβλεπε το προσχέδιο).

Τα μέτρα που θα φέρουν περίπου 2,7 δισ. ευρώ επιπλέον φόρων αφορούν:

1. Στην ανάκτηση των αφορολόγητων αποθεματικών επενδύσεων που σχημάτισαν οι επιχειρήσεις κατά τα οικονομικά έτη 2004 και 2005 σε εφαρμογή του τότε ισχύοντος αναπτυξιακού νόμου, κατ’ επιταγήν απόφασης της Κομισιόν.

Φέτος θα εισπραχθούν 50 εκατ. ευρώ από τα 200 εκατ. ευρώ συνολικά, από περίπου 300 μεγάλες επιχειρήσεις.

Οι εν λόγω επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλουν ειδική συμπληρωματική δήλωση φορολογίας εισοδήματος μέχρι τις 14 Δεκεμβρίου 2007 ώστε να φορολογηθούν με τους τότε ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές για τα αποθεματικά που σχημάτισαν και στη συνέχεια εντόκως και σε τέσσερις μηνιαίες δόσεις να καταβάλουν τους φόρους (συν τους τόκους) που αναλογούν.

Οι τρεις υπόλοιπες καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα των μηνών Ιανουαρίου, Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2008 και επομένως από αυτή την πηγή ο προϋπολογισμός του επόμενου έτους ”προσδοκά” έσοδα 150 εκατ. ευρώ.

2. Στην αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης σε τριγάρα και ποτά, μέτρο που θα αποδώσει περί τα 300 εκατ. ευρώ πρόσθετων εσόδων.

3. Στην αύξηση των προκαταβολών φόρου στο 80% από 65% σήμερα για τις ανώνυμες εταιρίες και στο 100% από 80% σήμερα για τις τράπεζες. Από αυτή την πηγή προβλέπεται να εισπραχθούν 400 εκατ. ευρώ.

4. Στη νέα αύξηση των αντικειμενικών αξιών ακινήτων κατά 25% σε μέσα επίπεδα σε συνδυασμό με την επιβολή ενιαίου φόρου κατοχής στα ακίνητα. Τα πρόσθετα έσοδα από τη φορολογία ακινήτων το επόμενο έτος φτάνουν τα 660 εκατ. ευρώ.

5. Στην αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα (στο πλαίσιο εξομοίωσης των ΕΦΚ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο από την 1η-1-2008 αυξάνεται κατά 5,7% ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη και κατά 6,2% στο πετρέλαιο κίνησης), σε συνδυασμό με την καθιέρωση ενιαίου ΕΦΚ σε πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης.

Από τη φορολογία καυσίμων το επόμενο έτος εκτιμάται πως θα εισπραχθούν επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ, εξαιτίας και της προσδοκώμενης παράλληλης πάταξης της φοροδιαφυγής.

Σαφές είναι βεβαίως ότι σημαντικό μέρος των προβλεπόμενων πρόσθετων εσόδων θα προέλθει και από τη διεύρυνση του ΑΕΠ, με ονομαστικό ρυθμό κοντά στο 7%.

Το πετρέλαιο

Δυστυχώς για τους καταναλωτές, τα δημόσια έσοδα το επόμενο έτος θα αυξηθούν και εξαιτίας της αύξησης των διεθνών τιμών των καυσίμων που συμπαρασύρουν ανοδικά τις λιανικές τιμές αλλά και τα έσοδα από ΦΠΑ πετρελαιοειδών.

Το επόμενο έτος, τα έσοδα από ΦΠΑ πετρελαιοειδών θα ξεπεράσουν κατά τι τα 2 δισ. ευρώ, ενώ σε σχέση με το προσχέδιο υπάρχει αλλαγή της εκτίμησης για τη μέση διεθνή τιμή του μαύρου χρυσού.

Έτσι, ενώ το προσχέδιο ενσωμάτωνε πρόβλεψη για μέση τιμή πετρελαίου στα 75 δολάρια το βαρέλι το επόμενο έτος, η νεότερη πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την οποία υιοθετεί το οικονομικό επιτελείο αφορά σε ενίσχυση της μέσης τιμής του πετρελαίου στα 78,8 δολάρια το βαρέλι από 70,6 δολάρια φέτος ή εκπεφρασμένο σε όρους ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος (η ανατίμησή του απορροφά σημαντικό μέρος των κραδασμών) στα 55,6 ευρώ από 51,8 ευρώ το βαρέλι φέτος.

Για το ευρώ προβλέπεται ότι από τη μέση ισοτιμία του 1,36 δολαρίου φέτος θα αναρριχηθεί στο 1,42 δολάριο το 2008, επίπεδο στο οποίο θα παραμείνει και το 2009.

Οι προβλεπόμενες αυτές ”ισορροπίες” πετρελαίου και ευρώ εκτιμάται ότι θα αφαιρέσουν από τον ρυθμό ανάπτυξης της ευρωζώνης δύο δέκατα της μονάδας και θα ενισχύσουν τον πληθωρισμό κατά ένα δέκατο της μονάδας σε ετήσια βάση.

Επιπτώσεις θα υπάρξουν και στην ελληνική οικονομία, με αποτέλεσμα ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 4% το επόμενο έτος να ναρκοθετείται και να χαμηλώνει οριακά, ενώ υψηλότερα του 2,6% που προέβλεπε το προσχέδιο θα διαμορφωθεί και ο αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης, στέλοντας τον πληθωρισμό σε μέσα επίπεδα εθνικού δείκτη στην περιοχή του 3%.

Το έλλειμμα

Στο μέτωπο του δημοσιονομικού ελλείμματος, οι μεγαλύτερες αλλαγές αφορούν στις φετινές προβλέψεις. Σύμφωνα με τον τρέχοντα προϋπολογισμό το έλλειμμα (με βάση το παλαιό ΑΕΠ) θα έπρεπε να κλείσει στο 2,4%. Ο στόχος αναθεωρήθηκε με το προσχέδιο στο 2,5% και τώρα με τον προϋπολογισμό του 2008 επαναπροσδιορίζεται στο 2,7% (2,9% προβλέπει η Κομισιόν).

Στις τάσεις συρρίκνωσης που προκαλεί η αύξηση του ΑΕΠ κατά 9,6%, αντίρροπες ”δυνάμεις” που αφορούν στην εγγραφή αναδρομικών εισφορών ύψους 1,1 δισ. ευρώ στον κοινοτικό προϋπολογισμό στέλνουν το έλλειμμα υψηλότερα, σε συνδυασμό με τς καταγραφείσες υπερβάσεις δαπανών από τους πρώτους μήνες του έτους έως σήμερα.

Την κατάσταση επιβάρυναν περαιτέρω οι δαπάνες ενίσχυσης των πληγέντων από τις πυρκαγιές αλλά και οι δαπάνες διενέργειας των εθνικών εκλογών.

Για το 2008, τη δημοσιονομική ”ισορροπία” που εκφράζεται σε έλλειμμα 1,6% του ΑΕΠ δεν επιβαρύνουν οι εκδόσεις μακροχρόνιων ομολόγων 1,5 δισ. ευρώ για την εκπλήρωση κρατικών υποχρεώσεων προς το ΙΚΑ αλλά και 1,4 δισ. ευρώ για την κάλυψη υποχρεώσεων του Δημοσίου προς τους ΟΤΑ, καθώς από τη μία μεν διευρύνουν το έλλειμμα, από την άλλη ισόποσα διευρύνουν και την ”άσπρη τρύπα”, οδηγώντας τελικά σε ουδέτερο αποτέλεσμα.

Όσον αφορά στο δημόσιο χρέος, εκτιμάται πως θα κλείσει στο 90,3% του ΑΕΠ το 2008 (από 93% φέτος με βάση πάντα το αναθεωρημένο ΑΕΠ), ενώ από το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων του 2008 ο προϋπολογισμός θα προβλέπει έσοδα της τάξεως του 1,6 δισ. ευρώ, με το κύριο βάρος της κυβέρνησης να πέφτει στην αξιοποίηση των λιμένων Πειραιά και Θεσσαλονίκης.