Ταχεία χαρακτηρίζει την ελληνική ανάπτυξη το 2007 το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, αν και επισημαίνει πως το 2008 θα παρατηρηθεί επιβράδυνση, καθώς και ότι εντείνονται οι παράγοντες που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό.

Όπως αναφέρει, η ανάπτυξη στηρίχτηκε κυρίως στην εγχώρια ζήτηση και κατανάλωση και στις εγχώριες επενδύσεις. Συνεχίζεται έτσι μια μακρά περίοδος ανόδου, με ετήσιους ρυθμούς ταχύτερους από τον μέσο όρο της Ε.Ε. των ”27”, με αποτέλεσμα την προσέγγιση του κατά κεφαλήν εισοδήματος στη μέση ευρωπαϊκή τιμή: Σήμερα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπερβαίνει το 85% του μέσου όρου της Ε.Ε. των ”15”, έναντι 70,9% που ήταν πριν από 10 χρόνια.

Πιθανή επιβράδυνση το 2008

Η άνοδος του ΑΕΠ προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί και το 2008, αλλά με βραδύτερο ρυθμό. Παράλληλα, όμως, διευρύνονται και οι παράγοντες που δημιουργούν αβεβαιότητες για την επίτευξη των υψηλών αυτών ρυθμών. Ο κυριότερος από αυτούς είναι ίσως η ενδεχόμενη επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας λόγω της πιστωτικής κρίσης και της ανόδου των τιμών του πετρελαίου. Στην εγχώρια οικονομία το σοβαρότερο πρόβλημα είναι οι απώλειες ανταγωνιστικότητας, οι οποίες αντανακλώνται στο διευρυνόμενο έλλειμμα εξωτερικών συναλλαγών. Εξάλλου, το ενδεχόμενο αυξημένων πληθωριστικών πιέσεων τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ελλάδα οδηγεί σε υψηλότερα επιτόκια, με αρνητικές συνέπειες στους κύριους προωθητικούς παράγοντες της ανάπτυξης.

Ενισχύονται οι παράγοντες που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό

Η πορεία των τιμών μέχρι τους τελευταίους μήνες του 2007 ήταν συγκρατημένη, με αποτέλεσμα σε μέσα επίπεδα ο πληθωρισμός του 2007 να παρουσιάζει επιβράδυνση σε σχέση με το 2006. Τους τελευταίους μήνες του έτους, όμως, και ειδικότερα τον Νοέμβριο, ο πληθωρισμός εμφανίζει σημαντική αύξηση, η οποία αν δεν είναι παροδική μπορεί να τροφοδοτήσει ταχύτερη άνοδο των τιμών και τους επόμενους μήνες.

Το ενδεχόμενο να συντηρηθεί ο πληθωρισμός σε υψηλά επίπεδα ενισχύεται από τη διαπίστωση ότι η δύναμη των παραγόντων που τον τροφοδοτούν παραμένει ισχυρή. Ενδεικτικά αναφέρεται η αύξηση των τιμών των καυσίμων, η αύξηση των εισοδημάτων και της κατανάλωσης και η άνοδος του κόστους που δεν αντισταθμίζεται από τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

Αντίθετα, επιβραδυντικοί για τον πληθωρισμό παραμένουν παράγοντες όπως η ενίσχυση του ευρώ έναντι του δολαρίου, η πολιτική για τα επιτόκια από την ΕΚΤ και η εισαγωγή προϊόντων από χώρες χαμηλού κόστους.

Η οικονομική πολιτική

Οι προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, όπως συνοψίζονται στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης και στην Εισηγητική Έκθεση του Προϋπολογισμού του 2008, βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση και η εφαρμογή τους είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Κύρια ζητήματα που αναδεικνύονται σήμερα και στο άμεσο μέλλον είναι η αποφασιστικότητα, η συνέχεια και η διαχειριστική επάρκεια της οικονομικής πολιτικής για την προώθηση των -σωστών- στόχων που έχει θέσει.

Οι σημαντικότερες ενέργειες τους τελευταίους μήνες είναι ο προϋπολογισμός του 2008 και η έναρξη της διαδικασίας διαλόγου για το ασφαλιστικό σύστημα.

Η δημοσιονομική πολιτική

Η πορεία της δημοσιονομικής προσαρμογής τα τρία τελευταία χρόνια υπήρξε θετική, καθώς επιτυγχάνεται συνεχής μείωση του ελλείμματος και περιορισμός του χρέους. Η επιτυχία αυτή δεν επιτρέπει ωστόσο χαλάρωση γι’ αυτό και –σωστά- ο προϋπολογισμός του 2008 θέτει στόχο τον περαιτέρω περιορισμό του ελλείμματος και του χρέους, με απώτερες επιδιώξεις τον μηδενισμό του ελλείμματος το 2010 και ο πλεονασματικός προϋπολογισμός έπειτα από αυτό το έτος.

Σε γενικές γραμμές, συνεπώς, μπορεί βάσιμα να υποστηριχτεί ότι η δημοσιονομική πολιτική κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Δημιουργούνται ωστόσο ερωτήματα, όσον αφορά στη διατηρησιμότητα αυτής της πορείας, ερωτήματα που απορρέουν από το γεγονός ότι η μείωση του ελλείμματος προέρχεται κυρίως από την αύξηση των εσόδων και όχι από τη συγκράτηση των δαπανών. Οι επιφυλάξεις στηρίζονται στη διεθνή εμπειρία, η οποία έχει δείξει ότι οι χώρες που μπόρεσαν να θέσουν τα ελλείμματά τους σε σταθερή τροχιά μείωσης και μετατροπής τους σε πλεονάσματα στηρίχτηκαν κυρίως στη μείωση των δαπανών και όχι στην αύξηση των εσόδων.

Στην Ελλάδα όλες οι προσαρμογές τα τελευταία 15 χρόνια προέρχονται από την αύξηση των εσόδων. Αξίζει να σημειωθεί πως η προσαρμογή των δαπανών δεν συνεπάγεται και μείωσή τους, αλλά ότι απλώς η αύξησή τους είναι μικρότερη από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, η οποία στη χώρα μας κινείται τα τελευταία χρόνια περίπου στο 7%.

Σοβαρή καινοτομία του Προϋπολογισμού του 2008 η εισαγωγή προϋπολογισμών προγραμμάτων.

Ιδιαίτερα θετικό στοιχείο του Προϋπολογισμού του 2008 είναι ότι εισάγει για πρώτη φορά στη χώρα μας μεθόδους που μπορούν να βελτιώσουν τη σύνταξη και εκτέλεση του προϋπολογισμού. Πρόκειται για τους προϋπολογισμούς προγραμμάτων που αφορούν σε μεγάλες περιοχές δραστηριοτήτων όπως είναι τα έσοδα του κράτους, οι δράσεις του στο εξωτερικό και στο εσωτερικό, η τοπική διακυβέρνηση, η Παιδεία κ.ά.

Η πρωτοβουλία αυτή είναι σημαντική καινοτομία και θα πρέπει να προχωρήσει όσο γίνεται πιο γρήγορα. Εκείνο που έχει σημασία να τονιστεί είναι ότι η διαδικασία αυτή μας επιτρέπει, αρχικά, να διαπιστώσουμε ότι για μια σειρά από δραστηριότητες εμπλέκονται πολλοί φορείς που επιτελούν το ίδιο έργο και πολλές φορές δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.