Financial Times: Η Ελλάδα αναζητά κεντρικό ρόλο στην αγορά LNG

Η Ελλάδα τοποθετείται ως η νότια πύλη της Ευρώπης για εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από τις ΗΠΑ, καθώς η ΕΕ προετοιμάζεται για πλήρη απαγόρευση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου έως το 2027, γράφουν οι Financial Times. 

Η Αθήνα στοιχηματίζει ότι η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την επέκταση της δυναμικότητας LNG, τις αναβαθμίσεις υποδομών και τους στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, μπορεί να της εξασφαλίσει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μετά την έναρξη ισχύος της ρωσικής απαγόρευσης.

Πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα προμήθευε περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ. Έως το 2024, το μερίδιο αυτό είχε υποχωρήσει σε περίπου 11%. Μεγάλο μέρος του κενού καλύφθηκε από αμερικανικό LNG, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ.

«Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο», δήλωσε ο Σταύρος Παπασταύρου, υπουργός Ενέργειας της Ελλάδας, σε συνέντευξή του στους Financial Times. Απαιτείται περαιτέρω εργασία για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, ανέφερε. «Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της.»

Από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2025, ο Παπασταύρου έχει προωθήσει στενότερους δεσμούς με τις ΗΠΑ, προβάλλοντας την ενέργεια ως θεμέλιο των διατλαντικών σχέσεων σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών.

Όπως σημείωσε, αυτό που ξεκίνησε ως έκτακτες παραδόσεις LNG από τις ΗΠΑ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ενεργειακών προμηθειών της ΕΕ. «Η αμερικανική ενέργεια έχει καταστεί διαρθρωτικός πυλώνας της αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ευρώπης.»

Η ΕΕ έχει επίσης μειώσει δραστικά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου. Πλοία ελληνικών συμφερόντων συνέχισαν να μεταφέρουν ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου προς άλλους προορισμούς, ιδίως σε περιόδους κατά τις οποίες η τιμή spot στα ρωσικά λιμάνια ήταν αρκετά χαμηλή ώστε να επιτρέπεται η μεταφορά εντός των ορίων του πλαφόν τιμής που επέβαλαν οι σύμμαχοι του Κιέβου.

Η φιλοδοξία της Ελλάδας να καταστεί βασικό σημείο εισόδου αμερικανικού φυσικού αερίου αποτυπώνεται στη Ρεβυθούσα, το νησί δυτικά της Αθήνας όπου βρίσκεται ο κύριος τερματικός σταθμός LNG της χώρας. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα εκφορτωνόταν αμερικανικό LNG στον πρόσφατα επεκταθέντα τερματικό.

Από εκεί, το επαναεριοποιημένο LNG κατευθύνεται προς τα Βαλκάνια και περαιτέρω μέσω του «κάθετου διαδρόμου», ενός συστήματος νότου–βορρά που συγκροτήθηκε από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία μετά το 2022, όταν η Ρωσία διέκοψε τις εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς τη Βουλγαρία, έπειτα από την άρνηση της Σόφιας να πληρώσει σε ρούβλια.

Οι χώρες του κάθετου διαδρόμου προσαρμόσαν σε μεγάλο βαθμό υφιστάμενες υποδομές για τη δημιουργία του συστήματος νότου–βορρά, ωστόσο η Βουλγαρία πραγματοποιεί επένδυση 400 εκατ. ευρώ για την άρση σημείων συμφόρησης έως το 2027. Πριν από το 2022, οι ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνταν επί δεκαετίες από βορρά προς νότο.

Η Ελλάδα ξεκίνησε τη διαφοροποίηση των προμηθειών πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, δήλωσε η Μαρία Ρίτα Γκάλι, η οποία έως πρόσφατα ήταν διευθύνουσα σύμβουλος του διαχειριστή του ελληνικού συστήματος φυσικού αερίου ΔΕΣΦΑ. Ανέφερε ως παράδειγμα τον αγωγό TAP, κόστους 4,5 δισ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής Θάλασσας.

«Όταν ξέσπασε η κρίση, βρισκόμασταν σε ισχυρότερη θέση», ανέφερε.

Η Αθήνα ολοκλήρωσε επίσης τον αγωγό Interconnector Ελλάδας-Βουλγαρίας και ενίσχυσε τη δυναμικότητα με δύο νέους σταθμούς συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα.

Για τον κάθετο διάδρομο, τα εμπορικά σήματα είναι μικτά, με τη βραχυπρόθεσμη ζήτηση αβέβαιη. Οι αγοραστές αναμένουν την άρση των σημείων συμφόρησης στο σύστημα αγωγών και ρυθμιστικές παρεμβάσεις της ΕΕ που θα επιτρέπουν περισσότερες μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις δυναμικότητας.

Το ενδιαφέρον είναι εντονότερο για τα επόμενα έτη, όταν το ρωσικό φυσικό αέριο αναμένεται να έχει απαγορευθεί. Οι αγοραστές LNG ήδη δεσμεύουν χρονοθυρίδες για φόρτωση πλοίων στον τερματικό της Ρεβυθούσας έως το 2040.

«Φέτος ήταν η πρώτη φορά που η αγορά ήταν ιδιαίτερα ενεργή σε μακροπρόθεσμη βάση», δήλωσε η Γκάλι. «Θεωρούν την Ελλάδα στρατηγικό σημείο εισόδου.»

Οι υψηλές τιμές συνιστούν επίσης πρόβλημα. «Όταν προστεθούν τα τέλη από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ουγγαρίας — ή προς την Ουκρανία — το συνολικό κόστος καθίσταται σημαντικό. Προς το παρόν, είναι υπερβολικά υψηλό ώστε να αποτελεί εμπορικά βιώσιμη μακροπρόθεσμη διαδρομή», δήλωσε ο Τζούλιαν Μπόουντεν, ανώτερος επισκέπτης ερευνητής στο Oxford Institute for Energy Studies, σε διαδικτυακή εκδήλωση των Financial Times αυτόν τον μήνα.

Ο Παπασταύρου και άλλοι υπουργοί Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου θα συναντηθούν με τον αμερικανό ομόλογό τους Κρις Ράιτ στην Ουάσιγκτον την Τρίτη, υπογραμμίζοντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον της κυβέρνησης Τραμπ για την περιοχή.

Ωστόσο, το αμερικανικό LNG είναι διαρθρωτικά ακριβότερο από το ρωσικό αέριο αγωγών της προπολεμικής περιόδου και υπόκειται σε διακυμάνσεις των παγκόσμιων τιμών.

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να ανταλλάξει μία γεωπολιτική εξάρτηση με μία άλλη. Πάνω από το 80% των εισαγωγών LNG της Ελλάδας το 2025 προήλθε από τις ΗΠΑ.

Ο Μπόουντεν επισημαίνει, ωστόσο, ότι η δομή των αμερικανικών εξαγωγών φυσικού αερίου — κατανεμημένων σε πολλές εταιρείες — καθιστά την πολιτική παρέμβαση πολύ δυσκολότερη. «Δεν πρόκειται για το Κρεμλίνο που κινεί μοχλούς. Η Ουάσιγκτον δεν διαθέτει την ίδια ικανότητα εργαλειοποίησης της προμήθειας φυσικού αερίου», ανέφερε.