Νικόλαος Φίλιππας: Το πρόβλημα είναι η χρηματοοικονομική άγνοια

Η συζήτηση για τα επιτόκια καταθέσεων δεν μπορεί να αποκοπεί από το ευρύτερο ζήτημα της χρηματοοικονομικής παιδείας, υποστήριξε ο Νικόλαος Φίλιππας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και πρόεδρος του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού, κατά τη δημόσια διαβούλευση για την κλαδική έρευνα στις τραπεζικές καταθέσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

«Το θέμα δεν είναι μόνο τι κάνουν οι τράπεζες. Είναι τι γνωρίζουν οι πολίτες», ανέφερε. Ο κ. Φίλιππας είπε ότι η ψηφιοποίηση των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και η άνοδος των fintech πλατφορμών, παρότι περιορίζουν τη γραφειοκρατία, ενέχουν σημαντικούς κινδύνους. «Σήμερα μπορεί κάποιος, μέσα σε δευτερόλεπτα, να επενδύσει σε κρυπτονομίσματα ή σύνθετα προϊόντα και την επόμενη μέρα να έχει χάσει σημαντικά ποσά. Χωρίς γνώση, η ταχύτητα γίνεται παγίδα».

Επικαλούμενος τη θεωρία της ασύμμετρης πληροφόρησης, ο καθηγητής τόνισε ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η έλλειψη πρόσβασης σε δεδομένα, αλλά η άνιση ποιότητα γνώσης. «Στις αγορές, αυτός που γνωρίζει περισσότερα έχει πλεονέκτημα. Ο καταναλωτής συχνά δεν έχει τα εργαλεία να αξιολογήσει προϊόντα και κινδύνους», είπε.

Η συζήτηση για τα επιτόκια, κατά τον ίδιο, πρέπει να διακρίνει μεταξύ ονομαστικής και πραγματικής απόδοσης. «Αν ο πληθωρισμός είναι 12% και το επιτόκιο 0,2%, η απώλεια αγοραστικής δύναμης είναι τεράστια και αυτό συνέβη σε όλη την Ευρώπη το 2022, όχι μόνο στην Ελλάδα», υπογράμμισε.

Ο κ. Φίλιππας υποστήριξε ότι οι καταθέσεις έχουν πρωτίστως ρόλο ρευστότητας και ασφάλειας και όχι απόδοσης. «Δεν μπορεί κάποιος να περιμένει υψηλές αποδόσεις από προϊόντα απόλυτης ρευστότητας. Υπάρχουν ασφαλή επενδυτικά εργαλεία, αλλά απαιτούν βασική κατανόηση ρίσκου και διασποράς», ανέφερε. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι το ελληνικό επενδυτικό κοινό παραμένει τραυματισμένο από το χρηματιστήριο του 1999 και την κρίση χρέους. «Η απώλεια εμπιστοσύνης δεν ξεπερνιέται εύκολα», σημείωσε.

«Όταν δεν υπάρχει κατανόηση των βασικών οικονομικών εννοιών, η συζήτηση διολισθαίνει σε λαϊκισμό. Και αυτό έχει κόστος για όλους», είπε, επισημαίνοντας ότι η χρηματοοικονομική παιδεία αποτελεί «το νούμερο ένα ζήτημα για τη μακροπρόθεσμη ευημερία των πολιτών», είπε. Κατά τον ίδιο, η χρηματοοικονομική εκπαίδευση πρέπει να εισαχθεί συστηματικά στα σχολεία, με βάση διεθνή πρότυπα και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις.