Νέο μοντέλο φορολόγησης στην επαγγελματική ασφάλιση

Σύνοψη

«Κλειδώνει» τις επόμενες ημέρες το πλέγμα παρεμβάσεων των υπουργείων Εργασίας, Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, που αγγίζει τη φορολογία, τα ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, αλλά και τη λειτουργία των πολυεργοδοτικών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ).

Το νέο νομοσχέδιο, που βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας από το υπουργείο Εργασίας και τη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Ασφάλισης, φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα ενιαίο και περισσότερο ευέλικτο σύστημα επαγγελματικών συντάξεων, με κοινές αρχές εποπτείας και λειτουργίας για ΤΕΑ και ασφαλιστικά προϊόντα επαγγελματικής συνταξιοδότησης.

Τι αλλάζει τώρα

Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η φορολογική μεταχείριση των παροχών. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει νέο μοντέλο φορολόγησης, το οποίο δεν θα συνδέεται αποκλειστικά με τα έτη ασφάλισης, αλλά και με το ηλικιακό όριο αποχώρησης από την εργασία. Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται θέλει τους ασφαλισμένους που θα επιλέγουν να λάβουν παροχές πριν από το 62ο έτος της ηλικίας τους να επιβαρύνονται με υψηλότερη φορολογία.

Στον αντίποδα, όσο η έξοδος μετατίθεται προς τα 67 έτη τόσο θα μειώνεται ο φορολογικός συντελεστής, φτάνοντας ακόμη και σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να δοθούν κίνητρα για μεγαλύτερη παραμονή στην εργασία και ταυτόχρονα να περιοριστούν πρακτικές πρόωρης ρευστοποίησης των αποθεματικών.

Το νέο πλαίσιο έρχεται να διορθώσει προβλήματα που έχουν ανακύψει από το υφιστάμενο καθεστώς φορολόγησης, το οποίο από το 2024 βασίζεται αποκλειστικά στα έτη ασφάλισης. Σήμερα, τα εφάπαξ των ΤΕΑ φορολογούνται με συντελεστές από 20% για ασφάλιση έως πέντε έτη, έως 5% για ασφάλιση άνω των 21 ετών, ενώ για τις περιοδικές συντάξεις οι συντελεστές κυμαίνονται από 10% έως 2,5%.

Τα εφάπαξ

Να σημειωθεί, βέβαια, ότι στα σενάρια που εξετάζονται δεν περιλαμβάνονται αλλαγές ως προς τη διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση μεταξύ εφάπαξ και περιοδικών παροχών, καθώς διατηρείται η φιλοσοφία ενίσχυσης της μακροχρόνιας συνταξιοδοτικής αποταμίευσης. Σταθερή παραμένει και η κατεύθυνση για περιορισμό φαινομένων καταστρατήγησης, τα οποία είχαν εντοπιστεί κυρίως σε περιπτώσεις βραχυχρόνιας συμμετοχής σε επαγγελματικά σχήματα με στόχο ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει ένα νέο ασφαλιστικό προϊόν, τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), επιχειρώντας ουσιαστικά να φέρει πιο κοντά τα ομαδικά ασφαλιστήρια με τα ΤΕΑ. Τα νέα προϊόντα θα παρέχονται από ασφαλιστικές επιχειρήσεις, αλλά θα λειτουργούν με αυξημένες προδιαγραφές εποπτείας, διακυβέρνησης και ενημέρωσης των ασφαλισμένων.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί κοινό πλαίσιο λειτουργίας για όλες τις μορφές επαγγελματικής ασφάλισης, ώστε οι επαγγελματικές συντάξεις να διέπονται από ενιαίους κανόνες, ανεξάρτητα από τον φορέα που τις προσφέρει.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Εργασίας, οι αλλαγές συνδέονται άμεσα με την αγορά εργασίας, καθώς τα ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο από επιχειρήσεις ως εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού.

Μέσα σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, οι πρόσθετες συνταξιοδοτικές παροχές λειτουργούν ως συμπληρωματικό κίνητρο, ειδικά σε κλάδους υψηλής ζήτησης. Η αυστηροποίηση των κανόνων λειτουργίας των ΟΑΠΕΣ εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την αξιοπιστία τους και θα αυξήσει την εμπιστοσύνη των εργαζομένων απέναντι στον θεσμό.

Τα «Ανοιχτά ΤΕΑ»

Κομβικό σημείο του νέου σχεδίου αποτελεί επίσης η δημιουργία των λεγόμενων «Ανοιχτών ΤΕΑ». Πρόκειται για πολυεργοδοτικά ταμεία (επαγγελματικά ταμεία στα οποία συμμετέχουν περισσότεροι του ενός εργοδότες), στα οποία θα μπορούν να εντάσσονται επιχειρήσεις χωρίς να απαιτείται κάθε φορά ξεχωριστή εποπτική έγκριση.

Με μία αρχική άδεια λειτουργίας από την αρμόδια αρχή και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις εταιρικής διακυβέρνησης και κανονιστικής συμμόρφωσης, τα Ταμεία αυτά θα μπορούν να επεκτείνονται και να υποδέχονται νέες επιχειρήσεις. Η ρύθμιση θεωρείται κρίσιμη για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δεν είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν αυτόνομο ΤΕΑ, είτε λόγω κόστους είτε λόγω περιορισμένου αριθμού εργαζομένων.

Το νέο μοντέλο εκτιμάται ότι θα διευρύνει σημαντικά τη βάση συμμετοχής στον β’ πυλώνα ασφάλισης (συμπληρωματική επαγγελματική σύνταξη πέραν της κρατικής), καθώς θα επιτρέπει σε εργαζόμενους μικρότερων επιχειρήσεων να αποκτήσουν πρόσβαση σε επαγγελματική σύνταξη. Επιπλέον, εξετάζεται η χαλάρωση των περιορισμών που ισχύουν σήμερα για τα πολυεργοδοτικά σχήματα, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν επιχειρήσεις διαφορετικών κλάδων και όχι μόνο ομοειδών δραστηριοτήτων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ενίσχυση της κινητικότητας των ασφαλισμένων. Για πρώτη φορά θεσμοθετείται η δυνατότητα μεταφοράς συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από ένα ΤΕΑ ή ΟΑΠΕΣ σε άλλο, χωρίς απώλειες για τον ασφαλισμένο.

Η πρόβλεψη αυτή ανταποκρίνεται στις νέες συνθήκες της αγοράς εργασίας, όπου οι αλλαγές εργοδότη ή ακόμη και επαγγελματικού κλάδου είναι πλέον πολύ συχνότερες σε σχέση με το παρελθόν. Έτσι, ο εργαζόμενος θα μπορεί να συνεχίζει τη συνταξιοδοτική του αποταμίευση χωρίς διακοπές, διατηρώντας το ασφαλιστικό του κεφάλαιο ενεργό.

Η δυναμική του κλάδου αποτυπώνεται ήδη στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2025, το συνολικό ενεργητικό των ΤΕΑ ανήλθε στα 2,74 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 4% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Η άνοδος προήλθε κυρίως από τις τοποθετήσεις σε αμοιβαία κεφάλαια και μετοχές εξωτερικού, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι τα επαγγελματικά ταμεία εξελίσσονται σταδιακά σε έναν ολοένα πιο ενεργό θεσμικό επενδυτή στην ελληνική οικονομία.

Watch Now