Αρχίζουν… σαφάρι οι servicers για κακοπληρωτές του Εξωδικαστικού

Έτοιμοι είναι οι servicers να αρχίσουν «σαφάρι» με κατασχέσεις και πλειστηριασμούς σε βάρος όσων καθυστερούν τις πληρωμές τους για ρυθμίσεις που έγιναν με τον Εξωδικαστικό Συμβιβασμό.

Με πρόταση νομοθετικής ρύθμισης που τέθηκε σε διαβούλευση από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι servicers θα μπορούν πολύ σύντομα να προχωρούν με συνοπτικές διαδικασίες σε μέτρα αναγκαστικής είσπραξης για αυτή την κατηγορία κακοπληρωτών.

Χαμένη ανάμεσα σε ευνοϊκές για τους οφειλέτες προτεινόμενες ρυθμίσεις (όπως η ρύθμιση για καλύτερη προστασία της πρώτης κατοικίας με ρευστοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας του οφειλέτη) βρίσκεται μια διάταξη με στριφνές νομικές διατυπώσεις, που φέρνει όμως τεράστιες αλλαγές στην καθημερινότητα όσων ρύθμισαν τα χρέη τους με τον Εξωδικαστικό, αλλά ήδη δυσκολεύονται να πληρώσουν.

Με αυτή τη διάταξη, όπως εξηγούν νομικοί στο Euro2day.gr, δεν θα χρειάζεται ένας πιστωτής να ακολουθεί τη δαπανηρή και αρκετά χρονοβόρα διαδικασία της έκδοσης διαταγής πληρωμής. Η ίδια η συμφωνία αναδιάρθρωσης θα αποτελεί αυτό που οι νομικοί ονομάζουν «εκτελεστό τίτλο» και ο πιστωτής θα μπορεί αυτομάτως να προχωρά σε αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, όπως οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί ακινήτων κατά του οφειλέτη, των συνοφειλετών και των εγγυητών.

Το Δημόσιο θα στερηθεί όχι αμελητέα έσοδα από αυτά που εισπράττει για την έκδοση διαταγών πληρωμής. Όμως, η κυβέρνηση αποδέχθηκε αυτό το κόστος, καθώς συμφωνεί με τους χρηματοδοτικούς φορείς ότι οι ρυθμίσεις μέσω Εξωδικαστικού Μηχανισμού έχουν αυξηθεί πλέον αρκετά και μαζί τους αυξάνονται και οι αθετήσεις πληρωμών, οι οποίες κρίθηκε ότι πρέπει να αντιμετωπισθούν με πιο δραστικό τρόπο.

Σημειώνεται ότι, με βάση τα στοιχεία Απριλίου 2026, είχαν ξεπεράσει τις 60.000 οι επιτυχείς ρυθμίσεις οφειλών με τον Εξωδικαστικό, ύψους σχεδόν 19 δισ. ευρώ. Από αυτές, οι 31.500 ρυθμίσεις περιλαμβάνουν και χρέη σε χρηματοδοτικούς φορείς. Ανεπίσημες εκτιμήσεις ανεβάζουν τις ρυθμίσεις που ήδη βρίσκονται υπερημερία πάνω από το 15%. Επιπλέον, μεγάλος αριθμός οφειλετών πληρώνουν… αγκομαχώντας, δηλαδή βρίσκονται σταθερά πίσω από το πλάνο αποπληρωμής, αλλά χωρίς να έχουν φθάσει στην οριστική καθυστέρηση.

Νομικοί εκτιμούν ότι αυτά τα προβλήματα δεν είναι άσχετα και με τις αδυναμίες του ίδιου του Εξωδικαστικού, με κυριότερη την παραγωγή προτάσεων ρύθμισης που εξαρχής φαίνεται ότι δεν είναι βιώσιμες (υπερβολικά ποσά σε σχέση με την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη), τις οποίες, ωστόσο, πολλοί οφειλέτες καταλήγουν να αποδέχονται για να αποτρέψουν τον πλειστηριασμό και να κερδίσουν χρόνο.

Αυτόματοι πλειστηριασμοί

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε μια κομβική αλλαγή που θα επιταχύνει δραστικά τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης (κατασχέσεις, πλειστηριασμούς) για όσους δανειολήπτες αθετούν τις ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού Συμβιβασμού: η ίδια η σύμβαση ρύθμισης μετατρέπεται πλέον σε «όπλο» στα χέρια των servicers και των τραπεζών.

Ο πυρήνας της αλλαγής εντοπίζεται στην προσθήκη της παραγράφου 3 στο άρθρο 27 του ν. 4738/2020, η οποία ανατρέπει τα μέχρι σήμερα δεδομένα για τη νομική αντιμετώπιση όσων σταματούν να εξυπηρετούν τις δόσεις τους.

Μέχρι σήμερα, αν ένας οφειλέτης έχανε τη ρύθμιση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, ο πιστωτής έπρεπε να προσφύγει στο δικαστήριο για να εκδώσει διαταγή πληρωμής, ώστε να μπορέσει να προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση, η ίδια η σύμβαση αναδιάρθρωσης αναγνωρίζεται πλέον αυτοδικαίως ως εκτελεστός τίτλος (βάσει του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας) για τα χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι παρακάμπτεται ένα χρονοβόρο νομικό στάδιο. Οι πιστωτές μπορούν να λάβουν το λεγόμενο «απόγραφο» (την άδεια δηλαδή για να ξεκινήσουν εκτέλεση) ατελώς και με συνοπτικές διαδικασίες από τον δικαστή.

Τι αλλάζει στην πράξη για τους οφειλέτες

Η ρύθμιση αυστηροποιεί το πλαίσιο για τους δανειολήπτες που αδυνατούν να τηρήσουν τα συμφωνηθέντα. Συγκεκριμένα:

• Αν ο οφειλέτης αφήσει απλήρωτες δόσεις που αθροιστικά υπερβαίνουν την αξία 3 δόσεων (ή το 3% του συνολικά ρυθμισμένου ποσού), η ρύθμιση χάνεται. Εκείνη τη στιγμή, ο πιστωτής μπορεί να πάει απευθείας στον δικαστή, να πάρει το απόγραφο και να προχωρήσει άμεσα σε κατασχέσεις λογαριασμών ή πλειστηριασμούς ακινήτων.
• Με την απώλεια της ρύθμισης, το «κούρεμα» και οι ευνοϊκοί όροι ακυρώνονται. Το χρέος επανέρχεται στο ύψος που ήταν πριν την υπογραφή του Εξωδικαστικού (αφαιρουμένων μόνο των ποσών που εν τω μεταξύ πληρώθηκαν) και γίνεται άμεσα ληξιπρόθεσμο και απαιτητό.
• Η σύμβαση-εκτελεστός τίτλος επιτρέπει άμεσα στους πιστωτές την εγγραφή συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης στην περιουσία του οφειλέτη για να εξασφαλίσουν την απαίτησή τους.

Η νομοθετική παρέμβαση κρύβει δύο ακόμη σημαντικές λεπτομέρειες που διευρύνουν τον αντίκτυπό της:

• Ο νέος κανόνας δεν θα αφορά μόνο όσους υπογράψουν συμβάσεις Εξωδικαστικού από εδώ και πέρα. Θα εφαρμόζεται και σε ήδη υφιστάμενες συμβάσεις, εφόσον η αθέτηση της συμφωνίας (δηλαδή η διακοπή των πληρωμών) συμβεί μετά την ψήφιση και εφαρμογή του νέου νόμου.
• Η ισχύς του εκτελεστού τίτλου δεν περιορίζεται μόνο στον πρωτοφειλέτη. Ισχύει εξίσου και εναντίον των εγγυητών ή συνοφειλετών που έχουν υπογράψει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης, θέτοντας και τη δική τους περιουσία σε άμεσο κίνδυνο ρευστοποίησης.

Οι άμυνες του οφειλέτη

Πάντως, όπως τονίζουν νομικοί, ο οφειλέτης δεν είναι εντελώς απροστάτευτος, παρότι οι διαδικασίες που θα κινήσουν οι πιστωτές απλοποιούνται και επιταχύνονται δραστικά. Στο νομοσχέδιο αναφέρεται ρητά πως «επιτρέπονται όλα τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπονται κατά την κείμενη νομοθεσία».

Όταν ένας οφειλέτης αντιληφθεί ότι η ρύθμιση «σκάει» (δηλαδή πλησιάζει ή ξεπερνά το όριο των 3 απλήρωτων δόσεων), οι επιλογές του χωρίζονται σε νομικές άμυνες απέναντι στην αναγκαστική εκτέλεση και σε στρατηγικές εναλλακτικές:

1. Όταν ο πιστωτής πάρει το «απόγραφο» και στείλει την επιταγή προς εκτέλεση (το έγγραφο δηλαδή που προειδοποιεί για κατάσχεση ή πλειστηριασμό), ο οφειλέτης πρέπει να κινηθεί αστραπιαία για να καταθέσει ανακοπή (με βάση το άρθρο 933 ΚΠολΔ). Ένα συνηθισμένο νομικό πάτημα, σε αυτή την περίπτωση, είναι λάθη στον υπολογισμό του ποσού της οφειλής, καθώς συχνά οι servicers προσθέτουν καταχρηστικούς τόκους ή δεν αφαιρούν σωστά τα ποσά που ήδη πλήρωσε ο οφειλέτης. Επίσης, ο οφειλέτης μπορεί να επικαλεσθεί καταχρηστική άσκηση δικαιώματος (π.χ. αν πλήρωσε το 80% της ρύθμισης αλλά έχασε 3 δόσεις λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας). Σε κάθε περίπτωση, η ανακοπή πρέπει να συνοδεύεται από αίτηση αναστολής (κατά το άρθρο 938 ΚΠολΔ), ζητώντας να «παγώσει» ο πλειστηριασμός μέχρι να εκδικαστεί η ανακοπή του.
2. Εκτός από αυτές τις νομικές άμυνες, ο οφειλέτης μπορεί να αποφύγει τα δικαστήρια και, εφόσον η αδυναμία πληρωμής είναι πραγματική και μόνιμη, να έλθει σε απευθείας διαπραγμάτευση με τον πιστωτή για μια νέα, εξατομικευμένη διμερή συμφωνία. Εάν ο οφειλέτης πληροί τα αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια του «ευάλωτου» και απειλείται η κύρια κατοικία του, μπορεί να ζητήσει την ένταξή του στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης (ο οποίος σύντομα θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία). Ο φορέας αγοράζει το σπίτι, ο οφειλέτης παραμένει μέσα πληρώνοντας ενοίκιο (το οποίο επιδοτείται από το κράτος) και έχει δικαίωμα επαναγοράς μετά από 12 χρόνια. Στη χειρότερη περίπτωση, ο οφειλέτης μπορεί να κηρύξει πτώχευση (βάσει του Ν. 4738/2020). Η περιουσία του (εάν διαθέτει) θα ρευστοποιηθεί, αλλά ένα έως τρία χρόνια θα έχει οριστική απαλλαγή από το σύνολο των χρεών του, αποκτώντας μια «δεύτερη ευκαιρία» για να ξεκινήσει τη ζωή του χωρίς οικονομικά βάρη.

Σε κάθε περίπτωση, νομικοί συνιστούν στους οφειλέτες που θα βρεθούν μπροστά στην… επίθεση των servicers να μην χάνουν χρόνο. Ο οφειλέτης, τονίζουν, πρέπει να δράσει πριν εκδοθεί το απόγραφο και ξεκινήσει η διαδικασία της κατάσχεσης, καθώς με το νέο νομοθετικό καθεστώς τα αντανακλαστικά των πιστωτών θα είναι πλέον ταχύτατα.