Κομισιόν: Kενά χρηματοδότησης «φρενάρουν» την ελληνική καινοτομία

Παρά τη δυναμική ανάπτυξη που καταγράφει η ελληνική οικονομία μετά την πανδημία, η χώρα μας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές αδυναμίες στον τομέα της καινοτομίας.

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Κομισιόν, η ανεπαρκής χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο, περιορίζοντας τη δυνατότητα της Ελλάδας να αξιοποιήσει πλήρως τη δυναμική της ισχυρής επιστημονικής και ερευνητικής της βάσης.

Σε χαμηλά επίπεδα οι ιδιωτικές επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη

Για την ακρίβεια, βάσει του “European Innovation Scoreboard 2025”, η χώρα μας κατατάσσεται στην κατηγορία των «moderate innovators», με επίδοση που αντιστοιχεί στο 75,8% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, από το 2018 καταγράφει ταχύτερη βελτίωση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ωστόσο, οι ιδιωτικές επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D) παραμένουν χαμηλές. Η άμεση και έμμεση δημόσια στήριξη προς την επιχειρηματική Έρευνα και Ανάπτυξη έχει αυξηθεί, όμως οι δαπάνες του ιδιωτικού τομέα εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συνολική δημόσια στήριξη προς τις επιχειρήσεις για R&D το 2024 διαμορφώθηκε περίπου στο 0,17% του ΑΕΠ, χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ που προσέγγισε το 0,20%.

Παράλληλα, τόσο το μέγεθος όσο και η προστιθέμενη αξία της μεταποίησης μέσης και υψηλής τεχνολογίας παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ειδικότερα, η προστιθέμενη αξία της μεταποίησης μέσης και υψηλής τεχνολογίας αντιστοιχούσε το 2024 μόλις στο 2% της συνολικής προστιθέμενης αξίας στην Ελλάδα, έναντι 5,21% στην ΕΕ.

Περιορισμένη η διασύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με την βιομηχανία

Έπειτα, υπάρχει το πρόβλημα της μη επαρκούς διασύνδεσης μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Τόσο το ποσοστό των ερευνητών που εργάζονται στον επιχειρηματικό τομέα όσο και οι επιδόσεις σε δείκτες καινοτομίας — όπως οι αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας — παραμένουν χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα — όπως αυτά που διεξάγονται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ERDF) — έχουν αρχίσει να ενισχύουν τα γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στην αυξανόμενη συμμετοχή δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε κοινές επιστημονικές δημοσιεύσεις, οι οποίες αντιστοιχούσαν στο 9,01% του συνόλου των δημοσιεύσεων το 2024, έναντι 7,62% στην ΕΕ.

Παρόλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η περιορισμένη χρηματοδότηση των γραφείων μεταφοράς τεχνολογίας και η χαμηλή συμμετοχή της βιομηχανίας.

Γιατί οι ελληνικές Startups δεν περνούν στο επόμενο στάδιο

Όσον αφορά το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων, η χώρα μας παρουσιάζει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική, αλλά οι δυνατότητες περαιτέρω κλιμάκωσης παραμένουν περιορισμένες.

Το 2024 περισσότερες από 90 startups άντλησαν συνολικά 555 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Όμως, παρά τη θετική αυτή πορεία, οι επενδύσεις από venture capital funds κινούνται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που καταδεικνύει ότι το εγχώριο οικοσύστημα εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως σε κρατικά υποστηριζόμενες πρωτοβουλίες και όχι σε μια επαρκώς ανεπτυγμένη ιδιωτική αγορά κεφαλαίων.

Πράγματι, οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες όπως η «Golden Visa» για startups, η διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων για δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης, καθώς και τα κίνητρα για επενδύσεις από business angels — επιχειρούν να ενισχύσουν την πρόσβαση των νεοφυών επιχειρήσεων σε κεφάλαια. Επίσης, το πρόγραμμα «Elevate Greece» έχει συμβάλει στην ενίσχυση της προβολής και της εξωστρέφειας των startups με υψηλές προοπτικές ανάπτυξης.

Ωστόσο, στα πιο ώριμα στάδια ανάπτυξης, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά χρηματοδοτικά κενά γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα των ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων να αναπτυχθούν περαιτέρω και να ενισχύσουν τη διεθνή τους παρουσία.

Η υιοθέτηση βασικών ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου

Τέλος, η Κομισιόν φέρνει στο προσκήνιο και το ζήτημα του ψηφιακού μετασχηματισμού, τονίζοντας ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων στην Ελλάδα, ειδικά των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Παρά τις παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια, η υιοθέτηση βασικών ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις — όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud computing και τα data analytics — εξακολουθεί να υπολείπεται του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για παράδειγμα, το 2025 μόλις το 8,93% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα αξιοποιούσε τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης, έναντι του 19,95% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν ενισχυθεί οι πολιτικές στήριξης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ERDF), με στόχο την επιτάχυνση των ψηφιακών επενδύσεων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε εφαρμογές cloud και ψηφιακές υπηρεσίες.

Αν και καταγράφεται πρόοδος σε επιμέρους τομείς — όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπου η Ελλάδα εμφανίζει επίδοση 23,48% έναντι 20,26% στην ΕΕ — η Κομισιόν εκτιμά ότι η ευρύτερη υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων.