Σύνοψη
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), ώστε η κράτηση να επιβάλλεται μόνο στο ποσό πάνω από τα 1.468 ευρώ και όχι στο σύνολο της σύνταξης. Με βάση το σενάριο που έχει εξεταστεί, συνταξιούχος με 2.000 ευρώ θα έβλεπε την επιβάρυνση να υποχωρεί από τα 120 στα περίπου 64 ευρώ. Το κόστος βαρύνει τον ΑΚΑΓΕ, με τα ετήσια έσοδα μόνο από τις συντάξεις του Δημοσίου να υπολογίζονται σε περίπου 790 εκατ. ευρώ, ενώ η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο έχει προσδιοριστεί για τις 7 Οκτωβρίου. |
Μπροστά σε μία κρίσιμη απόφαση για την Κοινωνική Ασφάλιση βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Η εκκρεμής κρίση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι έντονες πιέσεις των συνταξιούχων και οι σχεδιασμοί για γενναίες κυβερνητικές εξαγγελίες στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, έχουν τεθεί στο τραπέζι με αιχμή μια ουσιαστική παρέμβαση στον τρόπο υπολογισμού και κατά συνέπεια στο ύψος της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Η πιλοτική δίκη (δίκη-πρότυπο που κρίνει υποθέσεις ίδιου αντικειμένου), η οποία έχει προσδιοριστεί για τις 7 Οκτωβρίου, δεν αφορά κατ' ανάγκη την ίδια την ύπαρξη της ΕΑΣ, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν είναι συμβατό με την αρχή της αναλογικότητας να επιβάλλεται η εισφορά στο σύνολο της σύνταξης μόλις αυτή ξεπεράσει το όριο των 1.468 ευρώ, ή εάν θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο στο ποσό που βρίσκεται πάνω από αυτό.
Τι εκτιμάται ότι θα αλλάξει
| Βασικές αλλαγές |
| ► Μετατοπίζεται η βάση υπολογισμού: Σε αυτό το σενάριο η ΕΑΣ θα επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό πάνω από τα 1.468 ευρώ και όχι στο σύνολο της σύνταξης. |
| ► Μειώνεται η κράτηση στην πράξη: σε σύνταξη 2.000 ευρώ η επιβάρυνση υποχωρεί από τα 120 στα περίπου 64 ευρώ, βάσει του σεναρίου που έχει εξεταστεί. |
| ► Αναμορφώνονται τα κλιμάκια, που σήμερα ξεκινούν από 3% και φθάνουν στο 14% για συντάξεις άνω των 3.583 ευρώ τον μήνα. |
| ► Εξετάζονται παράλληλες παρεμβάσεις στην ΕΑΣ των επικουρικών συντάξεων, η οποία σήμερα ενεργοποιείται από τα 300 ευρώ. |
| ► Επιβαρύνεται ο ΑΚΑΓΕ (ασφαλιστικό αποθεματικό ταμείο των γενεών), καθώς μόνο από τις συντάξεις του Δημοσίου τα ετήσια έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 790 εκατ. ευρώ. |
| ► Προηγούνται οι κυβερνητικές αποφάσεις της δικαστικής κρίσης, με ορίζοντα τις εξαγγελίες στη ΔΕΘ και την πιλοτική δίκη στις 7 Οκτωβρίου. |
Γιατί η βάση υπολογισμού δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια
Η διαφορά δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Σήμερα, η ΕΑΣ επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ του πρώτου κλιμακίου, γεγονός που μπορεί να δημιουργεί απότομες επιβαρύνσεις όταν μια σύνταξη ή άθροισμα αυτών, περνά το όριο.
Στα κυβερνητικά σενάρια εξετάζεται, αντιθέτως, η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό, με παράλληλη αναμόρφωση των κλιμακίων. Έτσι, ένας συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ, που σήμερα επιβαρύνεται με 120 ευρώ, θα μπορούσε να δει την κράτηση να περιορίζεται περίπου στα 64 ευρώ, σύμφωνα με το σχέδιο που έχει εξεταστεί.
Το δημοσιονομικό κόστος και ο ρόλος του ΑΚΑΓΕ
Το οικονομικό αποτύπωμα μιας τέτοιας παρέμβασης είναι σημαντικό. Η ΕΑΣ αποτελεί βασική πηγή εσόδων του ΑΚΑΓΕ, ενώ μόνο από τις συντάξεις του Δημοσίου τα ετήσια έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 790 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, κάθε αλλαγή που αυξάνει το καθαρό εισόδημα των συνταξιούχων μεταφράζεται ταυτόχρονα σε απώλεια εσόδων για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά».
Το σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι ενόψει ΔΕΘ
Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό και οικονομικό στοίχημα της κυβέρνησης ενόψει της ΔΕΘ. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα σενάριο που προβλέπει απαλλαγή του ποσού έως τα 1.468 ευρώ και επιβολή της εισφοράς μόνο στο υπερβάλλον τμήμα, ενώ εξετάζονται παράλληλα παρεμβάσεις και στην ΕΑΣ των επικουρικών συντάξεων. Η κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να περιορίσει τις στρεβλώσεις του σημερινού συστήματος, χωρίς να σημαίνει αυτομάτως κατάργηση της εισφοράς.
Το δικαστικό σκέλος και το ζήτημα των αναδρομικών
Ωστόσο, το δικαστικό σκέλος παραμένει καθοριστικό, κυρίως ως προς την αναδρομικότητα, αφού στο σκέλος της εφαρμογής του μέτρου, η κυβέρνηση φαίνεται ότι θα πάρει αποφάσεις πριν από την έκδοση της απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κι αυτό, γιατί άλλο το κόστος ως προς την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού για το μέλλον και άλλο το κόστος για μια πιθανή επιστροφή αναδρομικών ποσών που ενδεχομένως κριθούν παράνομα παρακρατηθέντα στο παρελθόν.
Τι είναι η ΕΑΣ και πώς υπολογίζεται σήμερα
Να σημειωθεί ότι η ΕΑΣ θεσπίστηκε με τον ν. 3986/2011 με στόχο την εξασφάλιση της επάρκειας των συντάξεων και της βιωσιμότητας του εθνικού κοινωνικού και συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας με τον σχηματισμό του ΑΚΑΓΕ, που είναι ο ασφαλιστικός κουμπαράς των γενεών, με σωρευμένο κεφάλαιο 23 δισ. ευρώ και έσοδα 790 εκατ. ευρώ τον χρόνο μόνο.
Η ΕΑΣ παρακρατείται στην πηγή από τις συντάξεις εκατοντάδων χιλιάδων συνταξιούχων με άθροισμα κύριων συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ τον μήνα και άνω και επικουρικών άνω των 300 ευρώ. Πρόκειται για ειδική εισφορά, που υπολογίζεται σε ποσοστά κατά κλιμάκια των 300 ευρώ, που ξεκινάει από 3% και φθάνει στο 14% για τις συντάξεις άνω των 3.583 ευρώ τον μήνα.
Η εισφορά υπολογίζεται από το πρώτο ευρώ στο αντίστοιχο ποσοστό και όχι κατά κλιμάκια, όπως γίνεται στη γενική φορολογία, και για τις συντάξεις που χορηγήθηκαν πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, με τον οποίο περικόπηκαν, στο αρχικό ποσό της σύνταξης και όχι στο πραγματικά καταβαλλόμενο μετά την περικοπή της σύνταξης.
Μάλιστα, το παρακρατηθέν υπέρ ΕΑΣ ποσό δεν εκπίπτει της φορολογίας εισοδήματος, αλλά φορολογείται ως εισόδημα.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
| ► Παρακολουθήστε την πιλοτική δίκη της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 7 Οκτωβρίου, κυρίως ως προς το σκέλος της αναδρομικότητας. |
| ► Ελέγξτε τις εξαγγελίες της ΔΕΘ για το εάν υιοθετείται η απαλλαγή έως τα 1.468 ευρώ και η αναμόρφωση των κλιμακίων. |