Ο κλάδος της Βιομηχανικής Παραγωγής και Μεταποίησης βρίσκεται σήμερα σε μία από τις σημαντικότερες περιόδους μετασχηματισμού των τελευταίων δεκαετιών, αντιμέτωπη με μια νέα πρόκληση στο ανθρώπινο δυναμικό: η παραγωγή χρειάζεται λιγότερη εργασία ρουτίνας και περισσότερες τεχνικές, ψηφιακές και εξειδικευμένες δεξιότητες.
Σύμφωνα με την παγκόσμια έκθεση της Manpower για τον Κόσμο της Εργασίας στον κλάδο της Βιομηχανικής Παραγωγής και Μεταποίησης το 2026, το 72% των επιχειρήσεων παγκοσμίως δυσκολεύεται να βρει το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζεται, ενώ το 60% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν έχει λάβει καμία εκπαίδευση ή ανάπτυξη δεξιοτήτων κατά τους τελευταίους έξι μήνες.
Η έκθεση αναδεικνύει πως ο Αυτοματισμός, η Ρομποτική, η Τεχνητή Νοημοσύνη και ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός αλλάζουν ριζικά το περιεχόμενο των θέσεων εργασίας στον κλάδο, αυξάνοντας τη ζήτηση για μηχανικούς, ειδικούς σε αυτοματισμούς και ψηφιακά συστήματα, καθώς και επαγγελματίες που μπορούν να αναπτύσσουν και να αξιοποιούν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ωστόσο, η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη του κλάδου, δημιουργώντας ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των δεξιοτήτων που απαιτούν οι επιχειρήσεις και εκείνων που είναι διαθέσιμες στην αγορά εργασίας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη υιοθετείται στον κλάδο της Βιομηχανικής Παραγωγής και Μεταποίησης με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με άλλους κλάδους
Η Τεχνητή Νοημοσύνη περνά σταδιακά από τα πιλοτικά έργα στην πραγματική λειτουργία των επιχειρήσεων. Συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της παραγωγής, τον έλεγχο ποιότητας, την πρόβλεψη βλαβών του εξοπλισμού, τον προγραμματισμό και τη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Παρ’ όλα αυτά, η υιοθέτηση της είναι πιο σύνθετη σε σχέση με πολλούς άλλους κλάδους.
Μόλις το 46% των CIOs στον κλάδο δηλώνει ότι η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιχείρηση του βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής, έναντι 60% κατά μέσο όρο παγκοσμίως στο σύνολο των κλάδων. Σύμφωνα με την έκθεση, η διαφορά αυτή αντανακλά κυρίως την πολυπλοκότητα του βιομηχανικού περιβάλλοντος και την ανάγκη για υψηλά εξειδικευμένους επαγγελματίες που μπορούν να συνδέσουν τις ψηφιακές τεχνολογίες με την πραγματική λειτουργία της παραγωγής.
Παράλληλα, η εισαγωγή νέων τεχνολογιών δημιουργεί αβεβαιότητα και ανησυχίες στους εργαζομένους. Συνολικά, το 45% των εργαζομένων στον κλάδο ανησυχεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη ή ο Αυτοματισμός θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τη σημερινή τους θέση εργασίας μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού αναδεικνύεται σε εμπόδιο για την ανάπτυξη
Η διαθεσιμότητα και η ετοιμότητα του ανθρώπινου δυναμικού αναδεικνύονται σε βασικό παράγοντα για την επιτυχία του τεχνολογικού μετασχηματισμού. Παρότι η επανεκπαίδευση και η αναβάθμιση δεξιοτήτων βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης εδώ και αρκετά χρόνια, σύμφωνα με τα στοιχεία της Manpower, το 60% των εργαζομένων στον κλάδο της Βιομηχανικής Παραγωγής και Μεταποίησης δηλώνει ότι δεν έχει συμμετάσχει σε κανένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ή ανάπτυξης δεξιοτήτων τους τελευταίους έξι μήνες. Την ίδια στιγμή, το 72% των εργοδοτών δυσκολεύεται να βρει το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζεται.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μια διπλή πίεση. Από τη μια πλευρά, δεν υπάρχουν αρκετοί εξειδικευμένοι επαγγελματίες στην αγορά που να μπορούν να καλύψουν άμεσα τις ανάγκες των επιχειρήσεων και, από την άλλη, πολλοί από τους ήδη εργαζομένους δεν έχουν επαρκείς ευκαιρίες να αποκτήσουν νέες δεξιότητες. Για τον λόγο αυτό, θα γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό για τις επιχειρήσεις όχι μόνο να αναζητούν νέο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά και να χαρτογραφούν συστηματικά τις δυνατότητες και το δυναμικό των ανθρώπων που ήδη απασχολούν.
Στην Ελλάδα, η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον κλάδο της Βιομηχανικής Παραγωγής και Μεταποίησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας Έλλειψης Ταλέντου της ManpowerGroup, το 88% των εργοδοτών δηλώνει δυσκολία στην εύρεση των κατάλληλων υποψηφίων, ποσοστό που παραμένει ιδιαίτερα υψηλό τα τελευταία χρόνια. Την ίδια στιγμή, οι προοπτικές απασχόλησης στον κλάδο διατηρούνται θετικές, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό εξακολουθεί να είναι ισχυρή. Ως αποτέλεσμα, το χάσμα μεταξύ της ζήτησης για εξειδικευμένες τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες και της διαθέσιμης προσφοράς ταλέντου στην αγορά εργασίας παραμένει σημαντική πρόκληση.
Η ανάγκη γεφύρωσης αυτού του χάσματος δεξιοτήτων οδηγεί και στην ανάπτυξη στοχευμένων πρωτοβουλιών εκπαίδευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η CNC Academy της ManpowerGroup Ελλάδας σε συνεργασία με την CNC Solutions η οποία έχει σχεδιαστεί για να παρέχει εξειδικευμένη εκπαίδευση σε τεχνολογίες CNC, συνδέοντας υποψηφίους με δεξιότητες υψηλής ζήτησης με επιχειρήσεις του βιομηχανικού κλάδου. Πρωτοβουλίες αυτού του είδους αναδεικνύουν τη σημασία της ανάπτυξης τεχνικών δεξιοτήτων ως βασικού παράγοντα για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Η σημασία της εκπαίδευσης ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων. Ο βιομηχανικός αυτοματισμός μετατοπίζει τη ζήτηση από τις επαναλαμβανόμενες χειρωνακτικές εργασίες προς ρόλους με υψηλότερες τεχνικές και τεχνολογικές απαιτήσεις. Οι εργαζόμενοι χρειάζεται ολοένα και περισσότερο να μπορούν να προγραμματίζουν, να χειρίζονται, να συντηρούν και να βελτιστοποιούν αυτοματοποιημένα συστήματα, καθώς και να εργάζονται αποτελεσματικά με ψηφιακά εργαλεία.
Σύμφωνα με στοιχεία της Rockwell Automation που παραθέτει η έκθεση αναφέρεται ότι το 93% των επιχειρήσεων του κλάδου παγκοσμίως αναμένει ότι η Ρομποτική και οι σύγχρονες τεχνολογίες παραγωγής θα μετασχηματίσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους. Οι μισές αναμένουν ότι οι υφιστάμενοι εργαζόμενοι θα μετακινηθούν σε νέους ρόλους, το 42% ότι θα προχωρήσει σε προσλήψεις για διαφορετικές θέσεις και το 31% ότι θα αξιοποιήσει λύσεις outsourcing.
Πώς μπορούν να προετοιμαστούν οι επιχειρήσεις για το μέλλον
Τα ευρήματα της έκθεσης καταδεικνύουν ότι η τεχνολογική εξέλιξη από μόνη της δεν αρκεί για να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Παρότι η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των αυτοματοποιημένων συστημάτων παραμένει σύνθετη, η διαθεσιμότητα των κατάλληλων δεξιοτήτων αναδεικνύεται στον σημαντικότερο παράγοντα επιτυχίας του μετασχηματισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν συστηματικά στην αναβάθμιση (upskilling) και επανεκπαίδευση (reskilling) των εργαζομένων τους, να ενισχύσουν τον στρατηγικό σχεδιασμό του ανθρώπινου δυναμικού τους και να αξιοποιήσουν έναν συνδυασμό εσωτερικής ανάπτυξης ταλέντου και εξωτερικής εξειδίκευσης όπου απαιτείται.
Παράλληλα, η δημογραφική συρρίκνωση του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού, η περιφερειοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και η εξάπλωση της αυτοματοποίησης αναμένεται να εντείνουν τον ανταγωνισμό για εξειδικευμένους επαγγελματίες. Ως αποτέλεσμα, η ανάπτυξη τεχνικών και ψηφιακών δεξιοτήτων, η δημιουργία ισχυρών δεξαμενών ταλέντου και η προσαρμογή των εργαζομένων στις απαιτήσεις της «έξυπνης» παραγωγής δεν αποτελούν πλέον επιλογή, αλλά στρατηγική επιχειρηματική αναγκαιότητα.