Δείτε εδώ την ειδική έκδοση

Le Figaro: Η Γαλλία στηρίζει το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου

Το κρίσιμο αυτό έργο για την ενεργειακή ασφάλεια αντιμετωπίζει εμπόδια λόγω των αντιπαραθέσεων με την Τουρκία.

Le Figaro: Η Γαλλία στηρίζει το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου

Η ένταση βρίσκεται στο αποκορύφωμά της εδώ και αρκετές ημέρες μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Άγκυρας. Οι διπλωμάτες βρίσκονται σε επιφυλακή και οι αγορές ενέργειας παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις. Στο επίκεντρο αυτής της κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται ένα υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο μήκους 1.208 χιλιομέτρων, το οποίο προορίζεται να συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο και το Ισραήλ, γράφει η Le Figaro σε άρθρο για το GSI.

Το έργο, συνολικού κόστους 1,9 δισ. ευρώ, υποστηρίζεται από τις Βρυξέλλες και προωθείται με τη συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων, όπως η Nexans, που θα προμηθεύσει τα καλώδια, και το επενδυτικό ταμείο Meridiam, βασικός μέτοχος και κύριος χρηματοδότης. Ωστόσο, παραμένει παγωμένο από το 2024 λόγω των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Το Παρίσι επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή ώστε το στρατηγικής σημασίας αυτό ευρωπαϊκό έργο να μη μετατραπεί σε νέο διπλωματικό επεισόδιο. Από το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, μια ανταλλαγή NAVTEX βρίσκεται σε εξέλιξη στην περιοχή, μέσω των ναυτιλιακών αναγγελιών που εκδίδονται πριν από τον απόπλου πλοίων.

«Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες», προειδοποιεί ο Κωνσταντίνος Φίλης, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στην Αθήνα.

Όταν το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου στην Κρήτη το βράδυ της Τρίτης, με σκοπό να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες έρευνες βυθού για την πόντιση του καλωδίου, το πλήρωμά του γνώριζε ότι η αποστολή θα ήταν δύσκολη.

Λίγες ώρες μετά την αναχώρησή του, η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες είχαν συντονιστεί με τις τουρκικές αρχές και ότι είχε δοθεί η συγκατάθεσή τους. Η ερμηνεία αυτή αμφισβητήθηκε αμέσως από την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Η Ελλάδα εξέδωσε αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας την τουρκική NAVTEX άκυρη και χωρίς ισχύ. Αντίστοιχη ανακοίνωση εξέδωσε και η Κύπρος, υπενθυμίζοντας ότι οι εργασίες εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της είχαν εγκριθεί από τις αρμόδιες κυπριακές αρχές.

Πίσω από αυτή τη διαμάχη των NAVTEX κρύβεται ένα ευρύτερο ζήτημα. Σε μια περίοδο που εντείνονται οι περιφερειακοί ανταγωνισμοί για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις και τους υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου, τίθεται το ερώτημα ποιος έχει το δικαίωμα να εγκρίνει έργα σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές.

«Για την Άγκυρα, η έκδοση NAVTEX αποτελεί τρόπο να δείξει ότι κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει στην περιοχή χωρίς τη δική της έγκριση. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, είναι αδιανόητο να αναγνωρίσουν στην Τουρκία οποιοδήποτε δικαίωμα ελέγχου επί εργασιών που έχουν εγκριθεί από τις δικές τους διοικήσεις», εξηγεί Ευρωπαίος διπλωμάτης που υπηρετεί στην Ελλάδα.

Η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν υποβλήθηκε ποτέ αίτημα αδειοδότησης προς την Άγκυρα.

Οι εντάσεις αυτές δεν είναι αμελητέες. Το ενεργειακό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

«Ο Great Sea Interconnector (GSI) δεν είναι απλώς μια τεχνική υποδομή. Θα συνδέσει τα ηλεκτρικά συστήματα Ελλάδας και Κύπρου μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC), ικανού να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Αυτό σημαίνει ότι το Ισραήλ θα μπορεί να λαμβάνει ευρωπαϊκή ηλεκτρική ενέργεια σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης ή επίθεσης. Παράλληλα, παρέχει στην Ευρώπη ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα σε σχέση με το Ισραήλ», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Φίλης.

Το έργο είναι εξίσου καθοριστικό για την Κύπρο, η οποία παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είναι διασυνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.

«Σήμερα, το νησί λειτουργεί με ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα και η παραγωγή του εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα», προσθέτει ο καθηγητής.

Το καλώδιο θα επιτρέψει στην Κύπρο να αποκτήσει πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην ευρωπαϊκή ηπειρωτική αγορά, αλλά και να εξάγει τα πλεονάσματά της όταν αυξηθεί η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, κυρίως από τα φωτοβολταϊκά.

Η υποθαλάσσια διαδρομή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου φθάνει περίπου τα 900 χιλιόμετρα, με αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 MW. Σε ορισμένα σημεία, το καλώδιο θα πρέπει να ποντιστεί σε βάθη σχεδόν 3.000 μέτρων, γεγονός που καθιστά το έργο εξαιρετικά απαιτητικό από τεχνολογικής και βιομηχανικής άποψης.

Το οικονομικό σκέλος είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό. Από το συνολικό εκτιμώμενο κόστος των 1,94 δισ. ευρώ, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει επιχορήγηση περίπου 657 εκατ. ευρώ μέσω του μηχανισμού Connecting Europe Facility.

Το έργο αναπτύσσεται από εταιρεία που ανήκει κατά 66% στη γαλλική Meridiam και κατά 34% στον ελληνικό ΑΔΜΗΕ (IPTO). Με τη Nexans ως κατασκευαστή και προμηθευτή των καλωδίων, η γαλλική παρουσία μόνο συμβολική δεν είναι. Είναι χρηματοδοτική, βιομηχανική και πλέον διπλωματική.

Η είσοδος της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου, στις 5 Αυγούστου, έδωσε νέα ώθηση σε μια υποδομή που είχε καθυστερήσει επί μακρόν. Η Nexans, από την πλευρά της, επηρεάζεται άμεσα από τις άδειες που απαιτούνται τόσο για τις έρευνες βυθού όσο και για την εξέλιξη των εργασιών.

Για το Παρίσι, το διακύβευμα είναι επίσης η προστασία των γαλλικών οικονομικών συμφερόντων σε μια περιοχή όπου οι ενεργειακές υποδομές έχουν καταστεί εργαλεία γεωπολιτικής ισχύος.

Προς το παρόν, το χρονοδιάγραμμα παραμένει εύθραυστο. Οι ερευνητικές εργασίες είχαν ήδη διακοπεί απότομα το 2024, όταν η Τουρκία είχε αναπτύξει πολεμικά πλοία νότια της Κάσου και της Καρπάθου.

Η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί συνεπώς βασικό βήμα. Πριν από την πόντιση του καλωδίου, είναι απαραίτητο να χαρτογραφηθεί με ακρίβεια ο βυθός και να προσδιοριστεί η τεχνικά ασφαλέστερη διαδρομή.

Ο νέος στόχος για την ολοκλήρωση του έργου τοποθετείται πλέον στο 2031, ενώ το τελικό κόστος ενδέχεται να υπερβεί τις αρχικές εκτιμήσεις.

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, «η εμπλοκή της Γαλλίας αποτελεί αυτή τη φορά εγγύηση για την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου».

Η πρόκληση για το Παρίσι είναι να αποτρέψει την κλιμάκωση της έντασης, ώστε να μη διακυβευθεί ούτε η ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου ούτε η αξιοπιστία των ευρωπαϊκών έργων διασύνδεσης και των φιλοδοξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για διαφοροποίηση των ενεργειακών της πηγών.

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v
Απόρρητο