της Μάρω Τσαντήλα

Η επιβολή αστικών διοδίων, η εισαγωγή νέου συστήματος τιμολογιακής πολιτικής για τα οχήματα, το οποίο θα κινείται με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», αλλά και η προώθηση κινήτρων απόσυρσης των παλαιών Ι.Χ. και αντικατάστασής τους με οχήματα νέας τεχνολογίας, που προκαλούν πολύ μικρότερη επιβάρυνση στο περιβάλλον περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων στις, ξεχωριστές, προτάσεις που υπέβαλαν τα συναρμόδια υπουργεία Μεταφορών και ΠΕΧΩΔΕ προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την αστική κινητικότητα.

Οι προτάσεις των δύο υπουργείων, ήταν το αποτέλεσμα Ομάδων Εργασίας που συνεστήθησαν με σκοπό να προτείνουν λύσεις κατ’ εφαρμογή της Πράσινης Βίβλου για την Αστική Κινητικότητα, όπως έχει ζητήσει από όλα τα μέλη της Ε.Ε., προβλέπουν την ενίσχυση χρήσης των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και παράλληλα την υιοθέτηση αντικινήτρων για την χρήση των Ι.Χ.

Το ΥΠΕΧΩΔΕ σημειώνει ότι οι προτάσεις του, που κινούνται σε τέσσερις κατευθύνσεις, έχουν εφαρμογή κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αλλά μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλες μικρότερες πόλεις.

Οι τέσσερις αυτές κατευθύνσεις είναι οι εξής:

* ενιαίος χωροταξικός/πολεοδομικός και συγκοινωνιακός σχεδιασμός,
* αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας,
* η ανάπλαση του αστικού χώρου και η απόδοση περισσότερου χώρου στις
ήπιες μορφές μετακίνησης με τον ταυτόχρονο περιορισμό/αποθάρρυνση
της χρήσης του Ι.Χ. αυτοκινήτου και
* προώθηση τεχνολογιών και μέτρων για το περιβάλλον.

Στο επίπεδο του χωροταξικού και συγκοινωνιακού σχεδιασμού μεταξύ άλλων προτείνεται η ανάπτυξη νέων υποδομών και κυρίως μέσων σταθερής τροχιάς που θα τροφοδοτεί κόμβους ανάπτυξης και θα προωθεί τη συνδυασμένη λειτουργία όλων των μέσων, δίνοντας προτεραιότητα στις υποδομές των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και κυρίως των μέσων σταθερής τροχιάς.

Παράλληλα θα πρέπει να προχωρήσει και η ανακατανομή της χρήσης της διαθέσιμης οδικής υποδομής προς όφελος των ΜΜΜ, με αποκλειστικές λωρίδες κυκλοφορίας, απόδοση προτεραιότητας στις διασταυρώσεις κ.λ.π., ενώ επιπλέον εξετάζεται και η δημιουργία νέων οδικών υποδομών.

Προκειμένου να περιοριστεί η χρήση Ι.Χ. προτείνεται η ελεγχόμενη στάθμευση στα κέντρα, η καθιέρωση τιμολογιακής πολιτική που θα αποθαρρύνει τη χρήση Ι.Χ. στις μετακινήσεις εργασίας και στις μετακινήσεις προς τα υπερτοπικά κέντρα.

Οι επιστήμονες που συνέταξαν τις προτάσεις σημειώνουν ότι η σειρά που θα γίνουν οι παρεμβάσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία στο να έχουν τελικώς θετικές επιπτώσεις.
Ενδεικτικά σημειώνεται ότι ελεγχόμενη στάθμευση χωρίς προηγούμενη επένδυση στις Δημόσιες Συγκοινωνίες λειτουργεί αποτρεπτικά στην προσέλκυση θέσεων εργασίας και οδηγεί δυνητικούς πελάτες και επισκέπτες σε άλλους προορισμούς.

Σε ότι αφορά την διαχείριση της κυκλοφορίας τονίζεται ότι θα πρέπει αξιοποιείται η συγκοινωνιακή υποδομή της πόλης, όπως οι περιορισμοί (όπως δρόμοι ήπιας κυκλοφορίας, όρια ταχύτητας, ζώνες αποκλειστικής κυκλοφορίας πεζών) ή η τιμολόγηση (περιβαλλοντικά τέλη, τιμολόγηση της συμφόρησης κα) της χρήσης του Ι.Χ.

Για τη στάθμευση προτείνεται να δίνεται προτεραιότητα στους κατοίκους και στη βραχυχρόνια ελεγχόμενη στάθμευση των επισκεπτών (κατά το πρότυπο που έχει εφαρμόσει ο Δήμος Αθηναίων).

Απόσυρση

Οι προτάσεις για την μείωση της ρύπανσης περιέχουν την παροχή κινήτρων για την απόσυρση από την των οχημάτων χωρίς καταλυτικό μετατροπέα κατ’ αρχήν και κατόπιν, με μετατροπέα πρώτης γενιάς σε συνδυασμό με αντικίνητρα κυκλοφορίας των οχημάτων αυτών, π.χ. αναλογικές με την περιβαλλοντική επιβάρυνση ή την ηλικία αυξήσεις στα τέλη κυκλοφορίας.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς από το σύνολο των 5,5 εκατομμυρίων Ι.Χ. αυτοκινήτων της Ελλάδας, περίπου το 1 εκατομμύριο είναι μη-καταλυτικά, ηλικίας άνω των 20 ετών, ενώ κυκλοφορούν και περίπου 400.000 οχήματα ηλικίας 15 – 20 ετών, με καταλυτικούς μετατροπείς πρώτης γενιάς, οι οποίοι υπολείπονται σημαντικά σε σχέση με τους τριοδικούς και λόγω παλαιότητας ενδέχεται να υπολειτουργούν.

Με βάση τα στοιχεία αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι περί το 88% των οχημάτων της χώρας κινούνται εντός των πόλεων, ένα μίγμα μέτρων με στόχευση καταρχήν στα παλαιότερα οχήματα και κατόπιν στα ενδιάμεσης ηλικίας, αναμένεται να οδηγήσει σε πολύ αξιόλογο περιβαλλοντικό κέρδος.

Οι επιστήμονες προτείνουν επίσης την ενθάρρυνση για αγορά οχημάτων μειωμένου μεγέθους και βάρους που μπορεί επίσης να οδηγήσει σε σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη. Μάλιστα το συγκεκριμένο μέτρο το συνδέουν με την αλλαγή βαθιά εδραιωμένων αντιλήψεων που θεωρούν το αυτοκίνητο ως σύμβολο κοινωνικής καταξίωσης, οδηγώντας πολλούς καταναλωτές να επιλέγουν αυτοκίνητα τα οποία είναι μεγαλύτερα σε κυβισμό, βαρύτερα και κατά συνέπεια λιγότερο αποδοτικά, σε σχέση με τις πραγματικές καθημερινές ανάγκες τους!

Τέλος στην πρόταση της Ειδικής Επιτροπής του υπουργείου Μεταφορών που αφορά την προσωπική ασφάλεια στις Αστικές Μεταφορές σημειώνεται ότι αυτή θα πρέπει να διασφαλίζεται τόσο στους χώρους αναμονής, στους σταθμούς μετεπιβίβασης, στις διαδρομές προς και από τα Μέσα Μεταφοράς όσο και εντός του οχήματος.

Σε αυτήν την κατεύθυνση συγκλίνει ο ορθός σχεδιασμός των εγκαταστάσεων, η χρήση εξοπλισμού ασφαλείας (κάμερες, τηλέφωνα επικοινωνίας) και προσωπικού, ο επαρκής φωτισμός και η καθαριότητα του χώρου. Τονίζεται επίσης, η σημασία της εφαρμογής του συστήματος κλήσης εκτάκτου ανάγκης eCall - 112 στο χώρο των μεταφορών τόσο σε επίπεδο προσωπικής όσο και οδικής ασφάλειας.