Στα ψιλά γράμματα των συμβολαίων και κυρίως στις διατάξεις της MiFID θα κριθούν, όπως όλα δείχνουν, οι οποιεσδήποτε νομικές διεκδικήσεις αποζημιώσεων για τη διάθεση εγγυημένων προϊόντων Lehman Brothers στην ελληνική αγορά.

Με τη σκόνη πλέον σταδιακά να κατακάθεται, αποκαλύπτεται ότι τα τμήματα private banking ελληνικών και ξένων τραπεζών είχαν αξιοσημείωτη έκθεση σε προϊόντα Lehman και κυρίως σε δομημένα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου.

Τα ομόλογα έκδοσης Lehman είχαν, άλλωστε, το δέλεαρ των υψηλότερων επιτοκίων από τα υπόλοιπα των ομοειδών -επενδυτικών- τραπεζών μετά το ξέσπασμα της πιστωτικής κρίσης.

Είχαν, δηλαδή, επιτόκιο libor συν 250 μ.β., όταν της Morgan Stanley ή της Merrill Lynch είχαν libor συν 100 ή 150 μονάδες βάσης.

Οι υψηλές αποδόσεις υψηλού κινδύνου που χάριζαν τα ομόλογα Lehman και οι υψηλές αποδόσεις χαμηλότερου κινδύνου λόγω και της πιστοληπτικής ικανότητας "ΑΑΑ" των προϊόντων AIG εξηγούν γιατί βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο αρκετών πελατών τμημάτων private banking.

Πέραν της Citibank, δύο ακόμη τμήματα ιδιωτικής τραπεζικής ελληνικών τραπεζών είχαν διαθέσει αξιοσημείωτο όγκο προϊόντων Lehman σε πελάτες τους.

Σύμφωνα με κύκλους των δύο τραπεζών, στις περισσότερες περιπτώσεις οι πελάτες τους δεν διαθέτουν έκθεση σε προϊόντα Lehman υψηλότερη του 2% επί του συνολικού τους χαρτοφυλακίου.

Στις περιπτώσεις, δε, που προκύπτει ότι πελάτες με σύμβαση διαχείρισης χαρτοφυλακίου είχαν υπερβολική έκθεση σε προϊόντα Lehman και κακή διάρθρωση χαρτοφυλακίου με βάση τον επενδυτικό τους χαρακτήρα, ίσως εξεταστεί η ανάληψη μέρους της ζημίας από την τράπεζα.

Κίνηση περίπου εύλογη για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα τμήματα ιδιωτικής τραπεζικής, τα οποία στηρίζονται στην καλή σχέση τους με τους πελάτες.

Με δεδομένο ότι στα εγγυημένου κεφαλαίου ο κίνδυνος που αναλαμβάνει ο αγοραστής είναι ακριβώς η κατάρρευση του εκδότη και η διεκδίκηση μέρους, έστω, του κεφαλαίου, νομικά δείχνει ότι "πάσχει". Τα ψιλά γράμματα των δομημένων προϊόντων με εγγύηση κεφαλαίου, που διατίθενται στην ελληνική αγορά, αναφέρουν τον κίνδυνο.

Τα ομόλογα της Lehman πρόσφεραν υψηλές αποδόσεις λόγω και του αναλαμβανόμενου μεγαλύτερου κινδύνου. Επομένως, εφόσον οι συμβάσεις ανέφεραν, έστω και σαν ψιλά γράμματα, τον κίνδυνο κατάρρευσης της Lehman, δύσκολα μπορεί να διεκδικηθεί αποζημίωση μια και προκύπτει γνώση αναλαμβανόμενου κινδύνου.

Γνώριζε, όμως, τον κίνδυνο ο επενδυτής; Εδώ υπεισέρχονται τα ψιλά γράμματα της MiFID και κάνουν σύμφωνα με νομικούς κύκλους εξαιρετικά ενδιαφέρουσα την περίπτωση.

Με δεδομένο ότι τα προϊόντα Lehman είχαν και υψηλότερες προμήθειες, τα δίκτυα είχαν θεωρητικά κίνητρο να τα προωθούν περισσότερο απ' ό,τι ομοειδή προϊόντα χαμηλότερης απόδοσης. Τηρήθηκαν οι διαδικασίες της MiFID που επιβάλλουν αγορά προϊόντων και διάρθρωση χαρτοφυλακίου αντίστοιχη του επενδυτικού προφίλ του πελάτη;

Αν όχι, η ευθύνη βάσει των διατάξεων της MiFID βαρύνει τον διανομέα των προϊόντων και όχι τον εκδότη.

Τα δικαιώματα των επενδυτών σε καθεστώς MiFID είναι σαφώς αυξημένα και οι εμπλεκόμενες εταιρίες μπορεί να υποστούν σοβαρές κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεών τους. Για όσα προϊόντα διατέθηκαν στην ελληνική αγορά μετά την 1η Νοεμβρίου του 2007 οι διατάξεις της MiFID είναι καθοριστικές.

Το ίδιο ισχύει και για τα προϊόντα Lehman, τα οποία άρχισαν να γίνονται θελκτικά σε επίπεδο αποδόσεων το ίδιο διάστημα λόγω της πιστωτικής κρίσης

Τα ερωτήματα λοιπόν που τίθενται είναι τα εξής: Καθορίστηκε ο επενδυτικός χαρακτήρας των πελατών; Διενεργήθηκαν τα τεστ καταλληλότητας και συμβατότητας που επιβάλλει η MiFID για ιδιώτες; Δηλώθηκε ρητά, τόσο εγγράφως όσο και προφορικώς, από πλευράς τραπεζών και ΑΧΕΠΕΥ στους πελάτες τους ο κίνδυνος τοποθετήσεων, βάσει του επενδυτικού τους προφίλ;

Συναίνεσαν οι πελάτες εγγράφως για την ανάληψη αυτού του κινδύνου; Ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός προστασίας του επενδυτή, η προειδοποίησή του δηλαδή σε περίπτωση που επιλέξει προϊόν ή υπηρεσία ασύμβατη με το επενδυτικό του προφίλ;

Αν έχουν τηρηθεί οι παραπάνω διαδικασίες, τότε για τα προϊόντα Lehman που διατέθηκαν μετά την 1η Νοεμβρίου του 2007 δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί εύκολα διεκδίκηση εις βάρος των διανομέων τους, αναφέρουν έγκριτοι νομικοί κύκλοι.