Αντιανταγωνιστικές πρακτικές, διαχρονικές στρεβλώσεις, υπερπροσφορά σημείων πώλησης, αδιαφάνεια στην τιμολόγηση των αγαθών και η εξασφάλιση της κερδοφορίας μέσα από τις αυξημένες τιμές και όχι από τον όγκο πωλήσεων είναι ορισμένες από τις "πληγές" που εξακολουθούν να ταλαιπωρούν την ελληνική οικονομία, διατηρώντας στα ύψη τις τιμές στο ράφι.

Οι 14 πληγές της ακρίβειας με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι καταναλωτές, η ελληνική οικονομία, η κυβέρνηση και οι επιχειρηματίες σίγουρα δεν είναι κάτι καινούργιο, αντιθέτως, οι διαχρονικές στρεβλώσεις εξακολουθούν να διατηρούν στα ύψη τα επίπεδα των τιμών σειράς αγαθών και υπηρεσιών πέρα από κάθε λογική και φυσικά πέρα από τις επιταγές της…ύφεσης στην οποία έχει περιέλθει η ελληνική οικονομία.

Σε αυτό το θέμα αναφέρθηκε εκτενώς ο πρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού κ. Δημήτρης Κυριτσάκης, κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε εκδήλωση που διοργάνωσε το ΙΣΤΑΜΕ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην Ελλάδα, το μικρό μέγεθος της αγοράς, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι υπάρχει σε πολλούς κλάδους υπερπροσφορά σημείων πώλησης (βλ. π.χ. τα πρατήρια υγρών καυσίμων, που είναι υπερδιπλάσια του κοινοτικού μέσου όρου ή ο πολύ μεγάλος αριθμός των μικρών εμπορικών καταστημάτων, ειδικά στις ανεπτυγμένες αστικές περιοχές), επιβαρύνει τις τελικές τιμές και συμβάλλει στην έξαρση των φαινομένων υπερκοστολόγησης.
 
Την ίδια ώρα, κάθε επιχειρηματίας επιδιώκει συνήθως να εξασφαλίσει την κερδοφορία του από τις αυξημένες τιμές και όχι από τον όγκο των πωλήσεών του, εκμεταλλευόμενος πολλές φορές την ανελαστικότητα της ζήτησης και την έλλειψη καταναλωτικής συνείδησης.

Από την άλλη πλευρά, πάντως, όπως σημείωσε ο πρόεδρος της Ανεξάρτητης Αρχής, η διατήρηση των υψηλών τιμών, ακόμη και σε περιόδους ύφεσης, οφείλεται εν μέρει στην ανελαστικότητα της ζήτησης, ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης, η οποία οδηγεί σε σύγκλιση των τιμών προς τα πάνω, αλλά και στο γεγονός πως οι καταναλωτές εξακολουθούν να αγοράζουν σε υψηλές τιμές, λόγω και της αναντιστοιχίας που καταγράφεται μεταξύ της πραγματικής αγοραστικής και της λογιστικής ικανότητας, όπως αυτή προκύπτει από τα φορολογητέα εισοδήματα!

Σύμφωνα πάντα με τον κ. Κυριτσάκη, το σκηνικό αυτής της εγχώριας ακρίβειας συμπληρώνεται από διαχρονικές στρεβλώσεις και διαρθρωτικά ζητήματα, όπως:

1. Έλλειψη ανταγωνιστικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, όπως ο κατακερματισμός του γεωργικού τομέα και η έλλειψη ισχυρών και υγιών συνεταιριστικών οργανώσεων.

2. Αδιαφάνεια τιμολόγησης των καταναλωτικών αγαθών, καθώς η τελική τιμή δεν είναι πάντα σαφής ή ευδιάκριτη λόγω των ποικίλων εκπτώσεων.

3. Απουσία εύκολα προσβάσιμων διαδικτυακών υπηρεσιών σύγκρισης των λιανικών τιμών, λόγω της χαμηλής απήχησης του ηλεκτρονικού εμπορίου.

4. Εισαγωγή από το εξωτερικό της πλειονότητας των προϊόντων, επιβαρημένης με υψηλά μεταφορικά κόστη, λόγω της ανυπαρξίας σχεδόν του τομέα παραγωγής στη χώρα μας.

5. Υψηλοί συντελεστές της φορολογίας, σε συνδυασμό με ενδοομιλικές συναλλαγές (transfer pricing) από την πλευρά των πολυεθνικών, που μεταφέρουν, με τεχνητό τρόπο, τα φορολογούμενα κέρδη τους σε άλλες χώρες.

6. Κερδοσκοπία από την εμπλοκή πληθώρας μεσαζόντων στην αλυσίδα διανομής.

7. Έλλειψη, σε επίπεδο Ε.Ε., συνολικής προσέγγισης και εποπτείας αναφορικά με τα παράγωγα γεωργικών προϊόντων.

8. Συγκυριακές διεθνείς ανατιμήσεις πρώτων υλών.

9. Κατάλοιπα των προς τα πάνω στρογγυλοποιήσεων που προκάλεσε η είσοδος της Ελλάδας στην οικονομική και νομισματική ένωση (ΟΝΕ)

10. Ανελαστικότητα της ζήτησης, ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης, η οποία οδηγεί σε σύγκλιση των τιμών προς τα πάνω.

11. Αναντιστοιχία μεταξύ της πραγματικής αγοραστικής και της λογιστικής ικανότητας, όπως αυτή προκύπτει από τα φορολογητέα εισοδήματα.

12. Μικρό μέγεθος της αγοράς, η οποία, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι υπάρχει σε πολλούς κλάδους υπερπροσφορά των σημείων πώλησης (π.χ. πρατήρια υγρών καυσίμων που είναι υπερδιπλάσια του κοινοτικού μέσου όρου ή ο μεγάλος αριθμός μικρών εμπορικών καταστημάτων), επιβαρύνει τις τελικές τιμές και συμβάλλει στην έξαρση των φαινομένων υπερκοστολόγησης.

13. Ο κάθε επιχειρηματίας επιδιώκει να εξασφαλίσει την κερδοφορία του από τις αυξημένες τιμές και όχι από τον όγκο των πωλήσεών του.

14. Αυξημένο μεταφορικό κόστος των προϊόντων, που συνδέεται με τη χωροταξία του ελλαδικού χώρου και τη συνακόλουθη απουσία διευρωπαϊκών δικτύων.

Στα πιο πάνω προβλήματα έρχονται να προστεθούν, σύμφωνα με τον ίδιο, και οι κάθε είδους αντιανταγωνιστικές πρακτικές, κυρίως οι εναρμονισμένες πρακτικές ή ακόμα και οι καρτελικού τύπου συμπράξεις αλλά και ο νόμος της σιωπής που επικρατεί στην αγορά.

Ωστόσο, ο ίδιος επισήμανε ότι ο ρεαλισμός επιβάλλει να συνειδητοποιήσουμε πως η χώρα, όπως και άλλες μικρές οικονομίες, εμφανίζει ειδικά χαρακτηριστικά που την κάνουν να διακρίνεται από πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως της κεντρικής Ευρώπης.

Αυτά τα ειδικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ανεξάρτητης Αρχής, συνδέονται με το μέγεθός της, την αρχιπελαγική γεωγραφική δομή της, τη σχετικά αργοπορημένη απελευθέρωση των αγορών της κ.λπ.

Επομένως, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, η άμεση σύγκριση με τις πιο πάνω χώρες (κυρίως τις πιο προηγμένες από πλευράς οικονομιών κλίμακας, ιστορίας και κουλτούρας ανταγωνισμού) δεν είναι επιτυχής.