Στις 25 Αυγούστου του 2011, ο γερμανός υφυπουργός Οικονομίας, κ. Στέφαν Κάπφερερ, αναφερόμενος στις «Ειδικές Οικονομικές Ζώνες στην Ελλάδα», είχε δηλώσει ότι μέσω αυτών «υπάρχει η πρόθεση να δημιουργήσουμε ένα φιλικό περιβάλλον με ευνοϊκές συνθήκες για τις επενδύσεις, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν ευκολότερα να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους. Επ’ αυτού εξετάζονται διάφορα σενάρια. Είτε η λήψη αποφάσεων να είναι από την ελληνική κυβέρνηση, είτε να πρέπει να ληφθούν αποφάσεις και από την Επιτροπή».

Από τότε έχουν περάσει πάνω από έξι μήνες και μέχρι στιγμής επί της ουσίας δεν έχει υπάρξει κάποια συγκεκριμένη πρόταση-απόφαση, αν και αρκετές περιφέρειες στη χώρα ενδιαφέρονται για τις ΕΟΖ. Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες αναμένουν την πρόταση, διότι οποιαδήποτε απόφαση περνά από τα κεντρικά, ενώ φαίνεται να είναι έτοιμες να εγκρίνουν σχετικό αίτημα.

Στην Αθήνα, από την άλλη πλευρά, αναμένουν τη μελέτη βιωσιμότητας και το επιχειρησιακό πλάνο για τις ΕΟΖ που έχει αναλάβει να καταρτίσει η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, η οποία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέσα στο μήνα και βάσει της οποίας θα ληφθούν οι όποιες αποφάσεις.

Την ίδια ώρα τεχνική έκθεση που εκπόνησε η εταιρεία Capital Markets Experts Α.Ε. για λογαριασμό του Οικονομικού Φόρουμ Θράκης προτείνει 12 διαφορετικές Ειδικές Οικονομικές Ζώνες (ΕΟΖ) στην Περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, με κριτήριο την περιοχή και το κύριο προϊόν ή τη δραστηριότητα που υπάρχει ήδη σε αυτήν.

Σύμφωνα με τη μελέτη, την ευθύνη για τις ΕΟΖ προτείνεται να έχει μια Κεντρική Αρχή Διαχείρισης υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, με μετόχους κατά 51% κρατικούς φορείς και κατά 49% ιδιωτικά νομικά ή ακόμη και φυσικά πρόσωπα.

Σε ότι αφορά τα κίνητρα, και συγκεκριμένα τα φορολογικά, για όσους επενδυτές αποφασίσουν να εντάξουν τις επιχειρήσεις τους σε κάποια από τις περιφερειακές ΕΟΖ, η μελέτη προτείνει μηδενική φορολογία εισοδήματος τα πρώτα 10 χρόνια και 50% χαμηλότερη σε σχέση με την ισχύουσα για τα επόμενα πέντε.

Επίσης, προτείνει μηδενική φορολογία μερισμάτων, μειωμένες κατά 5% ασφαλιστικές εισφορές, μηδενική φορολογία αγοράς ακινήτων και μηδενικό ΦΠΑ για την αγορά πρώτων υλών και υπηρεσιών. Παράλληλα, προτείνεται δασμός προϊόντων προς την εσωτερική αγορά 3% επί της συνολικής αξίας ή 1,5% εάν το 100% των πρώτων υλών είναι ελληνικές.

Οι 12 ΕΟΖ που προτείνει η Capital Market

* Περιφερειακή ΕΟΖ Αγροτικών Προϊόντων Ορεστιάδας: Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ζώνης θα δραστηριοποιούνται εταιρείες μεταποίησης και συσκευασίας αγροτικών προϊόντων, όμως με καθαρά εξαγωγικό προσανατολισμό (προϊόντα όπως το σπαράγγι και το σκόρδο που βρίσκονται μόνο στον Έβρο).

Προτείνεται, επίσης, στη ζώνη να εδρεύει και να λειτουργεί Περιφερειακό Χρηματιστήριο Αγροτικών Προϊόντων, στο οποίο θα διαπραγματεύονται αποθετήριοι τίτλοι αγροτικών προϊόντων, όχι μόνο από το σύνολο της συγκεκριμένης περιφέρειας αλλά και από τις γειτονικές χώρες (π.χ. ροδόνερο και ροδέλαιο από τη Βουλγαρία).

* Περιφερειακή ΕΟΖ Μεταξιού Σουφλίου: Στη συγκεκριμένη περιοχή σκοπός θα είναι η αναζωογόνηση της τοπικής οικονομίας με τη δημιουργία μιας εξειδικευμένης Περιφερειακής ΕΟΖ Μεταξιού, για τις εταιρείες που αποκλειστικά θα ασχολούνται με την επεξεργασία, την «τυποποίηση» και την εξαγωγή του μεταξιού και των προϊόντων αυτού. Λόγω μεγέθους, προτείνεται το μοντέλο ανάπτυξης της ΕΟΖ να είναι το Single Factory EPZ, δηλαδή η Οικονομική Ζώνη Αυτόνομων Επιχειρηματικών Μονάδων (ΑΕΜΟΖ).

* Περιφερειακή ΕΟΖ Υπηρεσιών Αλεξανδρούπολης: Στόχος η προσέλκυση διεθνών τραπεζών, ασφαλιστικών και επενδυτικών εταιρειών. Το θεσμικό πλαίσιο θα μπορούσε να προσομοιάζει με αυτό του Λουξεμβούργου από πλευράς κανόνων ίδρυσης, ώστε να σταματήσει η ροή επενδυτικών εταιρειών τύπου ΟΣΕΚΑ (Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες) ελληνικών κεφαλαίων να καταλήγει στη συγκεκριμένη χώρα.

* Περιφερειακή ΕΟΖ Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Άβαντα: Στην παρούσα ΒΙΠΕ Άβαντα προτείνεται να λειτουργήσει μια Περιφερειακή ΕΟΖ Βιομηχανίας και Τεχνολογίας, με στόχο αφενός την αξιοποίηση της υφιστάμενης ΒΙΠΕ και αφετέρου τη δραστική μείωση της ανεργίας στην πόλη της Αλεξανδρούπολης.

* Περιφερειακή ΕΟΖ Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Κομοτηνής: Προτείνεται η δημιουργία αντίστοιχων προδιαγραφών, κινήτρων και στόχων Περιφερειακή ΕΟΖ στη ΒΙΠΕ της Κομοτηνής, με απώτερο σκοπό τη μείωση της ανεργίας στην περιοχή της Ροδόπης.

* Περιφερειακή ΕΟΖ Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Ξάνθης: Η 6η προτεινόμενη Περιφερειακή ΕΟΖ οριoθετείται στη ΒΙΠΕ της Ξάνθης, με όλα τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά των προηγούμενων δύο, και φυσικά και εδώ με απώτερο σκοπό τη μείωση της ανεργίας στην περιοχή της Ξάνθης.

* Περιφερειακή ΕΟΖ Logistics λιμένα Αλεξανδρούπολης: Ο λιμένας της Αλεξανδρούπολης θεωρείται στρατηγικά σημαντικός για τη συνολική ανάπτυξη τις ΕΟΖ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, κι αυτό γιατί, σε παγκόσμια κλίμακα, μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους επιτυχίας των Οικονομικών Ζωνών αποτελεί η διασύνδεσή τους, είτε οδικώς, είτε σιδηροδρομικά, με εμπορευματικούς λιμένες. Μια από τις ενέργειες που θεωρείται ότι οδηγεί τις εξελίξεις προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση είναι και η προτεινόμενη δημιουργία μιας Περιφερειακής ΕΟΖ Logistics Λιμένος Αλεξανδρούπολης, γεγονός το οποίο θα αναβαθμίσει σε σημαντικό βαθμό τις γενικότερες εργασίες του λιμένα. Το μοντέλο ανάπτυξης της Περιφερειακής ΕΟΖ Logistics Λιμένος Αλεξανδρούπολης, προτείνεται να είναι αυτό των Specialized Zones (S.Z.).

* Περιφερειακή ΕΟΖ Logistics λιμένα Καβάλας: Αντίστοιχης φιλοσοφίας, οργάνωσης και στόχων ΕΟΖ προτείνεται να αναπτυχθεί και στο λιμάνι της Καβάλας, ώστε η περιφέρεια να μπορεί να εξυπηρετήσει τις αυξημένες ανάγκες διακίνησης εμπορευμάτων μέσω των θαλάσσιων οδών και, μάλιστα, από δύο διαφορετικά σημεία. Απόδειξη του πιθανού εύρους της αναβάθμισης των εργασιών των δύο λιμανιών (Καβάλας και Αλεξανδρούπολης) από το συνολικό project, αποτελεί το γεγονός ότι στη γειτονική Τουρκία, το λιμάνι μέσω του οποίου διακινείται το 1/3 των containers είναι αυτό του Ambarli στην Ανατολική Θράκη.

* Περιφερειακή ΕΟΖ Μαρμάρου και Οινοποιίας Δράμας: Η περιοχή της Δράμας, μελετώμενη στο πλαίσιο του δυωνύμου «προϊόν-περιοχή», καταδεικνύει εξαιρετικά έντονα την επεξεργασία και την εξαγωγή μαρμάρων, καθώς και αυτήν της οινοποιίας. Ως εκ τούτου προτείνεται η δημιουργία μιας Περιφερειακής ΕΟΖ Μαρμάρου και Οινοποιίας Δράμας. Η συγκεκριμένη ΕΟΖ θα έχει αποκλειστικά εξαγωγικό προσανατολισμό, τα δε προϊόντα της για λόγους ισότητας στον εσωτερικό ανταγωνισμό θα πρέπει να έχουν αυξημένο δασμό (μεγαλύτερο του 3%).

* Τρεις Περιφερειακές ΕΟΖ Τουρισμού και Αναψυχής: Ένας από τους βασικούς στόχους της δημιουργίας της ΕΟΖ θα πρέπει να είναι, σύμφωνα με τη μελέτη, και η τουριστική αναβάθμιση μιας περιοχής. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η δημιουργία τριών Περιφερειακών ΕΟΖ Τουρισμού και Αναψυχής, οι οποίες θα πρέπει να σχεδιαστούν προσεκτικά, ώστε να μην αποτελέσουν πυρήνες αθέμιτου ανταγωνισμού ως προς τις υφιστάμενες τουριστικές μονάδες. Αναλυτικότερα, προτείνεται η δημιουργία Περιφερειακής ΕΟΖ Τουρισμού και Αναψυχής Καβάλας και Θάσου, Περιφερειακής ΕΟΖ Τουρισμού και Αναψυχής Πόρτο Λάγος και Περιφερειακής ΕΟΖ Τουρισμού και Αναψυχής Σαμοθράκης. 1

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΟΖ ΑΠΟ ΤΟ 1959 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Η πρώτη «μοντέρνα ΕΟΖ» θεωρείται ότι δημιουργήθηκε στην Ιρλανδία το 1959 και είναι η Shannon Free Zone, όπου ακόμη και σήμερα λειτουργούν στο πλαίσιό της περισσότερες από 110 διεθνείς εταιρείες.

Συγκρίνοντας τη νεώτερη εξέλιξη των ΕΟΖ τον τελευταίο μισό αιώνα παρατηρούμε τα εξής:
* Το 1970 υπήρχαν ΕΟΖ σε 30 χώρες, ενώ σήμερα υφίστανται σε περισσότερες από 125.
* Λειτουργούσαν 80 projects ζωνών, ενώ σήμερα υπάρχουν πάνω από 5.000 αντίστοιχα projects.
* Δεν υπήρχε καμία ιδιωτική ζώνη, ενώ σήμερα οι ιδιωτικές ΕΟΖ είναι πάνω από 1.300.
* Οι συνολικές εξαγωγές μέσω των ζωνών έφθαναν τα 6 δισ. δολάρια, τη στιγμή που σήμερα οι συνολικές εξαγωγές ξεπερνούν τα 700 δισ. δολάρια.
* Απασχολούνταν σχεδόν 1 εκατομμύριο εργαζόμενοι σε σχέση με τα περισσότερα από 52 εκατομμύρια που απασχολούνται σήμερα.