Σειρά διορθωτικών μέτρων για τον εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου, με στόχο την αντιμετώπιση των ανεξέλεγκτων εκπτώσεων στις αναθέσεις μελετών και την ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού, απέστειλε στο υπουργείο Ανάπτυξης ο ΣΕΓΜ.

Ειδικότερα, ό ΣΕΓΜ επισημαίνει ότι η πλήρης απελευθέρωση των εκπτώσεων στις αναθέσεις μελετών και συναφών υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου, η οποία ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2011 κατ’ εφαρμογή του Ν. 3919/2011, αν και ως μέτρο κινείται στη σωστή κατεύθυνση της ενίσχυσης του υγιούς ανταγωνισμού, με την αποσπασματικότητα που έχει εφαρμοστεί έχει δημιουργήσει ένα χαοτικό σκηνικό στην αγορά, το οποίο λειτουργεί εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος και των υγιών επιχειρήσεων και θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ωρίμανση και την υλοποίηση των προγραμματιζόμενων έργων.

Όπως αναφέρεται, ο Σύνδεσμος Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) είχε προβλέψει ότι η αποσπασματική εφαρμογή του μέτρου της ελεύθερης έκπτωσης δεν μπορεί να επιτύχει τους βασικούς στόχους του, δηλαδή την εξυγίανση του ανταγωνισμού και τη διασφάλιση της διαφάνειας.

Η πρόβλεψη αυτή του ΣΕΓΜ επιβεβαιώθηκε πολύ γρήγορα, καθόσον από τα στοιχεία των διαγωνισμών, κατά το ένα περίπου έτος εφαρμογής του μέτρου, προκύπτει ότι πολύ συχνά δίδονται αναιτιολόγητα χαμηλές εκπτώσεις, φαινόμενο που θα λειτουργήσει σε βάρος της αρτιότητας και της ποιότητας των μελετών και των υπηρεσιών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την άρτια, ποιοτική, έγκαιρη και οικονομική υλοποίηση των έργων. Επιπλέον, διαφαίνονται σοβαρότατες ενδείξεις ανεξάντλητης ευρηματικότητας σε εναρμονισμένες πρακτικές και γενικότερα σε μεθοδεύσεις νόθευσης του ανταγωνισμού και στρέβλωσης της αγοράς.

«Με βάση τα στοιχεία που διαθέτουμε οι εκπτώσεις, πλέον, ξεπερνούν το 60% και φτάνουν σε πολλές περιπτώσεις μέχρι και το 80%, το φαινόμενο εντείνεται συνεχώς, χωρίς να λειτουργούν ασφαλιστικές δικλείδες για τη διασφάλιση της ποιότητας των υπηρεσιών και του δημοσίου συμφέροντος», επισημαίνει ο πρόεδρος του ΣΕΓΜ, κ. Ανδρέας Λουκάτος, δίνοντας τη διάσταση του προβλήματος.

Λαμβάνοντας υπόψη τις γνωστές αδυναμίες της δημοσίας διοίκησης για την άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου και αυστηρής επίβλεψης των ανατιθέμενων συμβάσεων, η συνέχιση της κατάστασης αυτής, εκτός των σοβαρών προβλημάτων που θα δημιουργήσει στην υλοποίηση των έργων -ιδίως αυτών που έχουν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ- θα επιφέρει πλήρη στρέβλωση στην αγορά των μελετών και των συναφών υπηρεσιών, εξαφανίζοντας τις υγιείς, δραστήριες και καταξιωμένες εταιρείες, οι οποίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν και να επιβιώσουν σ’ ένα τέτοιο χαοτικό επιχειρηματικό περιβάλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΓΜ, βρισκόμενος πάντα στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων της αγοράς και έχοντας πλήρη γνώση των συνεπειών της σημερινής κατάστασης, καλεί την ηγεσία του αρμοδίου Υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών & Δικτύων να αναλάβει, αμέσως, πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση αφενός μεν του υγιούς ανταγωνισμού, αφετέρου δε του δημοσίου συμφέροντος, το οποίο εξυπηρετείται με την παραγωγή άρτιων και ποιοτικών μελετών και έργων.

Ήδη ο ΣΕΓΜ έχει επεξεργαστεί και αποστείλει στο Υπουργείο μια σειρά διορθωτικών μέτρων, τα οποία θα αποτρέψουν τέτοιου είδους φαινόμενα και θα συνεισφέρουν στη διαφάνεια και στον υγιή ανταγωνισμό, όπως:

1. Η εφαρμογή κριτηρίων ποιοτικής προεπιλογής των διαγωνιζομένων (σχετική εμπειρία, χρηματοοικονομικά στοιχεία, συστήματα διασφάλισης ποιότητας, ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης, κ.ά.).

2. Η αναλογική επαύξηση του ποσού των εγγυήσεων καλής εκτέλεσης, όταν η έκπτωση ξεπερνά ένα όριο (αντίστοιχη διάταξη με την ισχύουσα για τα δημόσια έργα).

3. Η κατάργηση των κάτω ορίων αμοιβών στις τάξεις των μελετητικών πτυχίων, ως προϋπόθεση συμμετοχής σ’ έναν διαγωνισμό.
4. Η σύνταξη και θέσπιση σύγχρονων προδιαγραφών εκπόνησης τεχνικών μελετών.

5. Η ανάθεση καθηκόντων για την επίβλεψη των συμβάσεων μελετών σε μελετητικές εταιρείες, με παράλληλη αναμόρφωση των διατάξεων περί ευθυνών.

6. Η εφαρμογή συστήματος μη αποδοχής των ασυνήθιστα χαμηλών, αλλά και υψηλών, οικονομικών προσφορών.

Σε κάθε περίπτωση ο ΣΕΓΜ επαναφέρει την πρόταση του για την επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων μελετητικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών. Μία τέτοια εξέλιξη θα είχε τη δυνατότητα να φέρει πλήρη και ουσιαστική εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, με μέτρα διαφάνειας και αξιοκρατίας, και με κατάργηση όλων των αντιαναπτυξιακών, αναχρονιστικών διατάξεων, οι οποίες -κατ’ ουσίαν- διατηρούν το επάγγελμα κλειστό και ακυρώνουν τον σημαντικό ρόλο του συμβούλου μελετητή στην ανάπτυξη της χώρας μας.