Συρρίκνωση κατά 0,2% αναμένεται να εμφανίσει το 2013, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης, παρουσιάζοντας μικρή ανάκαμψη της τάξεως του 1,3%, ετησίως, κατά το χρονικό διάστημα 2014 και 2016. Οι προβλέψεις αυτές της Ernst & Young, περιλαμβάνονται στην έκδοση του Eurozone Forecast (EEF) Χειμώνας 2012. Παρόμοια ποσοστά ανάπτυξης αναμένονται και για το υπόλοιπο της δεκαετίας ενώ οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών Βορρά και Νότου θα διατηρηθούν στο άμεσο μέλλον, καθώς για ορισμένες χώρες του Νότου δεν προβλέπεται ανάπτυξη πριν το 2015.

Παρά το γεγονός ότι η πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη έχει μειωθεί από 15% σε 5%, σύμφωνα πάντα με τις προβλέψεις του Eurozone Forecast, δεν θα υπάρξει επιστροφή στην ανάπτυξη μέχρι να αρθούν και οι υπόλοιπες επιφυλάξεις, οι οποίες αφορούν στο ευρώ. Πρέπει να ληφθούν και άλλα μέτρα από την ΕΚΤ και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να εκλείψουν και οι τελευταίες ανησυχίες.

Υπάρχουν ωστόσο ενθαρρυντικές ενδείξεις ότι το μίγμα πολιτικής μετατοπίζεται από τη λιτότητα προς τις πολιτικές εκείνες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανάπτυξης, ιδιαίτερα σε κρίσιμες αγορές όπως της Ιρλανδίας και της Ισπανίας.

Η Marie Diron, Senior Economic Adviser του Ernst & Young Eurozone Forecast σχολιάζει: «Οι αγορές, αυτό το χρονικό διάστημα, εμφανίζονται περισσότερο σίγουρες ότι η Ευρωζώνη θα επιβιώσει, σε σύγκριση με τις αρχές του καλοκαιριού. Ωστόσο, οι ρυθμοί ανάπτυξης των χωρών της Ευρωζώνης θα συνεχίσουν να αποκλίνουν, με τις χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα να εξακολουθούν να παρουσιάζουν υψηλότερες επιδόσεις από τις προβληματικές χώρες της περιφέρειας, οι οποίες θα δυσκολευθούν να επιτύχουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης κατά τα επόμενα χρόνια».
 
Το περιβάλλον αυτό θα είναι δύσκολο, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις πολιτικές ηγεσίες. Οι επιχειρήσεις, θα πρέπει να προετοιμασθούν για μια «χαμένη ευρωπαϊκή δεκαετία», καθώς η ανάπτυξη θα παραμείνει υποτονική και η ανεργία θα συνεχίσει να αυξάνεται καθ 'όλο το 2013, φθάνοντας περίπου τα 20 εκατομμύρια.

Η κορύφωση της ανεργίας αναμένεται να καθυστερήσει και να είναι υψηλότερη στις περιφερειακές οικονομίες, όπου το ποσοστό της ανεργίας αναμένεται να ξεπεράσει το 28% στην Ελλάδα, το 26% στην Ισπανία και σχεδόν το 17% στην Πορτογαλία.


Το αναθεωρημένο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας

Η αναθεώρηση του τρέχοντος προγράμματος διάσωσης για την Ελλάδα ανακοινώθηκε στα τέλη Νοεμβρίου, μετά από μακρές διαπραγματεύσεις με την τρόικα των επίσημων πιστωτών, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ).

Μετά την επικύρωση τους, τα συμφωνηθέντα μέτρα θα επιτρέψουν τη σταδιακή αποδέσμευση, μετά από μεγάλη καθυστέρηση, της δόσης. Η ελληνική κυβέρνηση χρειάζεται τα κεφάλαια αυτά για τη πληρωμή καθυστερημένων οφειλών και για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος.

Η αναθεώρηση αυτή έρχεται με καθυστέρηση και αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως, ενώ τα μέτρα αυτά «απομακρύνουν» τον κίνδυνο εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη για τον επόμενο χρόνο, δεν αντιμετωπίζουν τη μεσοπρόθεσμη κρίση χρέους.

Προβλέπεται ότι θα απαιτηθεί μια πιο ουσιαστική ελάφρυνση του χρέους στο μέλλον για να διασφαλισθεί μόνιμα η θέση της Ελλάδας στην Ευρωζώνη. Η απομείωση του χρέους των επίσημων δανειστών (OSI) παραμένει ένα πραγματικό ενδεχόμενο.

Ο βασικός κίνδυνος για την αριθμητική του Ελληνικού χρέους είναι η ανησυχητική οικονομική συρρίκνωση. Κατά το τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, η παραγωγή μειώθηκε κατά 6,9% σε ετήσια βάση μετά από μείωση κατά 6,3% το δεύτερο τρίμηνο. Η ανεργία βρίσκεται σήμερα στο 26% και συνεχίζει να αυξάνεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Τον Νοέμβριο το ελληνικό κοινοβούλιο ψήφισε μετά από μεγάλη καθυστέρηση ένα πακέτο μέτρων λιτότητας ύψους 13,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2013 - 14. Τα μέτρα περιλαμβάνουν περικοπές σε συντάξεις, μισθούς και παροχές, καθώς και μια δέσμη μεταρρυθμίσεων της αγοράς εργασίας. Οι επίσημοι πιστωτές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω μέτρα συνολικού ύψους 4 δισ. ευρώ για το 2015 – 16.

Όσον αφορά στο ΑΕΠ αυτό προβλέπεται ότι θα μειωθεί περισσότερο από 4% το 2013 μετά από μια εκτιμώμενη συρρίκνωση 6,3% το 2012.

«Η Ελλάδα, μετά από αρκετούς μήνες «αναταράξεων», βρίσκεται μπροστά σε νέες συνθήκες, οι οποίες δημιουργούν και τις κατάλληλες προοπτικές για ταχεία ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας», υποστηρίζει ο διευθύνων σύμβουλος της Ernst & Young Ελλάδος κ.Πάνος Παπάζογλου. «Τα τελευταία επίσημα στοιχεία παρουσιάζουν σαφείς ενδείξεις διορθωτικής προσαρμογής βασικών μεγεθών, από τα οποία αναμένεται να αρχίσει η εξισορρόπηση και η αναδιάρθρωση της οικονομίας μας (μείωση του ελλείμματος ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, υποχώρηση του πληθωρισμού κ.α.). Κατόπιν όλων αυτών, το κλίμα στην χώρα μας μπορεί γρήγορα να αναστραφεί και να γίνει αντιληπτό απ΄όλους μας ότι το τέλος της ύφεσης πλησιάζει» τονίζει χαρακτηριστικά ο κ.Παπάζογλου.


Κάμψη της εμπιστοσύνης παρά τις προσπάθειες των διαμορφωτών της πολιτικής

Καθώς η αναζήτηση ενός πλαισίου πολιτικής που θα εξασφαλίζει την επιβίωση της Ευρωζώνης παραμένει, η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών δεν έχει βελτιωθεί όπως συνέβη με τις χρηματοπιστωτικές αγορές τον περασμένο Ιούλιο οπότε η ΕΚΤ, μετά την ομιλία Draghi, δεσμεύθηκε ότι θα κάνει «ότι χρειασθεί» για να διατηρηθεί η Ευρωζώνη. Στην πραγματικότητα οι δείκτες εμπιστοσύνης τόσο των επιχειρήσεων όσο και των καταναλωτών μειώθηκαν συστηματικά κατά τους τελευταίους 12-18 μήνες.

Μέχρι να βελτιωθεί η εμπιστοσύνη, οι επιχειρήσεις θα παραμείνουν επιφυλακτικές και θα περιορίσουν τις επενδυτικές δαπάνες, τις προσλήψεις και τις συγχωνεύσεις & εξαγορές. Ως εκ τούτου, το EEF προβλέπει μείωση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου κατά 1,2% το 2013 σε συνέχεια της αναμενόμενης μείωσης κατά 3,6% το 2012. Καθώς θα λαμβάνονται επιπλέον μέτρα για να διασφαλισθεί η επιβίωση της Ευρωζώνης στη διάρκεια του 2013, η επιχειρηματική εμπιστοσύνη θα βελτιωθεί σταδιακά και συνεπώς η EEF αναμένει αύξηση των επενδύσεων κατά 2,3% το 2014.



«Αχτίδες ελπίδας» για την περιφέρεια

Βραχυπρόθεσμα, οι οικονομίες της περιφέρειας αναμένεται να συνεχίσουν να υστερούν στην επίτευξη των επίσημων προβλέψεων, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται επιπλέον υπερβάσεις των στόχων ως προς το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, κατά τα επόμενα χρόνια. Το EEF προβλέπει παράταση της ύφεσης με μείωση της εγχώριας ζήτησης το 2013 για την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιταλία και την Ισπανία, αλλά θετική ανάπτυξη του ΑΕΠ για την Ιρλανδία.

Παρά το γεγονός ότι, οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για τις οικονομίες της περιφέρειας παραμένουν δυσοίωνες, μεσοπρόθεσμα έχουν αρχίσει να εμφανίζονται κάποιες «αχτίδες φωτός». Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στην αναδιάρθρωση των οικονομιών των χωρών της περιφέρειας.

Πιο συγκεκριμένα, χώρες όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία έχουν επιτύχει μεγάλες αυξήσεις στην παραγωγικότητα. Αυτό έχει βοηθήσει στην αναστροφή των αρνητικών τάσεων της ανταγωνιστικότητας και αντανακλάται στη σημαντική αύξηση των εξαγωγών. Ωστόσο, η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας δεν έχει ολοκληρωθεί. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, οι αλλαγές αυτές οδήγησαν σε σημαντική συμπίεση των εισοδημάτων των νοικοκυριών, τα οποία με τη σειρά τους, οδηγούν σε περαιτέρω εμβάθυνση και παράταση της ύφεσης στις χώρες αυτές.